Begrotingsproblemen

Financiële situatie van gemeenten onhoudbaar, blijkt uit onderzoek

De financiële tekorten van gemeenten lopen op, blijkt uit onderzoek van accountantsbureau BDO. De belangrijkste oorzaak? De uitgaven aan de jeugdzorg.

Steeds meer gemeenten kampen met financiële problemen. Dat blijkt uit onderzoek van accountantsbureau BDO. Bijna tachtig procent van de gemeenten verwacht het komende jaar een financieel tekort. Bij elkaar lopen die tekorten op tot 1,3 miljard euro. Ook de reserves van de gemeenten lopen terug, waardoor aanvullen uit eigen middelen steeds moeilijker wordt. BDO-partner Rob Bouman noemt de situatie ‘onhoudbaar'. 

De conclusies zijn stevig, maar komen niet als een verrassing. BDO doet jaarlijks onderzoek en waarschuwde ook de afgelopen jaren dat de situatie zorgelijk was. Ook de gemeenten zelf luidden al verschillende malen de noodklok. Sinds de decentralisatie van 2015 zijn zij verantwoordelijk voor onder meer de jeugdzorg en de zorg aan langdurig zieken en ouderen. Daarvoor ontvangen zij een vergoeding van het Rijk, maar die is in veel gevallen niet toereikend. Vorige maand bleek uit een onderzoek in opdracht van het ministerie van binnenlandse zaken en de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG) dat gemeenten gezamenlijk ongeveer 1,7 miljard meer uitgeven aan de jeugdzorg dan zij van het Rijk ontvangen.

Ook BDO noemt de uitgaven in het sociale domein, waar behalve de zorgkosten ook de kosten van uitkeringen onder vallen, de belangrijkste reden dat gemeenten in de problemen raken. Gemiddeld besteden gemeenten ongeveer veertig procent van hun budget daaraan. “Op die uitgaven valt lastig te sturen”, zegt Bouwman. “Inwoners hebben nou eenmaal zorg nodig.”

Omdat gemeenten toch een sluitende begroting moeten aanleveren aan de provincie, schrappen gemeenten fors op andere zaken, zoals sportvoorzieningen, buurthuizen en bibliotheken. Ook kiezen sommige gemeenten ervoor de gemeentelijke belastingen, zoals de onroerendezaakbelasting te verhogen, zo bleek eerder deze week al uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen.

Niet sluitende begroting

In de gemeente Stadskanaal vinden ze het (‘na tien jaar structureel bezuinigen’) niet  verantwoord om opnieuw het mes te zetten in broodnodige gemeentelijke voorzieningen. Unaniem besloot de gemeenteraad daar onlangs om in plaats daarvan een niet sluitende begroting in te dienen bij de provincie. Het komende jaar komt de gemeente ongeveer 7 miljoen euro tekort. En ook voor de jaren die volgen wordt verwacht dat de uitgaven een paar miljoen hoger zullen zijn dan de inkomsten, waardoor het gat onmogelijk volledig vanuit de reserves kan worden gedicht.

“Ik vind het belachelijk dat ik mijn inwoners moet vertellen dat het buurthuis dicht gaat, omdat de zorg duurder wordt”, zegt wethouder financiën Johan Hamster (ChristenUnie). Hij verhoogt komend jaar weliswaar de toeristenbelasting, en kort iets op onderhoud van speeltuinen en vastgoed, maar vindt verdere bezuinigingen onverantwoord. De gemeente komt nu vanwege de financiële situatie onder toezicht van de provincie te staan en zowel het college van bestuur als de gemeenteraad hoopt daarmee een signaal af te geven aan het Rijk. Juist omdat de problemen op zoveel meer plekken spelen dan alleen in de gemeente Stadskanaal. “Er is is structureel meer geld nodig om onze taken goed uit te blijven voeren”, zegt de wethouder.

De komende tijd spreekt VNG namens de gemeenten met het kabinet over de structurele tekorten waar het de jeugdzorg betreft. 

Lees ook: 

Kwetsbaren in het gedrang door financiële problemen bij gemeenten

Gemeenten met geldproblemen zien zich gedwongen zorgbehoevenden van buiten de gemeentegrenzen te weigeren. Kwetsbaren krijgen daardoor niet altijd de zorg of begeleiding die ze nodig hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden