Update Binnenland

Geen vernieling, maar kunst bij Utrechtse klimaatactie

Beeld Maarten Hartman

Zo’n 350 klimaatactivisten liepen zaterdagmiddag mee in een mars van Extinction Rebellion in Utrecht, onder het motto ‘Utrecht stroomt over’. Het is een van de eerste grote protesten van de internationale groep in Nederland. 

Bij een vorige actie in april lijmden veertig activisten zich vast aan een Shell-kantoor in Den Haag. Shell deed aangifte van vernieling en twintig activisten zaten korte tijd vast.

Deze keer koos Extinction Rebellion een vrolijke en ‘kunstzinnige’ aanpak. In blauw en groen gehuld liepen de deelnemers vanaf het Jaarsbeursplein een rondje door de binnenstad, als waren zij de kolkende zee die volgens de activisten door de straten zal stromen als de politiek niet genoeg doet om de klimaatcrisis te beteugelen.

Velen droegen kunstige ensembles van zilvergroene vitragestof, matrozenpetten of zwemvesten om dat standpunt kracht bij te zetten. Tot kwal omgebouwde paraplu’s zwommen mee. Onderweg waren er stops met dans- en muziekoptredens en speeches. Maar er waren ook leuzen tegen het kabinet en tegen Thierry Baudet, volgens een groepje deelnemers ‘racist en klimaatontkenner’. De lopers nodigden publiek langs de kant nadrukkelijk uit om zich bij de route aan te sluiten.

Te weinig indruk

De internationale organisatie werd vorige week genoemd in een dreigingsanalyse van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) als opkomend verschijnsel in Nederland. Extinction Rebellion vindt bij acties het breken van de wet geoorloofd, maar het gebruik van geweld niet. Volgens Extinction Rebellion staan we door de uitstoot van CO2 aan de vooravond van een zesde grote golf van het uitsterven van soorten op onze planeet.

Hoe ver mag je gaan bij klimaatacties? Trouw vroeg het drie deelnemers aan de mars. 

‘Of vernieling soms acceptabel is? Lastig, er is zoveel onrecht in de wereld’

Lennart Tiller, politiek strateeg (22)

“Ik ben student politicologie in Amsterdam en zit in de groep van Extinction Rebellion die nadenkt over de politieke strategie. Geweldloosheid is een kernwaarde, cruciaal in onze training. We praten bijvoorbeeld over het spectrum van compleet geweldloos tot gewelddadig, en plaatsen bepaalde daden op die lijn. Niet iedereen denkt er hetzelfde over. Bij geweld tegen mensen is het duidelijk: dat bevindt zich aan het ene uiteinde. Maar het vernielen van andermans eigendom is ook geweld, en staat ergens anders op die lijn. Of vernieling soms acceptabel is? Lastig, er is zoveel onrecht in de wereld. Maar bij acties in Nederland is het niet zinnig. Mensen zouden ons zien als vandalen.

Het schenden van de wet vinden we toegestaan, omdat de overheid haar afspraak met ons als burgers schendt. Ze zou ons moeten beschermen en doet dat niet. Gewone protestmarsen, zoals die eerder in Amsterdam, maken te weinig indruk. Als we aandacht kunnen krijgen door de wet te breken, doen we dat. Maar niet altijd, bij deze actie bijvoorbeeld niet. En ook dit ademt drama, toch? Mensen kijken ernaar. Dat de NCTV ons noemt in het laatste dreigingsbeeld, is belachelijk. In één document met IS! We worden gecriminaliseerd. Gevaarlijk, het leidt tot polarisatie.”

‘Ik maak me extreem veel zorgen over onze planeet’

Anna Bissilam, tekstschrijver (24)

“Ik ben het met Extinction Rebellion eens dat je de wet mag overtreden. Je ziet dat staten ook onwettig handelen. Kijk naar Frankrijk, het land waar ik vandaan kom. Daar is vrijdag een vreedzaam protest van Extinction Rebellion neergeslagen met traangas. Waarom? Dan mag je je ook verdedigen, vind ik. Ik vind niet dat je bewust moet gaan inbreken of spullen van anderen moet beschadigen. Maar stel dat je vreedzaam een hoofdkwartier van Shell binnengaat, en er daarna met geweld wordt uitgegooid. Dan kan het zijn dat er per ongeluk iets kapotgaat.

Ik werk vanuit Amsterdam als tekstschrijver in de non-profitsector, ik schrijf over het klimaat. Ik probeer de boodschap over te brengen dat er iets moet veranderen. Maar dat ik meeloop in een protest, is nu voor het eerst. Ik voel me trots. Ik maak me extreem veel zorgen over onze planeet.

De wetenschap maakt duidelijk dat er een hoop problemen op ons afkomen. Hoe kunnen we dat negeren? Ik begrijp er niets van dat we niet de noodzakelijke maatregelen nemen.

Ik heb het idee dat de mensen het nu eindelijk beginnen door te krijgen, en dat de regeringen gaan volgen. Vooral de grote bedrijven moeten veel meer doen.”

‘Geweldloosheid is een voorwaarde. De wet breken, dat kan niet’

Jet van vrede, consultant bedrijfssoftware (60)

“Dit is al mijn hele leven aan de gang. Mijn ouders hadden al het rapport van de Club van Rome in huis, waarin gewaarschuwd werd voor klimaatverandering. Ook Dode Lente van Rachel Carson, over het gebruik van pesticiden, stond op de boekenplank.

En al die tijd is het alleen maar erger geworden. Pas nu worden allerlei maatregelen genomen tegen wat gedurende mijn leven allemaal gebeurd is.

Er staan hele goede dingen in het Klimaatakkoord van het kabinet. Goed dat het gas duurder wordt en dat er kilometerheffing komt. Maar het mag wel wat duidelijker en wat sneller.

Ik ben altijd bezorgd geweest, maar heb pas in april voor het eerst meegelopen met een klimaatmars, in Amsterdam. Ik kom zelf uit Heemstede. En nu loop ik hier. Via mijn neefje, die is betrokken bij de organisatie. Geweldig dat de jeugd nu opstaat! Maar het moet iets van alle generaties zijn.

Geweldloosheid is een voorwaarde. En de wet breken, nee, ik vind niet dat dat kan. Je moet het grote publiek meekrijgen, en dat doe je niet op die manier. Heel jammer dat bij die actie van Extinction Rebellion bij Shell in Den Haag mensen waren die ramen hebben ingegooid. Ook met verf bekladden mag niet. Kijk, hier doen ze het met stoepkrijt. Dat is oké.”

Update: volgens Shell, Extinction Rebellion en de politie zijn bij het protest in Den Haag geen ramen ingegooid. 

Lees ook:

De openbare orde verstoren is voor actiegroep Extinction Rebellion de enige manier

De Britse beweging Extinction Rebellion krijgt internationaal navolging. Deze activisten verstoren de openbare orde en eisen klimaatrevolutie. Wat is dit voor een groep? Trouw keek mee bij de Nederlandse tak.

Regen hindert de klimaatmars niet, 40.000 demonstranten trekken door Amsterdam

Ondanks de regen zijn er zo’n 40.000 mensen naar Amsterdam gekomen om te demonstreren voor een ander klimaatbeleid, meldt de organisatie. Ze willen onder meer dat de regering kiest voor een eerlijker klimaatbeleid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden