Opvang

Gemeenten vrezen 1 januari. Zakt de hulp aan daklozen daarna in?

Belangenorganisaties voor dak- en thuislozen voeren met een nagebouwd dorp actie op het Plein in Den Haag tegen de sluiting van de coronanoodopvang voor daklozen. Beeld ANP
Belangenorganisaties voor dak- en thuislozen voeren met een nagebouwd dorp actie op het Plein in Den Haag tegen de sluiting van de coronanoodopvang voor daklozen.Beeld ANP

Gemeenten en het Leger des Heils maken zich zorgen over het lot van dak- en thuislozen. Na 1 januari is er geen extra geld meer beschikbaar, terwijl de opvang uitpuilt.

Hannah van der Wurff

De daklozenopvang zit vol en de doorstroom naar een woning duurt, mede door de wooncrisis, veel te lang, zegt het Leger des Heils. Hoewel er in ongeveer elke stad en elk dorp wordt gewerkt aan betere opvang en huisvesting voor daklozen, vrezen het Leger des Heils en gemeenten 1 januari 2022. Op die dag lopen de zogenoemde Blokhuisgelden af.

Dat potje van 200 miljoen euro, genoemd naar demissionair staatssecretaris van volksgezondheid Paul Blokhuis, werd vrijgemaakt in het voorjaar van 2020. Doel was om gemeenten te stimuleren meer woonplekken en betere begeleiding voor daklozen te financieren, zodat die eerder zelfstandig kunnen wonen.

150 miljoen euro extra gevraagd

Met een nieuw jaar en grote woningtekorten in zicht, riepen Stichting Valente, de branchevereniging voor de opvang, en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de Tweede Kamer eind vorige maand op tot verlenging van de programma’s die betaald worden met de Blokhuisgelden. Zij vragen om 150 miljoen euro om ermee door te kunnen gaan.

Het ministerie van volksgezondheid ziet verlenging wel zitten. Ondanks de coronacrisis en de wooncrisis lijken de plannen goed aangeslagen en neemt het aantal daklozen niet toe, zegt een woordvoerder. De beslissing of er meer geld komt, wacht op een nieuw kabinet.

Hoge woningnood tijdens corona

Tijdens de lockdown vorig jaar werden gemeenten en hulporganisaties zoals het Leger des Heils geconfronteerd met overvolle opvangcentra en te weinig huisvesting. Om anderhalve meter afstand te kunnen bewaren kregen daklozen tijdens de lockdown een eigen ruimte aangewezen, vaak mogelijk omdat er hotels, omgebouwde boten, verpleeghuizen en oude gevangenissen werden opengesteld. Zo werd duidelijk dat er direct alternatieve woonruimte voor handen is, als de nood hoog is.

De hulp aan daklozen liep hierdoor - en door de extra 200 miljoen euro - een stuk soepeler. Zo haalden woningcorporaties en het rijksvastgoedbedrijf in Maastricht de banden aan en werd het makkelijker om nieuwe woningen vrij te maken voor daklozen, in een Skaeve Huse (een overgangswoning met begeleiding) of in een studentenstudio in een container.

In Rotterdam hielp de gemeente honderd daklozen versneld aan een huis. Met de rijksgelden zijn een aantal doorstroomlocaties geopend, waaronder Housing First, waardoor een groep daklozen direct kon worden geholpen. De wachtlijsten voor doorstromers waren altijd berucht lang. Den Haag gebruikte de rijksgelden vooral voor begeleiding, zoals wooncoaches en daklozenpreventie. Zonder nieuwe financiering lopen deze programma’s in 2022 af.

Doorbouwen enige oplossing

Dweilen met de kraan open, noemen Valente en de VNG het. Door het tekort aan woningen is het drukker in de opvang. Dat kost geld. Geld dat de gemeenten en hulporganisaties liever aan iets anders uitgeven. Het Leger des Heils: “Op veel plekken draait de opvang overcapaciteit. Dus geld voor doorstroomlocaties, voor preventie en voor gemeenten zodat die flink kunnen doorbouwen, is het belangrijkste. Het probleem is pas opgelost als de opvang leeg is.”

Lees ook:

Daklozen krijgen hun leven weer op de rails vanuit hotelkamer

De coronapandemie zette de belabberde opvang van daklozen in Nederland in het volle licht. Nu heeft het Rijk miljoenen vrijgemaakt en zoeken gemeenten naarstig naar huizen. Intussen zitten veel daklozen in hotels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden