Woningzoekers

Gemeenten moeten voor 27.000 statushouders een woning regelen. ‘Een enorme opgave’

Het azc in Sneek.  Beeld ANP
Het azc in Sneek.Beeld ANP

Volgend jaar hebben 27.000 statushouders een woning nodig, schrijven bewindslieden Broekers-Knol en Ollongren. Dat wordt een grote uitdaging voor gemeenten.

Gemeenten en provincies moeten volgend jaar 27.000 statushouders – asielzoekers met een verblijfsvergunning – een woning toewijzen. Binnenlandminister Kajsa Ollongren en staatssecretaris Ankie Broekers-Knol van asiel schrijven in een brief aan provinciebestuurders en burgemeesters dat het gaat om ‘een enorme opgave’.

Dit jaar moesten in totaal 12.000 statushouders een woning krijgen. Dat het aantal volgend jaar zoveel hoger ligt komt vooral omdat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) op dit moment een inhaalslag maakt met het verwerken van achterstallige asielaanvragen, schrijven Ollongren en Broekers-Knol. Daardoor krijgen duizenden asielzoekers binnenkort een verblijfsstatus.

De komende maanden wil het kabinet tot een landelijke aanpak komen om de doorstroom van statushouders naar een woning te versnellen. De minister en de staatssecretaris zetten onder meer in op tijdelijke sobere huisvesting in leegstaande kantoren of via de bouw van snelle woonunits. Daarnaast gaat het kabinet gemeenten die snel woonruimte voor statushouders vinden mogelijk een bonus geven.

“Dit is voor de meeste gemeenten wel even schrikken”, zegt Esther Verhoeff van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Elke gemeente moet jaarlijks een aantal statushouders een woning bieden, afhankelijk van het inwonertal. “Er is nu al een woningcrisis, ook starters en andere groepen kunnen geen woning vinden”, zegt Verhoeff. “Wij zeggen tegen het kabinet: help gemeenten niet alleen met het huisvesten van statushouders, maar kijk naar het brede huisvestingsprobleem.” De komende tijd praat de VNG met het kabinet over ondersteuning voor gemeenten bij het woningtekort.

Hotels, vakantieparken en kantoren

Dat de druk op de sociale huurmarkt almaar toeneemt ziet ook sociaal-geograaf Steven Kromhout van onderzoeksbureau Rigo. “Sommige kwetsbare groepen kunnen niet lang wachten op een sociale huurwoning. Zij krijgen straks meer concurrentie van statushouders. In welke mate geef je hun voorrang? Dat is een dilemma voor gemeenten.”

Een snelle doorstroom van statushouders naar een woning is ook om een andere reden hard nodig: de asielzoekerscentra zitten overvol. “Op dit moment hebben we 27.500 bewoners”, zegt een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (Coa). “Daarmee zitten we bijna aan de 95 procent bezetting, de maximale bezetting die nog verantwoord is. Er moet nu iets gebeuren.” Het Coa gaat extra opvanglocaties regelen in commercieel vastgoed, zoals hotels, vakantieparken en kantoren.

VluchtelingenWerk Nederland juicht een snelle doorstroom van het azc naar een woning toe. Daarbij moeten gemeenten wel rekening houden met voldoende mogelijkheden voor statushouders om te integreren, zegt Evita Bloemheuvel. “Vaak worden mensen in grotere groepen bij elkaar op één locatie gehuisvest, denk aan kantoorpanden. Die staan wat verder verwijderd van de bewoonde wereld. Dat betekent dat mensen minder snel met Nederlanders in contact komen, en daardoor wordt het moeilijker om bijvoorbeeld de taal te leren.”

Ook tijdelijke opvang is niet ideaal, vindt VluchtelingenWerk. Bloemheuvel: “Statushouders kunnen zich dan moeilijk settelen, waardoor ze minder snel tot rust komen en hun trauma’s kunnen verwerken.”

Wanneer de asielstroom weer aantrekt

Dat er nu zo’n grote toestroom is van statushouders die een woning moeten krijgen zag de vluchtelingenorganisatie al lang aankomen. “Jarenlang is er bij de IND bezuinigd op personeel zodra de asielstroom weer rustiger werd. Daardoor is die grote achterstand in het behandelen van de asielaanvragen ontstaan.”

Daar moet nu eens structureel een oplossing voor komen, zegt Bloemheuvel. “Zorg voor voldoende capaciteit, zodat je asielaanvragen snel kunt behandelen wanneer de asielstroom weer aantrekt. Dan worden gemeenten ook niet geconfronteerd met onnodige schommelingen in het aantal mensen dat ze moeten huisvesten. En dan kunnen vluchtelingen sneller een nieuw leven in Nederland opbouwen.”

Gemeenten krijgen extra geld tegen overlast van asielzoekers: ‘Dit gesodemieter doet zo veel mensen onrecht’

Emmen krijgt geld van het Rijk voor extra toezicht op het Stationsplein, waar een kleine groep asielzoekers heibel veroorzaakt. Ook negen andere gemeenten krijgen extra geld voor de bestrijding van overlast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden