Rondgang

Gemeentes hebben nauwelijks boetes uitgedeeld bij niet controleren coronapas

Een mobiel controlepunt in Utrecht waar horecabezoekers een polsbandje kunnen halen na het tonen van hun QR code in de CoronaCheck-app. Zo hoeven uitgaansgelegenheden niet elk apart de QR code te controleren. Beeld ANP
Een mobiel controlepunt in Utrecht waar horecabezoekers een polsbandje kunnen halen na het tonen van hun QR code in de CoronaCheck-app. Zo hoeven uitgaansgelegenheden niet elk apart de QR code te controleren.Beeld ANP

Gemeenten hebben nauwelijks boetes uitgeschreven aan openbare gelegenheden die moeten controleren op het coronatoegangsbewijs. Er gaat geregeld wat mis, maar doorgaans lost een goed gesprek de problemen op, zeggen de gemeenten.

Joost van Egmond

Praten en waarschuwen. Dat werkt prima ter handhaving van de coronacheck, stellen gemeenten na een maand ervaring met de verplichte check op het coronatoegangsbewijs. Die ging op 25 september in voor gelegenheden zoals horeca, kantines, theaters en voor evenementen. Hoe dat wordt gehandhaafd, is aan iedere gemeente zelf.

Een rondgang van Trouw langs zo’n twintig gemeenten leverde nauwelijks meldingen van opgelegde maatregelen op. De meeste gemeenten hebben nog nul boetes uitgedeeld. Andere hebben één of twee keer een sanctie opgelegd, meestal was dat tijdelijke sluiting.

Risicogericht controleren

Gemeenten kiezen doorgaans voor zogenoemde risicogerichte controles, wat wil zeggen dat handhavers gaan kijken als ze vermoeden dat er iets aan de hand is. Dat kan zijn na een melding van een bezoeker die niet is gecontroleerd, of bijvoorbeeld opmerkingen van de uitbater zelf op sociale media. Dat is ook in lijn met een advies van de Rijksoverheid.

De gemeente Utrecht heeft op die manier enkele tientallen checkplichtige gelegenheden aangesproken. Dat gaat in stappen, legt woordvoerder Jochem Hoogenboom uit: “We gaan eerst een keer laagdrempelig langs, als dat niet werkt volgt een schriftelijke waarschuwing. Maar we merken echt dat men daar ontvankelijk voor is. Het leidt overal tot verbetering.” In zijn stad is de enige uitzondering restaurant Waku Waku, dat nationale bekendheid kreeg door te weigeren om te controleren en door de gemeente werd gesloten.

Die benadering is ook de norm in veel andere steden, groot en klein. Rotterdam noemt het coachend optreden, in Leeuwarden spreken ze liever van nalevingshulp. Alle gemeenten zeggen klaar te staan om op te treden bij excessen, maar dat is kennelijk zelden nodig.

In Amsterdam is het zelfs beleid om van boetes af te zien, al betekent dat niet dat er geen sancties zijn. De stad hanteert als ultieme maatregel sluiting voor een week. Dat is in de meeste gevallen een hardere klap dan een boete. Tot nu toe is dat nog niet gebeurd in die stad. Leiden heeft al wel twee keer sancties opgelegd, maar ook die gemeente zegt dat ‘goede gesprekken’ veel onwillige ondernemers over de streep hebben getrokken.

Complimenten van de burgemeester

Het optimisme van gemeenten strookt met de ervaring van Koninklijke Horeca Nederland (KHN), dat laat weten complimenten te ontvangen van burgemeesters. De brancheorganisatie weet van ‘slechts een handvol’ boetes en waarschuwingen. KHN signaleert wel ergernissen en soms zelfs bedreigingen door gasten. Ook annuleren gasten soms als blijkt dat een coronacheck nodig is.

Tegenover dat optimisme staat een peiling van I&O research, die twee weken geleden uitwees dat bij een op de drie bezoeken niet werd gecheckt, vooral in sportkantines. Het leidde tot oproepen dat de checks strenger moeten. Cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu geven aan dat het aandeel besmettingen in de horeca, op feesten en bij vrijetijdsbesteding stijgt, al is het aandeel besmettingen op werk of school nog altijd veel hoger.

De bevraagde gemeenten wijzen op de beperkte capaciteit die ze hebben voor handhaving. Een boa kan maar kan op één plek tegelijk zijn, is de strekking. Bovendien geven ze aan dat ze hun handhavingsbeleid baseren op advies van de Rijksoverheid en afspraken binnen hun veiligheidsregio.

We weten heus wel waar we moeten zijn

Ook Amsterdam werkt met een risicogerichte aanpak van de controles, die noemen ze daar informatiegestuurd. Dat wil niet zeggen dat handhavers wachten tot er een melding komt, legt woordvoerder Lisa Neves Gonçalves uit. “Onze mensen kennen de bedrijven in de stad, en ze weten waar ze doorgaans moeten zijn. Er daar gaan we dan gericht langs.”

Behalve van ervaring, maakt de gemeente ook gebruik van meldingen van bezoekers, of van openbare meldingen van bedrijven die aankondigen zich niet aan de regels te gaan houden. Boa’s doen ook weleens steekproeven, in uniform of in burger. In de eerste maand van de checkplicht zijn er in Amsterdam aan achttien horecaondernemingen waarschuwingen uitgedeeld voor het niet controleren van het coronatoegangsbewijs.

Lees ook:

Weerstand tegen vaccinatiebewijs in sportkantines

Al voor de invoering van de controleplicht maakten sportclubs duidelijk dat er veel bezwaren en praktische problemen waren: ‘Wij willen onze vrijwilligers niet in eindeloze discussies terecht laten komen met mensen die er niet in mogen.’

Waterdicht is het niet, maar toch zijn kroegbaas, gast én gemeente positief over polsbandjessysteem

Op steeds meer plekken kun je ‘s weekends met een coronapolsbandje de kroegen in. Handig, want zo hoef je niet steeds je QR-code en ID te laten zien.

De emoties bij Waku Waku lopen hoog op. ‘Ben jij hier wel uit naam van de liefde?’

Het veganistische restaurant Waku Waku in Utrecht, dat weigert zijn gasten naar een vaccin- of testbewijs te vragen, groeit uit coronaprotestlocatie. ‘Ik voel me plots illegaal’, zegt een niet-gevaccineerde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden