Huisvesting statushouders

Gemeenten moeten voor 27.000 statushouders een woning regelen: ‘Een enorme opgave’

Ankie Broekers-Knol Beeld ANP
Ankie Broekers-KnolBeeld ANP

Volgend jaar hebben 27.000 statushouders een woning nodig, schrijven bewindslieden Broekers-Knol en Ollongren. Dat wordt een grote uitdaging voor gemeenten.

Gemeenten en provincies moeten volgend jaar 27.000 statushouders – asielzoekers met een verblijfsvergunning – een woning toewijzen. Het gaat om ‘een enorme opgave’, schrijven minister Kajsa Ollongren (binnenlandse zaken) en staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (asiel) in een brief aan provinciebestuurders en burgemeesters.

Dit jaar moesten in totaal 12.000 statushouders een woning krijgen. Dat het aantal volgend jaar zoveel hoger ligt, komt vooral doordat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) op dit moment een inhaalslag maakt met het verwerken van achterstallige asielaanvragen. Daardoor krijgen duizenden asielzoekers binnenkort een verblijfsstatus.

Doorstroom van statushouders versnellen

De komende maanden wil het kabinet tot een landelijke aanpak komen om de doorstroom van statushouders naar een woning te versnellen. Daarbij wordt ingezet op tijdelijke huisvesting in leegstaande kantoren of via de bouw van woonunits. Ook gaat het kabinet gemeenten die snel woonruimte voor statushouders vinden mogelijk een bonus geven.

“Dit is voor de meeste gemeenten wel even schrikken”, zegt Esther Verhoeff van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Elke gemeente moet jaarlijks een aantal statushouders een woning bieden, afhankelijk van het inwonertal. “Er is nu al een woningcrisis, ook starters en andere groepen kunnen geen woning vinden”, zegt Verhoeff. “Wij zeggen tegen het kabinet: help gemeenten niet alleen met statushouders, maar kijk naar het brede huisvestingsprobleem.”

‘We hebben al te maken met woningkrapte, en dan komt dit er ook nog bij’

Amsterdam is een van die gemeentes waar men is geschrokken. Hoeveel statushouders de gemeente aan een woning moeten helpen is nog niet bekend, maar het zullen er flink meer worden. “We hebben al te maken met enorme woningkrapte, en dan krijgen we dit er opeens ook nog bij”, zegt wethouder Laurens Ivens.

Het rijk heeft het woningtekort deels zelf veroorzaakt, vindt Ivens. “Ouderen moeten langer thuis wonen, daardoor komen er minder woningen beschikbaar. En Amsterdamse woningcorporaties moesten de afgelopen zes jaar een miljard aan verhuurdersheffing betalen. Voor dat geld hadden we ook zesduizend woningen kunnen bouwen. Dat zijn politieke keuzes geweest. ”

Groepen niet tegen elkaar opzetten

Ruimte voor meer tijdelijke woningbouw in Amsterdam is er volgens de wethouder nauwelijks. En voorrang geven aan statushouders, is dat een optie? Ivens: “Natuurlijk krijgen statushouders voorrang, maar er zijn ook andere woningzoekenden die met spoed een woning nodig hebben. Ik ga die groepen niet tegen elkaar opzetten. Daar pas ik voor.”

Een snelle doorstroom van statushouders naar een woning is ook om een andere reden hard nodig: de asielzoekerscentra zitten overvol. “Op dit moment hebben we 27.500 bewoners”, zegt een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (Coa). “Daarmee zitten we bijna aan de 95 procent bezetting, de maximale bezetting die nog verantwoord is. Er moet nu iets gebeuren.” Het Coa gaat extra opvanglocaties regelen in commercieel vastgoed, zoals hotels, vakantieparken en kantoren.

‘Het probleem bij de wortel aanpakken’

Het is geen verrassing dat er nu zo’n groot aantal statushouders is dat in de rij staat voor een woning, zegt Vluchtelingenwerk. De vluchtelingenorganisatie wil dat het probleem bij de wortel wordt aangepakt. “Jarenlang is er bij de IND bezuinigd op personeel, wanneer de asielstroom weer rustiger werd”, zegt Evita Bloemheuvel. “Daardoor is die grote achterstand in het behandelen van de asielaanvragen ontstaan.”

Daar moet een structurele oplossing voor komen, vindt Bloemheuvel. “Zorg voor voldoende capaciteit, zodat je asielaanvragen snel kunt behandelen wanneer de asielstroom weer aantrekt. Dan worden gemeenten ook niet geconfronteerd met onnodige schommelingen in het aantal mensen dat ze moeten huisvesten.”

Lees ook:

Statushouders hebben vaker een baan, maar die vooruitgang is broos

Steeds meer asielzoekers met een verblijfsvergunning vonden het afgelopen jaar een baan, maar de coronacrisis zal het tij waarschijnlijk keren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden