Urk en Krimpen

Geweld tegen Nederlandse journalisten is fors toegenomen. ‘Het manifesteert zich aan alle kanten’

Verslaggever Mark Baanders van PowNed wordt aangereden op Urk. Beeld ANP
Verslaggever Mark Baanders van PowNed wordt aangereden op Urk.Beeld ANP

Geweld tegen journalisten neemt dit jaar fors toe. Hoofdredacteuren willen opheldering vanwege het ‘gebrekkige’ optreden van de politie tijdens de belaging van verslaggevers door kerkgangers afgelopen zondag.

“Dit gaat er niet voor zorgen dat ik geen verslag meer doe.” Mark Baanders (23) klinkt strijdbaar, een dag nadat hij doelwit werd van bedreigingen en mishandeling door kerkgangers op Urk. De PowNed-journalist kreeg verschillende trappen en iemand reed op hem in terwijl hij zondag verslag deed bij de Sionkerk.

Hij was daar omdat het kerkbestuur eerder had besloten om de coronaregels te laten varen. Het geweld is hem niet in de koude kleren gaan zitten, bekent Baanders, al kan hij het wel een beetje relativeren. “Na een nachtje slapen kijk ik met verbijstering terug. Maar ik krijg veel lieve reacties met steun, ook van kerkgangers.”

Hoofdredacteuren ‘geschokt’

De agressie van kerkgangers op Urk en in Krimpen aan den IJssel schokt het Genootschap van Hoofdredacteuren. De intimidatie, bedreiging en het fysieke geweld tegen journalisten zijn ‘niet aanvaardbaar en een aantasting van de persvrijheid in Nederland’, schrijven de hoofdredacteuren in een verklaring.

De politie greep op Urk niet in ‘om escalatie te voorkomen’ en om de betrokkenen ‘te kalmeren’. Inmiddels zijn vanwege het geweld alsnog drie verdachten aangehouden waaronder de man die op journalist Baanders inreed. De twee mannen die de PowNews-journalist trapten, hebben zichzelf gemeld, laat een woordvoerder weten. Het Genootschap noemt het politieoptreden ter plaatse ‘gebrekkig’, en vindt dat agenten direct hadden moeten ingrijpen. Op korte termijn gaat de organisatie in gesprek met politie en het Openbaar Ministerie (OM).

Verslaggever Mark Baanders van omroep Powned in gesprek met een automobilist en agent op de parkeerplaats van de Sionkerk op Urk. Beeld ANP
Verslaggever Mark Baanders van omroep Powned in gesprek met een automobilist en agent op de parkeerplaats van de Sionkerk op Urk.Beeld ANP

Dit jaar zijn er al 73 incidenten gemeld van geweld en bedreiging

Thomas Bruning noemt het optreden van de politie “heel teleurstellend, juist in situaties waar je spanningen verwacht en de politie erbij is”. Hij is van PersVeilig, een initiatief dat in 2019 werd gelanceerd vanwege het toenemende geweld tegen journalisten. De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) en het Genootschap van Hoofdredacteuren werken daarin samen met politie en het OM.

De agressie tegen journalisten afgelopen zondag staat niet op zichzelf. Alleen al dit jaar zijn bij PersVeilig 73 incidenten gemeld vanwege onder meer fysiek geweld en bedreigingen tegen journalisten. Ter vergelijking: in heel 2020 waren dat er ruim 120. “Heel pittig”, reageert Bruning op de toename. “Dat er een heel duidelijke verslechtering is te zien, kun je niet meer ontkennen.”

Van Turkse nationalisten tot boze boeren en kerkgangers

Het zijn niet langer enkele extremisten die meedoen aan de bedreigingen, maar er is een fundamenteler probleem in de Nederlandse samenleving, stelt Bruning. “Het manifesteert zich aan alle kanten. Van Turkse nationalisten tot boze boeren en van viruswaanzinnigen tot kerkgangers.”

De rode draad? “Ze zoeken allemaal hun eigen gelijk en vinden dat de pers hun verhaal niet vertelt. De groepen willen hun eigen waarheid horen en zijn teleurgesteld in journalisten die in hun beleving in een andere werkelijkheid leven.” Dat sentiment wordt volgens Bruning aangewakkerd door sommige politici. “Internationaal zie je dat met Trump. Maar hier in Nederland wordt het ook aangejaagd door politici als Wilders en Baudet. Zij geven bijna een soort legitimatie aan dit soort idioten.”

‘Blijf daar dan ook weg, sensatiezoeker’

Ondanks veel steun aan de belaagde journalisten, klinken er ook geluiden dat verslaggevers een reactie zouden hebben uitgelokt. Zo twitterde Elias van Belzen, fractievoorzitter van de SGP-ChristenUnie-fractie in de gemeenteraad van Nieuwkoop over de onlusten: ‘Blijf daar dan ook weg, sensatiezoeker’. Die tweet heeft hij inmiddels verwijderd.

Volgens journalist Baanders was Van Belzens oproep de omgekeerde wereld. “Ik stel een vraag die deze mensen niet willen horen. Ze kunnen stug doorlopen of een reden geven. Zij zien het misschien als uitlokken, maar voor het gevoel van de rest van Nederland kom ik daar gewoon verhaal halen.”

Lees ook:

Burgemeester zijn op het dwarse Urk blijkt ook nu een onmogelijke opgave

Waar de burgemeester van Krimpen aan den IJssel een aanval van een kerkganger op een journalist direct veroordeelde, blijft het op Urk stil. Urkse burgervaders worstelen vaker met het opkomen voor, versus het corrigeren van hun inwoners, leert het verleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden