Thuisblijvers

Geen lockdown of anderhalve meter meer, toch komen we maar moeizaam van de bank

Na de lockdowns lijken Nederlanders minder van de bank af te komen. Beeld Maartje Geels
Na de lockdowns lijken Nederlanders minder van de bank af te komen.Beeld Maartje Geels

Maanden na de lockdown lijken Nederlanders met moeite van de bank te komen. Het verenigingsleven loopt terug, er wordt minder gesport en theaters en musea trekken minder bezoekers. Hoe kan dat?

Tim van der Pal

Het is inmiddels drie maanden geleden dat Nederland weer van het slot ging. Voor verenigingen en de cultuursector kwam er een einde aan een moeilijke tijd. Toch blijkt nu dat mensen slechts gedeeltelijk terugkeren naar cultuurevenementen en hun (sport)vereniging. Zijn we afgelopen jaren verknocht geraakt aan onze eigen bank? Of willen we – zoals tijdens de coronacrisis al werd voorspeld – voortaan een legere agenda?

Uit onderzoek van het Nationaal Theaterfonds blijkt dat driekwart van de theaterbezoekers nu minder vaak een voorstelling bezoekt dan voor de coronacrisis. Bioscopen en musea kampen met hetzelfde probleem. En onderzoek van sportkoepel NOC-NSF laat zien dat Nederlanders nog altijd minder bewegen dan voor corona.

Weinig aanwas bij verenigingen

Verenigingen in Nederland raakten veel leden kwijt, zegt Sanne Scholten, directeur van het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA). Toneel- en dansverenigingen, koren en orkesten hebben minder leden. Van zeven miljoen Nederlanders met een culturele hobby, is nu 30 procent onderdeel van een vereniging, voor corona was dat 41 procent.

De verenigingen hebben weinig nieuwe aanwas gekregen na corona. “Je weer vastleggen, is kennelijk een stap voor mensen”, ziet Scholten. Hoe dat precies komt weet ze niet, maar ze vermoedt dat een aantal mensen nog bang is corona te krijgen. “Deze groep is ouder dan bij sportverenigingen. Misschien blijven ze nog even voorzichtig.”

De Belgische psycholoog Gaëtan Mertens deed voor Tilburg University onderzoek naar mogelijke sociale gevolgen van de coronacrisis. “Er is veel nadruk gelegd op preventieve maatregelen zoals handen wassen en afstand houden, en dat zal niet snel uit de hoofden van mensen gaan. Sommigen gaan niet direct hutjemutje in een drukke ruimte zitten. Zeker niet als het niet per se hoeft.”

Meer tijd en rust

Maar hoe moeilijk de coronalockdowns ook waren, Nederlanders leken het erover eens te zijn dat de pandemie ook positieve dingen met zich meebracht. Mensen realiseerden zich aan welke drukke tijdschema’s ze altijd gebonden waren en hoe weinig tijd ze namen om niets te doen.

In verschillende onderzoeken werd geprobeerd een postcorona-perspectief te schetsen. Nederlanders waren blij met de mentale rust en dachten beter na over wat hen gelukkig maakt. Het Sociaal en Cultureel Planbureau concludeerde dat mensen minder angst hadden om sociale activiteiten te missen.

Sociale verplichtingen spannend

Psycholoog Gaëtan Mertens vermoedt dat sociale verplichtingen voor sommigen spannend zijn na twee jaar corona. De pandemie heeft volgens Mertens gezorgd voor meer sociale zorgen en angst. “Misschien dat mensen daarom nog niet terugkeren naar de theaters, sportclubs en cultuurverenigingen. Ze moeten eerst wat verwerken.”

Dat denkt gedragswetenschapper en filosoof Marco van Leeuwen, docent aan Breda University of Applied Sciences, ook. Hij merkt op dat mensen ondertussen andere hobby’s hebben. “Ze zijn tijdens de pandemie andere dingen gaan doen, vaker in hun eentje of thuis”, zegt Van Leeuwen.

Van Leeuwen denkt dat mensen anders met hun tijd zullen omgaan vanwege ‘een heroriëntatie op de zin van het bestaan’. “We gingen ook uit routine naar het theater, bioscopen en verenigingen. Nu zijn we zoekende naar een nieuw normaal om te ontdekken wat we echt willen, wat ons gelukkig maakt.”

Die zoektocht valt volgens Van Leeuwen nu samen met stijgende prijzen en de hoge inflatie. “Georganiseerde activiteiten overslaan, bespaart geld. Een groeiende groep heeft het economisch lastig en weet na corona dat ze verenigingen en cultuur niet per se nodig hebben.”

Lees ook:
We sporten minder, en daar willen sportclubs nu iets aan doen

Het aantal sportende Nederlanders ligt nog fors lager dan in pre-coronatijd. Teams worden kleiner: ‘Bij onze korfbal is het trekken aan een dood paard.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden