Jeugdzorg

Gemeenten zijn blij met extra geld voor jeugdzorg, maar ‘het is niet zo dat we straks 1,3 miljard kunnen uitgeven aan extra jeugdzorg’

Leonard Geluk, directeur van de VNG.  Beeld VNG
Leonard Geluk, directeur van de VNG.Beeld VNG

Er was een commissie voor nodig die als scheidsrechter kon optreden, maar het conflict tussen Rijk en gemeenten is bijgelegd. De gemeenten krijgen 1,3 miljard extra, maar moeten zelf ook aan de slag. ‘Een zorgaanbieder moet niet één product op dertig manieren hoeven te verantwoorden.’

De jarenlange ruzie tussen gemeenten en het Rijk over geld voor de jeugdzorg is voorbij. VNG-directeur Leonard Geluk spreekt nu met waardering over het demissionaire kabinet dat de problemen van gemeenten eindelijk serieus neemt. Dankzij de arbitragecommissie.

Geluk zit zelf pas 14 maanden bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten maar kan erover meepraten. “Het was al die tijd ruzie maken met het kabinet. Het is heel erg ingewikkeld geworden voor gemeenten. Mede door jeugdzorg. Wij werden onvoldoende gehoord. Nu gaan we samen zoeken naar de goede oplossing. Het Rijk snapt dat het voor extra wetgeving en meerjarige financiële middelen moet zorgen. En gemeenten erkennen dat het jeugdzorgstelsel niet kan doorgroeien naar een uitgavenpost van 6 of 8 miljard euro.”

Met wie hebben jullie hierover afspraken gemaakt?

“Het was een grote kabinetsdelegatie. Het ís ook een groot principieel onderwerp. Deze uitspraak van de arbitragecommissie bepaalt de relatie tussen Rijk en gemeenten. Als het Rijk taken overhevelt naar gemeenten, dan moet het ook zorgen voor voldoende middelen.”

U heeft daar vertrouwen in, na zoveel jaren geruzie?

“Ja, veel vertrouwen. Onze aanname is dat de partijen die een nieuw kabinet lijken te gaan vormen, het oordeel van de arbitragecommissie overnemen. Het moet alleen in de formatie worden geregeld. We moeten ook in gesprek met gemeenten. Want de arbitrage stelt ook grenzen aan hun autonomie. Bijvoorbeeld over de administratie en hoe regel je een goede relatie met zorgaanbieders. De administratie moet uniform worden. Een zorgaanbieder moet zich niet voor één product op dertig manieren hoeven verantwoorden. Als je dat regelt, kunnen zorginstellingen alle energie stoppen in zorg, in plaats van bureaucratie.”

Er zijn te grote verschillen tussen gemeenten op kwaliteit en uitgaven aan jeugdzorg. Wordt daar wat aan gedaan, komt er meer landelijke regie?

“De arbitragecommissie stelt voor dat de VNG hierin een grotere rol krijgt. Dat is een logische consequentie. Ik schat in dat onze leden dat accepteren. Het doel is niet alleen bezuinigen, dan gaat de ziel uit de decentralisatie. Dan heb je nog steeds geen kwalitatief goede zorg. We moeten de balans zoeken, en uitvinden waarom het bij de ene gemeente goed loopt en bij de andere niet. Die kennis verzamelen en onderling delen kan bij de VNG, maar het kan ook een onafhankelijk instituut worden.”

Welke maatregelen moeten er nog meer genomen worden?

“Het moet ook gaan over inhoudelijke verbeteringen van de zorg. Kinderen zitten nu lang in zorgtrajecten. We willen bekijken of interventies wel bewezen effectief zijn. Dat weten we eigenlijk niet goed. Tegenstanders komen dan met de paardenfluistertherapie, maar ook in de reguliere zorg weten we niet van elke behandeling of die werkt. Maar je moet daar wel het gesprek over voeren.

“Er zullen wetswijzigingen nodig zijn. Bijvoorbeeld als je de zorgplicht wilt beperken. Gemeenten zijn nu verplicht alle zorg te bieden, maar je zou een deel van het zorgpakket van gemeenten facultatief kunnen maken, zodat gemeenten daarin zelf keuzes kunnen maken.”

Welke zorg kan dan facultatief? Noem eens voorbeelden?

“Nee, dat ga ik niet doen. Ik durf te zeggen: sommige zorg is zo basaal, daar kan je geen budgetbeperking op leggen. Maar er is ook zorg waarvan je als gemeente zou kunnen zeggen: we geven er jaarlijks een miljoen aan uit. Niet meer. Dan krijg je daar misschien wachtlijsten, dat is de consequentie. Om te zorgen dat gemeenteraden dit soort afwegingen kunnen maken moet de wet gewijzigd. Dat geldt ook voor de eigen bijdrage. Als ouders een deel van de zorg zelf moeten betalen kan de toegankelijkheid minder worden. Dat kan dus niet overal, maar misschien bij een deel wel. Daarover gaan we het gesprek voeren.”

Vakbond FNV eist dat het geld ook echt gaat naar jeugdzorg. Ze is bang dat cliënten en professionals er weinig van terugzien.

“Ja. Alleen, het is geen extra geld hè. Het is niet zo dat we straks 1,3 miljard kunnen uitgeven aan extra jeugdzorg. Er is een groot gat in de gemeentebegrotingen, door de jeugdzorg. Dat geld hebben gemeenten gedekt vanuit extra belastingen of uit de eigen reserves. Dat gat wordt nu fatsoenlijk gevuld. Er is weer voldoende geld beschikbaar om jeugdzorg in te kopen. Maar je kunt niet zeggen: we besteden nu ongeveer 4,5 miljard, daar komt 1,3 miljard bij.”

Dus gemeenten kunnen dat geld dus ook gebruiken om de bibliotheek weer te openen?

“Dat zou kunnen. Daarom zijn we juist zo blij dat het geld in het gemeentefonds komt. Want die bibliotheek is dan gesloten om de jeugdzorgrekening te dekken.”

Lees ook:

Kabinet trekt nog eens 1,3 miljard extra uit voor tekorten in jeugdzorg

Het demissionaire kabinet trekt voor volgend jaar 1,3 miljard euro extra uit voor de jeugdzorg. Het geld komt bovenop de eerder toegezegde 300 miljoen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden