Reportage

Geen veteranendag op het Malieveld, maar met een kopstoot in de kroeg

Veteranen ontmoeten elkaar dit keer niet op het Malieveld, maar in de kroeg. Een vrolijk wederzien. “Jij hebt zeker 86 inentingen gehad voor al je missies, corona krijgt jou niet klein hoor.” Beeld Olaf Kraak

Geen gezamenlijke Veteranendag in Den Haag dit jaar, maar in de Kop van Noord-Holland laten de ex-militairen het er niet bij zitten. In café De Kasteleen zoeken ze elkaar na lange tijd weer eens op. “Wij hebben elkaar nodig.”

“Ik heb even getwijfeld of we dit wel moeten doen”, begint Dick Doornik na een uurtje koffieleuten zijn speech. Zo‘n vijftien veteranen draaien hun stoel voorzichtig om, en spitsen hun oren. “Wij zijn natuurlijk niet de jongste meer, maar wat ben ik blij om jullie te zien. Fantastisch dat we toch nog even mogen samenkomen.”

Het is een bijzonder tafereel, deze vrijdagmiddag in café De Kasteleen in Hippolytushoef. Ze behoren vanwege hun hoge leeftijd absoluut tot de risicogroep, maar daags voor de jaarlijkse editie van Veteranendag kunnen de ex-militairen in de Kop van Noord-Holland niet langer wachten elkaar weer eens te begroeten. Normaal trekken ze evenals duizenden andere veteranen door het land met de trein richting het Malieveld in Den Haag. Nu het festijn daar is afgelast, vertoeven ze maar samen in hun stamcafé met een kopje koffie en een kopstootje: een jonge jenever weggespoeld met een biertje.

In het café treffen ze elkaar normaal gesproken maandelijks, tot de virusuitbraak in februari een ruw einde maakte aan die traditie. Van enige onwennigheid is geen sprake. Het is alsof de veteranen elkaar vorige week nog zagen. Met een ferme elleboogstoot begroet Doornik (80) iedereen die binnenwandelt. “Jij hebt zeker 86 inentingen gehad voor al je missies, corona krijgt jou niet klein hoor”, lacht ex-marinier Wil van der Veeken (66), die eraan toevoegt totaal geen moeite te hebben met de lockdown. “Ik zat vroeger weken in de onderzeeër. Ik ben al lang blij dat ik lekker naar buiten kan kijken.”

Het veteranenclubje, dat officieel zo’n zeventig leden telt, biedt elkaar al jarenlang een fijn gezelschap en troost als het nodig is. En dat komt goed van pas in coronatijd. Onder meer Doornik, oud-marinier en in 1986 uitgezonden naar de Sinaïwoestijn in Egypte, houdt een oogje in het zeil. Zo helpt hij de weduwe van een overleden Korea-veteraan, en trekt hij op met een beginnend dementerende Indië-ganger. 

Vrienden voor het leven

Ook plaatste Doornik, net als tientallen ex-collega‘s, een bericht op de site van het Veteraneninstituut: iedereen die behoefte heeft aan een luisterend oor of wel wat boodschappen kan gebruiken, mag bellen. Maar wat blijkt? Geen enkele reactie, zoals heel veel andere veteranen geen oproep ontvingen. Ze bieden wel hulp, maar vragen nergens om.

“Wij zijn vrienden voor het leven en voor het leven getekend”, legt Doornik uit. “Dat schept een band. Veteranen vinden het vreselijk dat ‘Den Haag’ dit jaar niet doorgaat, nota bene 75 jaar vrijheid. Het is helemaal geen zware bedoeling hoor. Juist hartstikke gezellig met veel bier en bekende gezichten. Een grote reünie waar we het hele jaar naar toeleven.”

Er wordt gelachen en geproost in het café. Op de landstitel van Liverpool in de Engelse Premier League. Normaal dossen ze zich bij gelegenheden flink uit in kostuum, maar daar is het nu veel te heet voor. Cor van Dijk (61), die ooit in Afghanistan verbleef, doet met korte broek in legerprint nog een enigszins zijn best. Hij kan goed door als vriendelijke reus met zijn lange voorkomen, dikke grijze baard en grote glimlach.

Halverwege de middag veert iedereen op als de oudste van het stel binnenkomt. Het is Jo Ayal (92), een op het oog nog altijd zeer vitale ex-militair namens het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL). Doornik: “Zijn verhaal is heel bijzonder. Hij raakte ooit zijn onderscheiding kwijt. Toen heb ik via het ministerie een nieuwe laten komen, met een uitreiking van de burgemeester hier. Hartstikke druk was het, een heel emotioneel moment.”

Praten heeft geen zin 

Waarom veteranen elkaar blijven opzoeken, ook al zijn ze nooit samen op uitzending geweest, is eenvoudig te verklaren, zegt Bob Delorme (77), terwijl hij nog maar een biertje achterover slaat. “Niemand praat thuis over wat je hebt meegemaakt. Niemand. Zelfs je vrouw en kinderen snappen het gewoon niet, praten heeft geen zin. Maar als ik hier ben, heb ik aan een half woord genoeg. We kijken elkaar aan en voelen het gewoon.”

Als 16-jarige knaap trad Delorme in 1959 in dienst bij de marine, om er 35 jaar later als kapitein te vertrekken. Hij ging op missie naar Nieuw-Guinea en Cuaracao. Vooral zijn verblijf in het midden oosten liet diepe wonden na.

“Daar zag ik hoe een Palestijnse vrouw die overspel pleegde bruut werd vermoord. Dat neem je altijd mee. Ik ben er aardig uitgekomen hoor, ik ken verhalen van Indië-gangers die jankend in hun slaap wakker worden, vreselijk. Wij veteranen hebben elkaar nodig. Juist voor eens een leuke dag.“

Aangepast programma Veteranendag 2020

Fysieke bijeenkomsten zijn zaterdag niet mogelijk. Geen duizenden veteranen traditiegetrouw verzameld op het Malieveld in Den Haag dit jaar. In plaats daarvan is er een aangepast programma in de Ridderzaal op het Binnenhof. Maximaal dertig genodigden zijn aanwezig, waaronder vier veteranen, die zullen spreken over hun ervaringen. Zo vertelt veteraan Hendrik (95) over zijn periode bij het Koninklijk Nederlands Indisch Leger. Verder zijn ook premier Mark Rutte en minister van defensie Ank Bijleveld (CDA) aanwezig en laat scholier Alex (13) uit Ermelo zijn vrijheidsvlog zien.

Het programma is live op NPO1 te volgen en begint om 12.45 uur.

Lees ook:

Deze veteranen met PTSS gaan ten onder in de Defensie-bureaucratie

Getraumatiseerde veteranen moeten vaak vele jaren wachten voordat hun schadeclaims zijn afgehandeld door het ministerie van defensie. De Nationale Ombudsman wil nu de onderste steen boven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden