ReportageRechtspraak

Gastles van de rechter op MBO Amersfoort: ‘Rechters zijn ook geen alwetenden’

Rechter Remco Hoekstra geeft gastles op het MBO Amersfoort.  Beeld Bram Petraeus
Rechter Remco Hoekstra geeft gastles op het MBO Amersfoort.Beeld Bram Petraeus

Tijdens de Week van de Rechtspraak geven rechters lessen over hun werk op scholen. ‘Heeft u weleens medelijden met verdachten?’

Van alle vragen van studenten blijkt eentje maandagmiddag op het MBO Amersfoort het prangendst: hoeveel verdient een rechter? Persrechter Remco Hoekstra lacht. “Het start bij vijfduizend euro bruto per maand”, zegt hij dan. “En acht- tot negenduizend als je meer ervaring hebt.” Er klinkt bewonderend gefluit. “Wat voor auto rijdt u dan?” En een ander: “Zeker een Rolls-Royce hiero!”

Voor Hoekstra, die deze week een gastles geeft aan zo’n veertig studenten beveiliging op het MBO Amersfoort, is het inmiddels een bekende vraag. In het kader van de Week van de Rechtspraak staan verschillende rechters en juridisch medewerkers dezer dagen voor klassen op middelbare scholen en mbo-instellingen. Het doel: vertellen over de rechtspraak en hoe het eraan toegaat op de rechtbank.

Volgens Hoekstra, die ruim twintig jaar als rechter werkt en onder andere het Passageproces over liquidaties in de Amsterdamse onderwereld behandelde, bestaan veel misverstanden over rechters. “Ze straffen te licht, ze zijn te soft, zulke frames komen telkens terug”, zegt hij. “Daarachter schuilt onwetendheid over wat ons werk inhoudt.”

Wij zijn gewoon mensen

Met dat probleem oplossen kun je niet vroeg genoeg beginnen, zegt hij. “Rechters lijken vaak afstandelijk, maar het zijn ook geen alwetenden. Het zijn gewoon mensen die een knoop moeten doorhakken.”

Tijdens de les blijken studenten aardig wat te weten. Ze kennen ­Ridouan T. en Nicky Verstappen, ­weten wat getuigenbescherming ­betekent en dat je ook naar een rechter kunt worden gestuurd als je te lang je telefoonrekening niet ­betaalt. Pittiger is de vraag naar het aantal rechters in Nederland. “Twintig”, probeert iemand. “Tweehonderd!” gokt een ander. Hoekstra vertrekt geen spier. “Het zijn er tweeënhalfduizend”, zegt hij uiteindelijk. “Ze doen samen 1,37 miljoen ­zaken per jaar. En hoewel strafzaken heel veel aandacht krijgen, beslaan die maar 17 procent van het geheel.”

Soms dwaalt de aandacht af: er wordt een appje gecheckt, een knokkel geknakt of een haarlok om ongeduldige vingers gedraaid. De fanatiekelingen stellen vragen: of je ook rechter kunt worden als je ‘niet oud’ bent (Ja). Of hij zijn eigen ­familie of bekenden mag berechten (Nee). En of rechters ontslagen kunnen worden (“Ja, maar alleen door de Hoge Raad – als ze bijvoorbeeld dronken hun werk doen of misdrijven plegen”). En, natuurlijk, de salariskwestie.

Verschrikkelijke dingen

Het daaropvolgende geroezemoes verstomt door een vraag van Giovanni Hoft (24). Hebben rechters weleens medelijden met verdachten, wil hij weten. Hoekstra knikt van ja. “In rechtszaken gebeuren soms verschrikkelijke dingen, met ouders van misbruikte kinderen en verhalen van nabestaanden”, zegt hij. “Ook civiele zaken kunnen heel treurig zijn, met mensen die bijvoorbeeld uit huis zijn gezet.”

Of hij toen moest huilen, vraagt iemand. “Dat is nog nooit gebeurd. Je schakelt bepaalde gevoelens uit. Ik weet er professioneel mee om te gaan.”

Ze hoorde dingen die ze ‘totaal niet wist’, zegt de 16-jarige Annelinde na afloop. Zo stil als ze was in de les, zo snel haast ze zich nu naar Hoekstra om nog één laatste vraag te stellen: welke zaak vindt hij nu het boeiendst. “Toch Ridouan T.”, antwoordt hij direct. “Juridisch heel interessant. Maar ook een verschrikkelijke zaak en een jarenlang proces – ik ben blij dat ik ‘m niet hoef te doen.” Dat vindt ook Annelinde, maar om een heel andere reden. “Dan moet ik nog zó lang studeren. Dat is echt niets voor mij.”

Week van de Rechtspraak

Rechtbanken organiseren deze week ook andere activiteiten. Zo verschijnt dagelijks een aflevering van rechtspraakpodcast Achter de toga, waarin rechters en juridisch medewerkers vertellen over hun werk, drijfveren en achtergrond, en is er een essaywedstrijd voor studenten. Ook geven juridisch medewerkers via het Instagram-account @RechtspraakNL een kijkje achter de schermen en beantwoorden ze vragen via de Facebookpagina Rechtspraak. In Haarlem kunnen mensen donderdag terecht voor een stadswandeling met het thema ‘Rechtspraak door de eeuwen heen’, geïnitieerd door de rechtbank Noord-Holland en het Gilde Haarlem.

Lees ook:

‘Rechters schreeuwen niet hard van de daken, we zijn vooral hard aan het werk’

Rechters doen volgens bestuurders Henk Naves en Robine de Lange het maximaal haalbare om achterstanden die door corona ontstonden, weg te werken. Komen er structurele veranderingen als videoverbindingen en meer politierechters?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden