Spinoza-affaire

‘Geloosde rabbijn Spinoza-affaire moet terug op zijn post’

null Beeld

Het bestuur van de Portugese synagoge heeft geprobeerd rabbijn Joseph Serfaty te ontslaan, omdat hij een Spinozakenner toegang tot het Amsterdamse synagogecomplex weigerde. Maar een rabbinale rechtbank hield het ontslag tegen.

Lodewijk Dros

De Portugees-Israëlietische Gemeente in Amsterdam heeft een vergeefse poging gedaan om van haar rabbijn Joseph Serfaty af te komen. De rabbijn wekte internationaal verontwaardiging toen hij in het najaar een Spinoza-specialist verbood ooit nog voet in het Amsterdamse synagogecomplex te zetten.

Serfaty’s optreden bracht de gemeente in grote verlegenheid. Dit ging ‘werkelijk alle perken te buiten’, schreef het bestuur op 30 november aan de gemeenteleden. Nu blijkt dat rabbijn Serfaty twee weken later ook post kreeg van het bestuur, met daarin de mededeling dat zijn baan per 31 december werd opgezegd.

De ontslagen rabbijn stapte naar een religieuze rechtbank, het ‘Beet Dien’ van Europese rabbijnen. Die stelde hem in het gelijk. Want, zo is te lezen in een brief van 26 december van de Moskouse opperrabbijn Pinchas Goldschmidt, ontslag van een rabbijn is niet toegestaan zonder een zitting van een Beet Dien, waarin beide partijen hun verhaal kunnen doen.

Hoogleraar Emile Schrijver, als directeur van het Joods Cultureel Kwartier direct betrokkene, betwijfelt of het Beet Dien in deze kwestie wel bevoegd is. En kan Serfaty nu aanblijven? “Daar ga ik niet over.”

Joseph Serfaty Beeld
Joseph Serfaty

Verzoek om opnames voor een documentaire

Het conflict tussen het synagogebestuur en de rabbijn begon met een verzoek van de orthodox-joodse hoogleraar Yitzhak Melamed. Hij is gespecialiseerd in de filosoof Baruch de Spinoza, en verbonden aan de Johns Hopkins University in de Verenigde Staten. Voor een documentaire had hij gevraagd opnames te mogen maken in de Portugese synagoge in Amsterdam. Rabbijn Serfaty vond dat verzoek een ‘onaanvaardbare aanslag op onze identiteit en ons erfgoed’ en verklaarde Melamed tot persona non grata.

Spinoza (1632-1677) werd op 23-jarige leeftijd door de joodse gemeente te Amsterdam geëxcommuniceerd wegens ‘vreselijke ketterijen’. Volgens Spinoza was God de natuur en dus alles – een opvatting die indruiste tegen het gangbare godsbeeld. De banvloek tegen Spinoza is nog steeds van kracht.

Intussen hoopt opperrabbijn Goldschmidt dat bemiddeling de ‘shalom’, vrede, in de gemeenschap terugbrengt. Hoe kansrijk dat is, is onduidelijk. Het bestuur van de synagoge was de afgelopen dagen niet bereikbaar voor commentaar.

Lees ook:

Rabbijn Serfaty's handelen werd snel veroordeeld, zowel buiten als binnen zijn joodse gemeente. Ronit Palache vergeleek hem met een ayatollah. Het mikpunt van Serfaty's kritiek, Yitzhak Melamed, reageerde laconiek: de rabbijn was een ‘clown’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden