Prinsjesdag

Gemeenten: Kabinet, kom over de brug

Beeld ANP

Bij het Rijk klotsen de miljarden tegen de plinten, maar veel gemeenten verkeren in financiële nood. “Het kabinet levert gewoon niet”, zegt VNG-voorzitter Jan van Zanen.

De G40, de club van grootste gemeenten in Nederland, stelde maandag dat het water hen aan de lippen staat. De prognose is dat de tekorten van deze steden in 2023 opgelopen zijn tot een half miljard euro. Vooral steden buiten de Randstad, zoals Nijmegen, Enschede, Leeuwarden, Breda en Groningen krijgen zonder ingrijpende bezuinigingen de begroting niet meer sluitend. En dat terwijl de economie behoorlijk draait en de rijksoverheid juist miljarden overhoudt.

“Het is merkwaardig dat ik het moet zeggen, maar met iedereen gaat het goed behalve met de gemeenten”, zegt Jan van Zanen, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en burgemeester van Utrecht, aan de vooravond van Prinsjesdag. “In de Miljoenennota is het allemaal hosanna, maar niet bij de gemeenten. Daar is het alle hens aan dek. En het treft alle 355 gemeenten, niet alleen de grotere.”

Jeugdzorg

Vooral de kosten voor jeugdzorg zijn sterk opgelopen, maar sinds de decentralisatie en de bezuinigingsoperatie van een aantal jaren geleden hebben gemeenten er ook veel nieuwe taken bij gekregen die voor extra uitgaven zorgen. Tegelijkertijd zijn de afgelopen jaren de inkomsten gedaald. Gemeenten krijgen hun geld uit het Gemeentefonds en afgesproken is dat die bijdragen gekoppeld zijn aan de uitgaven van de rijksoverheid. Geeft het rijk meer geld uit dan stijgen de inkomsten van de gemeenten mee, maar andersom ook.

Dat laatste probleem doet zich de afgelopen drie jaar voor: het kabinet geeft veel minder geld uit dan gedacht, waardoor er ook minder in het Gemeentefonds terechtkomt. En dat betekent keihard snijden voor veel gemeenten.

“Gemeenten hebben geen keus, zij moeten een sluitende begroting hebben, terwijl het Rijk kan lenen wat hij wil”, zegt Van Zanen. “Ook het Utrechtse college moet bezuinigen, terwijl we barsten van de ambitie. Er komt natuurlijk ook nogal wat aan, zoals de energietransitie en het klimaatakkoord. Als burgemeester van Utrecht krijg ik het gewoon niet goed uitgelegd als ik een zwembad zou moeten sluiten, terwijl er bij het Rijk wel geld is.”

De VNG-voorzitter roept Den Haag dringend op om met een oplossing over de brug te komen. “Ik snap dat de uitgaven van het kabinet op gang moeten komen, maar dit duurt wel erg lang. Onderbesteding kan een keer een jaar gebeuren, maar dit is nu het derde jaar op rij, kom op zeg”, aldus Van Zanen.

‘Doe uw uitgaven’

De VNG wil dit najaar overleg met een grote kabinetsdelegatie over de schommelende uitgavenramingen, kondigde Van Zanen afgelopen juli al aan. “Wat mij betreft nu zo snel mogelijk”, zegt de VNG-voorzitter, die wel goede hoop heeft op een oplossing. “Het rijk is een serieuze gesprekspartner, dus ik verwacht daar veel van. Ik zou tegen het kabinet willen zeggen: ‘Doe uw uitgaven, dan kunnen wij dat ook doen’.”

Lees ook:

Het kabinet trekt honderden miljoenen extra uit voor de jeugdzorg

Voor de komende jaren is er extra geld voor de jeugdzorg. Structureel is die verhoging niet. Minister De Jonge laat onderzoeken welke zorg thuishoort bij jeugdhulp en wat gewoon valt onder opvoeden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden