Commissie De Winter

Geld en dubbele excuses voor slachtoffers geweld in jeugdzorg

Micha de Winter, voorzitter van de Commissie, hier in juni vorig jaar, bij de overhandiging van het eindrapport van de Commissie Onderzoek naar geweld in de jeugdzorg aan ministers Dekker en De Jonge. Beeld ANP

Het kabinet komt met schadevergoeding voor de vele Nederlanders die sinds 1945 als kind in de jeugdzorg zijn mishandeld of misbruikt. Alle slachtoffers krijgen 5000 euro.

Het kabinet heeft, opnieuw, excuses aangeboden aan alle Nederlanders die sinds 1945 in een kindertehuis, pleeggezin, doveninstituut of andere overheidsinstelling slachtoffer zijn geworden van geweld. Ook komt er schadevergoeding.

“Wat zij hebben meegemaakt verdient aandacht en erkenning”, zegt minister Sander Dekker (rechtsbescherming), die gisteren in Nieuwegein slachtoffers ontmoette. Zomer vorig jaar bood het kabinet ook al excuses aan.

Daarvan bleken veel slachtoffers niet op de hoogte, ontdekten Dekker en zijn collega Hugo de Jonge (volksgezondheid). Zij hebben daarom nogmaals diep berouw overgebracht aan de kinderen van toen, van wie sommigen inmiddels op hoge leeftijd zijn.

Schering en inslag

De excuses en schadevergoeding komen na een onderzoek waaruit blijkt dat geweld en misbruik in de jeugdzorg jarenlang schering en inslag waren. Eén op de tien kinderen heeft in de jeugdzorg vaak tot zeer vaak lichamelijk, geestelijk of seksueel geweld meegemaakt. Driekwart van de kinderen was getuige, concludeerde vorig jaar een commissie onder leiding van hoogleraar Micha de Winter. Hij vertelde over vernederingen en mishandeling die ‘het voorstellingsvermogen te boven’ gaan. Kinderen kregen na het bedplassen de natte onderbroek in de mond gestopt of werden afgeranseld met een riem. De Winter: “De pedagogische opvattingen waren anders, maar dat is geen excuus voor de excessen.” Na de jaren zeventig verschoof het geweld. Er waren minder excessen door de leiding zelf, maar meer tussen pupillen onderling, waar te weinig tegen werd gedaan.

Omdat het zo’n grote groep mensen betreft, wil het kabinet een schadevergoeding eenvoudig toegankelijk maken. Slachtoffers krijgen 5000 euro compensatie, ‘als blijk van erkenning van het geweld dat hen is aangedaan’. Het kabinet erkent dat het bedrag te laag is om alle kosten te compenseren die slachtoffers door hun traumatische jeugd hebben gemaakt.

Het wordt eenvoudiger om de compensatie aan te vragen dan eerder, toen slachtoffers van seksueel geweld zich daar al voor konden melden. “Zodat mensen niet met pakken papier hoeven aan te komen, maar gewoon op een nette manier hun verhaal kunnen doen”, aldus minister Dekker.

Zwangere meisjes moesten werken

Over die schadevergoeding voor seksueel misbruik kwamen veel klachten. Eén op de vier aanvragen werd afgewezen en de lat om zelf bewijzen aan te leveren lag hoog. Alleen de meest zelfredzame slachtoffers slaagden. Het kabinet erkent dat veel misbruikslachtoffers zich daardoor voor de tweede keer vernederd hebben gevoeld. 

Zwangere meisjes die in het omstreden tehuis ‘De Goede Herder’ dwangarbeid moesten verrichten, voordat ze hun baby af moesten staan, kunnen ook schadevergoeding krijgen. Dat zij verplicht werden te werken is achteraf ook een vorm van geweld, zegt minister Dekker. Het tehuis heeft zich schuldig gemaakt aan ‘exploitatie van jeudigen’, terwijl het toezicht van de overheid faalde.

De onderzoekscommissie stelde vorig jaar vast dat kinderen zelden werden geloofd als ze klaagden over mishandelingen en vernederingen. Het kabinet belooft ook dat alsnog goed te maken.

Slachtoffers moeten de kans krijgen hun verhaal alsnog te doen, via een website, een monument, een documentaire. Ook is er voor hen professionele hulp via een speciaal opgericht expertisecentrum.

Lees ook:

Gepest, geslagen, misbruikt of opgesloten: commissie-jeugdzorg meldt stelselmatig geweld tegen kinderen

Kinderen die uit huis zijn geplaatst, zijn vanaf 1945 stelselmatig slachtoffer geworden van geweld, concludeerde de commissie-De Winter, die in opdracht van het kabinet ruim twee jaar onderzoek deed naar geweld in de jeugdzorg sinds 1945.

Commissie geschokt door meldingen misbruik jeugdzorg

De commissie-Samson is geschokt door de aard, duur en frequentie van gevallen van seksueel misbruik in de jeugdzorg. De commissie baseert dit op een analyse van 500 binnengekregen meldingen van seksueel misbruik van uit huis geplaatste kinderen sinds 1945.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden