Nationale anti-corruptie-aanpak

Geschrokken politie werkt aan plan om corruptie in eigen korps tegen te gaan

null Beeld Nanne Meulendijks
Beeld Nanne Meulendijks

De politie werkt aan een nationale anti-corruptie-aanpak en betere screening van agenten. Dat is hard nodig, nadat gekraakte communicatie tussen criminelen omvangrijke corruptie blootlegde.

De politie is geschrokken van het grote aantal corruptiesignalen dat naar boven kwam in miljoenen versleutelde berichten tussen criminelen die vorig jaar zijn gekraakt. De signalen zijn mede de aanleiding om een nationale anti-corruptie-aanpak op te tuigen. Nog voor de zomer presenteert de Haagse plaatsvervangend politiechef Paul Entken daarvoor een plan aan de korpsleiding.

Het doel van de aanpak is om corruptie bij dienders in vroeg stadium op te sporen of beter: te voorkomen. Een van de maatregelen die de politie vanaf volgend jaar in ieder geval gaat doorvoeren, is een meldplicht voor agenten die in de problemen zitten en in een chantabele situatie kunnen komen. “Hierbij moet je ook denken aan schulden of een partner in een risicovolle omgeving”, legt Lonneke Soudant uit, sectorhoofd veiligheid, integriteit en klachten bij de politie.

Daarnaast krijgt de politie straks automatisch een melding zodra een medewerker wordt veroordeeld voor een strafbaar feit. Dat is nu nog niet het geval. Ook treedt volgend jaar een nieuwe screeningswet in werking, waardoor het korps meer mogelijkheden krijgt om politiemedewerkers niet alleen vóór, maar ook na indiensttreding te screenen.

Zeven agenten opgepakt

De corruptiesignalen bij opsporingsdiensten als politie en douane zijn de schokkende ‘bijvangst’ in het zogenoemde ‘Encrochat-onderzoek’. Daarbij zijn vorig jaar miljoenen versleutelde berichten tussen criminelen gekraakt. De politie kreeg een ontluisterend inkijkje in de werkwijze van de georganiseerde misdaad. De kraak leidde niet alleen tot aanhouding van verdachten van liquidaties en drugshandel, maar er werden tot nu toe ook minstens zeven agenten opgepakt op verdenking van corruptie. Vorige maand nog werd om die reden een agent van de eenheid Oost-Nederland in de kraag gevat.

Het gaat veelal om medewerkers die lekken uit politiesystemen. Een speciaal Team Aanpak Corruptie van ruim twintig rechercheurs van de Rijksrecherche en Landelijke recherche onderzoekt sinds vorig jaar vele tientallen corruptiesignalen die door de kraak boven kwamen drijven. Naar alle waarschijnlijkheid leidt het onderzoek komende tijd tot meer aanhoudingen.

Vorig jaar pakte de politie ook een agent van de Landelijke Eenheid op, nadat hij boven kwam drijven in versleutelde communicatie over een grote cocaïnewasserij in het Drentse Nijeveen. Criminelen repten in berichten over ‘het hebben van een lokale politieman’. Ook stuurden zij foto’s rond van informatie uit politiesystemen over onderzoeken naar doorzoekingen, witwassen en drugs- en wapenhandel.

Politiebond geschrokken

Het laat zien dat actie hard nodig is, vindt Jan Struijs van de Nederlandse Politiebond. “Het is echt uit de hand gelopen”, stelt hij. De vakbondsman is geschrokken van de aard en omvang van de corruptie. “Daaruit blijkt een veel actievere en agressievere rol van criminelen in de zoektocht naar informatie.” Struijs doelt daarmee onder meer op ernstige bedreigingen aan het adres van agenten.

Korpschef Henk van Essen zei vorig jaar al dat corruptie ‘eerder toe- dan afneemt’. Die groei wijt Struijs aan de opkomst van internet en sociale media. Voorbeelden die hij noemt zijn een politievrouw die via een datingsite wordt benaderd door iemand die een crimineel blijkt te zijn, of agenten die makkelijker zijn op te sporen via sociale media.

Politietop gaf slecht voorbeeld

Ook Willeke Slingerland ziet corruptie toenemen bij opsporingsdiensten. De lector Weerbare Democratie aan de Saxion Hogeschool doet samen met de Rijksrecherche al jaren onderzoek naar het fenomeen. Als oorzaak van de groei noemt zij de steeds geraffineerdere manier waarop de georganiseerde misdaad werkt. Ook het slechte voorbeeld dat de top van de politie geeft, speelt volgens haar mee. “De integriteitsschendingen van de top de afgelopen jaren, onder meer misstanden en ongepaste uitgaven bij de centrale ondernemingsraad, geven een verkeerd signaal af. Dat ligt politiek gevoelig, maar vind ik wel zorgelijk.”

Slingerland pleit voor een cultuurverandering. “De politieorganisatie moet leren om elkaar aan te spreken en kritische vragen te stellen.” Ook vindt de lector dat er meer moet gebeuren om agenten weerbaar te maken tegen intimidatie en bedreiging.

Monitoring politieagenten

Om oneigenlijk gebruik van politie-informatie, zoals lekken uit politiesystemen, te voorkomen, heeft de Nationale Politie een monitoringsprogramma ontwikkeld om ‘opvallend zoekgedrag’ van politiemensen in het eigen systeem te detecteren. In december leidde het nieuws tot veel kritiek uit de hoek van de politiebonden, die vrezen voor een continue monitoring van agenten en wantrouwen. De Korpsleiding laat weten dat de pilot hierover in Amsterdam in de afrondende fase zit en dat er deze zomer een besluit wordt genomen over een landelijke uitrol.

Lees ook:

Hardnekkig probleem in de Rotterdamse haven: de smokkelaars die drugs uit containers veiligstellen

De Tweede Kamer laat zich eerder met rondetafelgesprekken bijpraten over corruptie en criminaliteit in de Rotterdamse haven. Een hardnekkig probleem zijn de smokkelaars die drugs uit containers veiligstellen. Na een aanhouding staan zij vaak weer snel buiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden