Vluchtelingen

Gemeenten blijven hopen dat een ander de crisis in de asielopvang wel oplost

Werkzaamheden in het voormalige pand van Holland Casino waar tijdelijk tweehonderd extra crisisopvangplekken gerealiseerd worden voor asielzoekers uit Ter Apel. De opvangplekken zijn voor een periode van maximaal vier weken en bedoeld voor vluchtelingen uit andere landen dan Oekraïne. Beeld ANP
Werkzaamheden in het voormalige pand van Holland Casino waar tijdelijk tweehonderd extra crisisopvangplekken gerealiseerd worden voor asielzoekers uit Ter Apel. De opvangplekken zijn voor een periode van maximaal vier weken en bedoeld voor vluchtelingen uit andere landen dan Oekraïne.Beeld ANP

Om de crisis op te lossen in de asielopvang lijken te veel gemeenten te hopen dat een ander wel over de brug komt. Ook nu de situatie in Ter Apel volgens hulporganisaties door een humanitaire ondergrens dreigt te zakken.

Petra Vissers

Bij Lelystad ligt geen concrete vraag om meer asielzoekers op te vangen, zegt een woordvoerder van de gemeente. De noodkreten uit Ter Apel, waar zo veel asielzoekers slapen dat de veiligheidsregio Groningen gevaren ziet voor de volksgezondheid, brandveiligheid en sociale veiligheid, worden naar het schijnt niet geïnterpreteerd als een verzoek om mensen een bed te bieden in de polder.

Daar is de gemeente Lelystad niet de enige in. Ondanks herhaalde verzoeken van het Centraal orgaan opvang asielzoekers (Coa), de gemeente Westerwolde (waar het dorp Ter Apel onder valt) en de veiligheidsregio Groningen komen maar weinig burgemeesters met een aanbieding om snel asielzoekers over te nemen van hun collega-burgemeester Jaap Velema in Westerwolde.

Niet genoeg bedden

Het complete beeld was er vrijdag nog niet. Maar het lijkt er sterk op dat de honderden plekken die het Veiligheidsberaad, het overleg tussen de 25 burgemeesters van de veiligheidsregio's, voor 1 april wilde regelen voor asielzoekers, er niet komen. Meerdere veiligheidsregio’s gaven eerder deze week aan dat het hen niet gaat lukken.

De gemeenten die wel in de bres springen, zijn dezelfde die ook in het verleden snel opvang regelden voor asielzoekers, en die vaak al een of meerdere grote asielzoekerscentra binnen de grenzen hebben.

Een schril contrast

Dat is voor de Groningers en het Centraal orgaan opvang asielzoekers (Coa) extra pijnlijk, omdat het de veiligheidsregio's en gemeenten wel lukte om binnen een maand 30.000 plekken te regelen voor Oekraïners, en ook het streefdoel van 50.000 bedden voor die groep lijkt ruimschoots gehaald te gaan worden. Daar komt bij dat van die 30.000 plekken er nog 10.000 onbezet zijn.

“Als je dat ziet, moet er meer mogelijk zijn voor asielzoekers”, zei woordvoerder Hans Coenraads van de Veiligheidsregio Groningen daar eerder al over. De Groningse burgemeester Koen Schuiling noemde zijn collega's die wel ruimte hebben maar die niet aanbieden deze week ‘niet solidair’.

Oekraïners en asielzoekers, hoe zit dat ook alweer?

Oekraïners worden niet opgevangen door het Centraal orgaan opvang asielzoekers (Coa) omdat zij geen asielzoekers zijn. De vluchtelingen uit Oekraïne mogen in ieder geval een jaar in Nederland blijven zonder visum of asielvergunning. De 25 veiligheidsregio's zijn verantwoordelijk voor hun opvang.

Het Coa moet met lede ogen aanzien hoe gemeenten die eerder zeiden niets te kunnen betekenen, nu wel locaties beschikbaar stellen voor Oekraïners. Op sommige plekken huizen nu Oekraïners in gebouwen die het Coa eerder had willen gebruiken.

De gemeente Borne bijvoorbeeld wilde geen Afghaanse evacués opvangen in het buurtschap Azelo, en zei ook nee toen het Coa in het najaar vroeg om tijdelijke opvang om Ter Apel te helpen, maar stemde wel unaniem voor opvang van Oekraïners in het gebouw dat tussen 1993 en 2019 dienst deed als azc voor het Coa.

Het sentiment

Gemeenten schatten in dat omwonenden minder problemen hebben met de opvang van Oekraïners dan van andere groepen vluchtelingen. Terecht, blijkt op veel plekken.

Rondom meerdere opvanglocaties ontstond al gedoe over niet-witte Oekraïners of vluchtelingen met andere nationaliteiten dan de Oekraïense, die wel dat land moeten ontvluchten. Bijvoorbeeld omdat ze er studeerden of werkten. Omwonenden waren kwaad omdat zij dachten dat de gemeente tóch asielzoekers in hun achtertuin had toegelaten.

“Het hele sentiment in de samenleving is veel positiever ten opzichte van Oekraïners dan voor andere vluchtelingen”, zegt bijvoorbeeld Marieke van Wijk, woordvoerder van de veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. “We zien in omgevingsanalyses en flitspeilingen dat het draagvlak voor het opvangen van niet-Oekraïners niet zo hoog is.”

Een vliegende start

In de stad Breda, die valt onder deze veiligheidsregio, en de regio daar omheen zit geen groot asielzoekerscentrum, en volgens Van Wijk wil de regio dat ook niet. Van Wijk zegt wel te zien dat de nood in Ter Apel hoog is. “Daarom wordt er ook hard gezocht naar 100 bedden voor asielzoekers.”

Voor de opvang van Oekraïners is wel een, in haar woorden, ‘vliegende start’ gemaakt. De Veiligheidsregio heeft meer dan 2000 plekken geregeld, zegt Van Wijk. “Maar dat is echt een enorme inspanning geweest. Het is ook niet zo dat je kunt zeggen: wat raar dat ze dan die 100 bedden voor asielzoekers niet kunnen regelen.”

Lees ook:

De crisis in de asielopvang wordt veroorzaakt door de woningmarkt, niet door de toestroom van asielzoekers

Omdat er niet voldoende plekken zijn om asielzoekers op te vangen, worden gemeenten voor het blok gezet.

De asielopvang piept en kraakt. Hoe komt dat?

De problemen in de opvang van asielzoekers zijn als een knoop die lastig te ontwarren is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden