Gemeenteraadverkiezingen

Formatie in Den Haag mondt uit in loopgravenoorlog

Haagse politici met de eerste lichting informateurs. Beeld ANP
Haagse politici met de eerste lichting informateurs.Beeld ANP

De formatie in de gemeente Den Haag is terug bij af. Persoonlijke vetes en een slepende rechtszaak bemoeilijken een compromis.

Merijn van Nuland

Weer lukt het de Haagse politieke partijen niet om tot een coalitie te komen. Bijna twee maanden na de gemeenteraadsverkiezingen gooit ook de tweede lichting informateurs de handdoek in de ring, en concludeert dat het bij partijen nog altijd ontbreekt aan de politieke wil “om daadwerkelijk te gaan onderhandelen”.

Daarmee is de Haagse politiek terug bij af, en dat frustreert vrijwel iedereen in de gemeenteraad. Met termen als ‘gênant’ en ‘teleurstellend’ uitten de raadsleden op donderdagavond hun ongenoegen. De felste kritiek kwam van Judith Klokkenburg-Reedeker (ChristenUnie/SGP), die het proces vergeleek met de stroeve formatie op landelijk niveau. “Ook hier lijkt het niet om de inhoud te gaan, maar om poppetjes, zetels en cijfers. Dat maakt de kloof tussen de stad en deze apenrots alleen maar groter.”

Niet de moeilijkste puzzel

Ogenschijnlijk leek de formatie in Den Haag niet eens de moeilijkste puzzel. De huidige coalitiepartijen – VVD, D66, GroenLinks, CDA en PvdA – hebben samen meer dan genoeg zetels om hun samenwerking voort te zetten. Sterker nog: ook zonder het CDA of de PvdA behouden zij de meerderheid.

Precies daar wringt de schoen. Zo stuurt de VVD aan op een coalitie met een minimale meerderheid, dus zonder een “getalsmatig overbodige partij”. Maar waar de VVD het liefst het CDA als coalitiepartner aan boord haalt, ziet GroenLinks het niet zitten om zonder de PvdA verder te gaan. Zonder een van beide middenpartijen wordt een coalitie al gauw te links voor de een of te rechts voor de ander, en vooralsnog lijkt niemand bereid water bij de wijn te doen.

Daar komt nog eens bij dat er in de Hofstad veel oud zeer zit, met name tussen de PvdA en de VVD. Begin dit jaar raakte demissionair PvdA-wethouder Martijn Balster in opspraak omdat hij de gemeenteraad onvoldoende had geïnformeerd over verregaande sloopwerkzaamheden in het zuidwesten van de stad. Coalitiepartner VVD liet de wethouder vervolgens lang bungelen, maar stemde uiteindelijk alsnog tegen de motie van wantrouwen. “De slechte verstandhouding is de olifant in de kamer die niemand hier wil benoemen”, aldus Nur Icar (Denk) tijdens de raadsvergadering op donderdagavond.

Verdenkingen van corruptie

Eerdere informateurs kwamen al tot de conclusie dat ook een coalitie met Hart voor Den Haag niet gaat lukken, hoewel deze partij met negen zetels als winnaar uit de bus kwam na de gemeenteraadsverkiezingen. Daarbij speelden niet alleen inhoudelijke verschillen een rol, maar vooral de strafzaak die een aantal prominente partijleden boven het hoofd hangt. In hun tijd als wethouder zouden Richard de Mos en Rachid Guernaoui zich schuldig hebben gemaakt aan ambtelijke corruptie, omkoping en schending van het ambtsgeheim, iets dat beide mannen ontkennen.

Hoewel het onderzoek tegen De Mos en Guernaoui al sinds oktober 2019 loopt, zullen de eerste inhoudelijke zittingsdagen pas in januari 2023 plaatsvinden. Zolang de zware verdenkingen niet zijn weggenomen, wil in ieder geval D66 niet plaatsnemen in een college met Hart voor Den Haag. Eerder hebben De Mos en Guernaoui al toegezegd geen wethouderspost te ambiëren, maar daarmee zijn de principiële bezwaren van D66 niet weggenomen.

Trage afhandeling

Het mislukken van de tweede formatieronde heeft Hart voor Den Haag in ieder geval een sprankje nieuwe hoop gegeven. Volgens Rita Verdonk – de nummer twee achter Richard de Mos – is het nu een kwestie van ‘bruggen bouwen’. Tegelijkertijd slaat de partij wild om zich heen met beschuldigingen van uitsluitingspolitiek, karaktermoord en zelfs een ‘politiek proces’. Anne Mulder (VVD) zei daar donderdagavond over: “Als u dit verbinding zoeken noemt, dan ben ik benieuwd wat voor u ruzie maken is.”

Over een ding zijn de partijen het wel eens: de trage afhandeling van de rechtszaak tegen De Mos en Guernaoui is een schande. In april steunde de voltallige gemeenteraad een motie die het Openbaar Ministerie oproept om vaart te maken met het proces. Volgens de eerste lichting informateurs werpt de voortdurende onzekerheid “een zware schaduw over de lokale democratie”, omdat het de formatie flink bemoeilijkt.

Lees ook:

Richard de Mos gaat niet meebesturen in Den Haag, ondanks verkiezingswinst

Grote winnaar Richard de Mos zal in Den Haag niet gaan regeren. De informateurs in de hofstad concluderen dat er niet genoeg partijen zijn die met Groep De Mos/Hart voor Den Haag willen samenwerken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden