Nieuws Malek F.

Geen straf voor ‘Haagse messensteker’ Malek F., wel tbs

Malek F. in de rechtszaal, juli 2018. Beeld ANP

Malek F. was onder invloed van een psychose toen hij vorig jaar drie mensen in Den Haag neerstak, oordeelt de rechter. Voor terrorisme ziet hij geen bewijs. F. krijgt geen straf, wel tbs.

“De rechtbank is zeker niet naïef”, zei voorzitter Jan van Steen van de Haagse rechtbank maandag tegen Malek F. De Syrische vluchteling heeft volgens Van Steen en zijn twee collega’s vorig jaar op Bevrijdingsdag met voorbedachten rade op straat ingestoken op drie willekeurige voorbijgangers. Zo is drie keer een poging tot moord bewezen. De slachtoffers hebben tot de dag van vandaag last. Daarom moet F. hen in totaal een ton betalen, grotendeels aan smartegeld.

Eigenlijk richtte Van Steen zich niet tot Malek, maar tot het Openbaar Ministerie en achter de ruggen van die aanklagers ook tot het Nederlands publiek. Dat werd vorig jaar opgeschrikt door de reeks steekpartijen in Den Haag die velen direct deed denken aan terroristische aanslagen in andere Europese steden. Zou, na de gerichte aanslag op cineast Theo van Gogh, nu ook de willekeurige Nederlandse burger slachtoffer worden van een aanslag?

Snel geradicaliseerd

Ja, betoogde het Openbaar Ministerie vorige maand. F. was snel geradicaliseerd, had een mes gekocht, gestoken en achteraf verklaard dat hij het voor Allah had gedaan. Nee, zeiden zijn advocaten, F. was al jarenlang psychisch ernstig in de war.

Opgeroepen experts gaven de verdediging grotendeels gelijk. F. had zich inderdaad gewend tot extremistische denkbeelden, concludeerden islamkenners. Maar zijn motieven op Bevrijdingsdag leken hen vooral persoonlijk en ze zagen niet dat hij de democratie wilde ontwrichten of expliciet het doel had veel Nederlanders schrik aan te jagen. En laten nou juist een van die twee dingen nodig zijn om ook voor de wet van terrorisme te spreken.

Daarbovenop concludeerden gedragsdeskundigen dat F. vorig jaar op Bevrijdingsdag midden in een psychose met achtervolgingswanen zat. Uitgedaagd door officier van justitie Simon Minks, die volhield dat F. vooral verklaarde wat hem zelf uitkwam en zich misschien ook voor de experts groot hield, sprak psychiater Agnieszka Grochowska, verbonden aan het expertinstituut NIFP: “Deze psychose is niet geveinsd”.

Gewiekste verdachte

Precies die woorden herhaalde Van Steen toen hij de uitspraak voorlas, met als conclusie dat F. volledig ontoerekeningsvatbaar moet worden verklaard. Daar vervloog de celstraf van vijftien jaar die Minks en zijn collega hadden geëist.

Is F. dan toch de gewiekste verdachte die iedereen een rad voor ogen draait, ook de rechters? Dat was een eerdere verdachte vast weleens gelukt, sprak rechter Van Steen het Openbaar Ministerie na. Maar hij zag in deze zaak geen bewijs en stelde ook vast dat behalve de experts veel mensen uit de omgeving van Malek al vanaf 2015 waarschuwen voor oprukkende ernstige psychische problemen.

Willem Korteling, een van de advocaten van F., toonde zich na afloop gematigd tevreden. “De rechtbank heeft een deel van onze argumenten overgenomen.”

Forse vrijheidsstraf

In de praktijk betekent de uitspraak nog steeds een forse vrijheidsstraf voor F. Hij krijgt tbs met dwangverpleging voor onbepaalde tijd. Gezien zijn forse reeks stoornissen is het logisch dat hij jaren binnen de muren van een forensisch-psychiatrische instelling doorbrengt. Als hij daar al uit komt, is de kans levensgroot dat door zijn huidige veroordeling – schuldig, maar ontoerekeningsvatbaar – zijn naturalisatieverzoek definitief wordt afgewezen.

En dan is daar nog het Openbaar Ministerie, dat maandag liet weten dat het ‘zeer in de rede ligt’ dat er een hoger beroep komt. Het OM ziet bewijs dat F. echt uit was op een schokkende aanslag en zich dus gedroeg als een terrorist. En het blijft erop wijzen dat F. wisselende verklaringen heeft gegeven en dat de rechter maandag wellicht dus toch naïef is geweest.

Lees ook:

Waarom stak Malek?

Er zijn twee lezingen van de gebeurtenissen: de daad van een terrorist of de noodsprongen van iemand in ernstige psychische nood.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden