Coronabeleid

Gaan de extra maatregelen werken? ‘De verschillen met het voorjaar zijn bizar’

Bijna 6,5 miljoen mensen hebben dinsdagavond gekeken naar de persconferentie van premier Mark Rutte en coronaminister Hugo de Jonge. Tijdens de persconferentie werd een extra pakket aan maatregelen aangekondigd. Beeld ANP
Bijna 6,5 miljoen mensen hebben dinsdagavond gekeken naar de persconferentie van premier Mark Rutte en coronaminister Hugo de Jonge. Tijdens de persconferentie werd een extra pakket aan maatregelen aangekondigd.Beeld ANP

Met een extra pakket aan maatregelen wil het kabinet het virus versneld terugdringen. Het is de vraag of het gaat werken.

De piek is anders dan in het voorjaar. Terwijl begin maart het aantal besmettingen razendsnel opliep en na de lockdown twee weken later met een scherpe knik weer kelderde, is de trend nu veel gelijkmatiger. De lange aanloop van zeker twee maanden boog dit weekend pas voorzichtig af in een daling. De top is misschien iets lager, betoogde Jaap van Dissel van het RIVM woensdagochtend in de Tweede Kamer, maar het gebied onder de grafiek is veel groter. En dat gebied staat voor de druk op de zorg. Het RIVM schat dat het aantal ziekenhuisopnames in deze golf 80 procent hoger ligt dan in het voorjaar en het aantal ic-opnames 25 procent hoger.

De extra maatregelen zijn nodig om de ‘kanteling’ in de grafieken ‘zeker te stellen’, zei Van Dissel. En om de ‘afname te versnellen’ en zo de zorg te ontlasten. Over twee weken moet blijken of dat doel bereikt is, en de extra maatregelen eventueel kunnen worden teruggedraaid.

Reproductiegetal moet flink omlaag

Daarbij draait het om het reproductiegetal: het gemiddeld aantal personen aan wie een besmet iemand het virus doorgeeft. Om de epidemie uit te doven moet het lager zijn dan 1. Terwijl dat getal in maart snel en ruim onder die 1 dook, bleef het half oktober daar iets boven hangen om vervolgens langzaam naar 0,88 te dalen. Dat is krap aan: het duurt volgens Van Dissel met zo’n reproductiegetal tot aan de kerst eer de druk op ziekenhuizen en ic’s weer op een acceptabel niveau ligt. En dan mag slecht weer – dat iedereen naar binnen drijft – geen roet in het eten gooien. Bovendien is die 0,88 een gemiddelde. In de helft van de veiligheidsregio’s is het reproductiegetal groter dan 1.

De extra maatregelen zouden het getal verder verlagen naar 0,83 en dat zou de gewenste verlaging van de druk op de zorg met een week vervroegen. Een totale lockdown snoept daar nog eens een week van af. Het RIVM heeft het effect van dit pakket niet echt doorberekend. Het zijn meer schattingen, gebaseerd op de ervaringen van het voorjaar toen alle scholen sloten, vertelde Van Dissel.

Het is de vraag of het ook zo uitpakt. De theaters of bibliotheken, die worden gesloten, waren niet de brandhaarden van de epidemie. Frits Rosendaal, als arts-epidemioloog verbonden aan het Leids UMC, heeft er dan ook een hard hoofd in. “Natuurlijk, alle beetjes baten. Als je musea of pretparken sluit, beperk je ook het verkeer. En dus de kans dat mensen elkaar in de trein of auto besmetten.”

Niet meer doodsbang

Maar als hij dit pakket vergelijkt met het voorjaar, zijn de verschillen ‘bizar’. Rosendaal: “Toen waren de straten leeg, de binnensteden uitgestorven. Mensen waren doodsbang om besmet te worden, terwijl de risico’s toen niet zo groot waren. Als je nu door een drukke winkelstraat loopt, is de kans reëel dat je op een besmet iemand stuit. Gek genoeg schrikt dat nu nauwelijks iemand af.”

Je kunt ook veel krachtiger ingrijpen, zegt hij. Met een volledige lockdown breng je het reproductiegetal terug naar 0,75. “Dan halveer je elke tien, twaalf dagen de aantallen en zit je dus snel op een laag niveau. Maar dat is een politiek-maatschappelijke keuze. Dan sluit je ook alle scholen en daar ben ik zelf geen voorstander van. Anderzijds, als het aan mij lag, zou ik een avondklok invoeren. Daar verminder je veel contacten mee, terwijl je het maatschappelijk verkeer nauwelijks hindert.”

Maar minstens zo belangrijk vindt hij: hoe lang houd je de strenge maatregelen aan en wat doe je erna? “In juni hebben we de boel laten ontsporen. Het virus was toen ver teruggedrongen, de maatregelen werden versoepeld en velen dachten het oude leven weer te kunnen oppakken. Nu zijn we dus hier en moeten we weer ingrijpen.”

Lees ook:

De nieuwe maatregelen op een rij

Nog minder mensen samen, zowel buiten als in huis, en nog minder reizen en ontspanning.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden