Onderzoek

Fieldlab oogst kritiek met onderzoeksresultaten. ‘Dit is een lobbycampagne van de evenementenbranche’

Andreas Voss (hoofdonderzoeker, Radboudumc) tijdens een perspresentatie van Fieldlab Evenementen.  Beeld ANP
Andreas Voss (hoofdonderzoeker, Radboudumc) tijdens een perspresentatie van Fieldlab Evenementen.Beeld ANP

Met genoeg testen kunnen evenementen met volledige bezetting doorgaan, zelfs als de coronadreiging zorgelijk is, concludeerden onderzoekers van de Fieldlab Evenementen vandaag. Niet iedereen is het eens met die conclusie.

“Het was een achtbaan en we kunnen niet wachten om eruit te knallen.” De branche van Willem Westermann, van de Vereniging van Evenementenmakers, lag het afgelopen jaar volledig stil. Met goede hoop hielp hij mee aan het organiseren van 24 Fieldlab Evenementen, waarmee de afgelopen maanden werd onderzocht hoe zijn sector weer veilig open kan – zonder anderhalvemetermaatregel.

Donderdag presenteerde Fieldlab de resultaten van dat onderzoek, in een flitsende talkshow in het chique Haagse World Forum. De belangrijkste conclusie: als de coronadreiging zorgelijk of zelfs ernstig is, kunnen volgens het Fieldlab-model festivals en concerten plaatsvinden zonder anderhalvemetermaatregel, als er maar genoeg wordt getest. Krijgt de pandemie slechts het predicaat ‘waakzaam’, dan zouden zelfs evenementen zonder testen mogelijk zijn. En bij een stempel ‘zeer ernstig’, kunnen evenementen doorgaan met 50 procent bezetting, zolang iedereen zit.

Voor die conclusie baseert Fieldlab zich op een model, gemaakt op basis van gedrag van bezoekers. Met elektronische tags hielden onderzoekers de contacten tussen festivalbezoekers bij. Ook namen ze de verspreiding van luchtdruppels en ventilatie mee in het model. “Zolang de besmettingsrisico’s niet hoger zijn dan wanneer iemand thuis zit en sporadisch naar de supermarkt gaat, achten wij een evenement veilig genoeg”, zegt risico-analist Bas Kolen van de TU Delft.

Evenementensector mocht meedenken

In totaal spendeerde Fieldlab zo’n 3,7 miljoen euro aan de testevenementen. De evenementensector zelf investeerde eenzelfde bedrag, volgens een woordvoerder door de evenementen gratis te organiseren. Hoewel het onderzoek tijdens de evenementen alleen door wetenschappers is uitgevoerd, mocht de evenementensector wel meedenken over een matrix, die bijvoorbeeld stelt dat bij een zorgelijke coronasituatie evenementen met een volledige bezetting kunnen plaatsvinden. “Die is in samenwerking met de evenementensector gemaakt”, bevestigt hoofdonderzoeker Andreas Voss van het Nijmeegse Radboudumc aan Trouw.

Toch voelt onderzoeker Kolen zich niet onder de druk gezet door de sector. “We hebben zelfstandig onderzoek gedaan”, benadrukt hij. Wel vindt hij de betrokkenheid van de evenementensector terecht. “Je kunt vanuit de theorie allerlei plannen maken, maar het moet worden georganiseerd door de sector zelf.”

Niet gekeken naar besmetting

Waar de onderzoekers niet naar keken: het aantal besmettingen dat volgde na ieder testevenement. Bezoekers van Fieldlab-evenementen waren niet verplicht zich te laten testen na een evenement. Zo’n twintig procent van de bezoekers kwam daardoor niet opdagen voor hun test na afloop. “Maar dit werd wel dringend geadviseerd”, zegt hoofdonderzoeker Voss. Hoeveel besmettingen volgden na de Fieldlabs, wil Voss niet delen, omdat het zou afleiden van het hoofddoel van het onderzoek. Dat geldt overigens niet voor het Songfestival in Rotterdam: het aantal mensen dat daarbij besmet is geraakt, zal alsnog bekend worden gemaakt, na dat er veel kritiek kwam op de aankondiging dat dit niet zou gebeuren.

Het model van de Fieldlabs houdt ook geen rekening met de reisbewegingen voor en na een evenement. Zo zou een drukke trein vóór of na een festival extra besmettingen kunnen opleveren. “Maar het is al heel druk in de trein”, zegt wetenschapper Kolen. “Die extra reisbeweging na een evenement is marginaal en zal het verschil niet maken”, denkt hij.

Wetenschappelijk onderzoek

Maarten van Smeden, epidemioloog en statisticus bij het UMC Utrecht, is niet blij met de uitkomst van de Fieldlabs. Hij stoort zich aan het feit dat er wél een persconferentie is geweest, maar nog geen openbaar onderzoeksrapport. “Terwijl wij daar als onderzoekers wel om hebben gevraagd. Dit is een lobbycampagne van de evenementenbranche geweest”, denkt hij.

Zijn belangrijkste kritiek: het gebrek aan een openbaar onderzoeksplan, dat collega-onderzoekers kunnen controleren. “Dat is wel gebruikelijk bij belangrijk onderzoek als dit. Nu kunnen we niet controleren of de opzet van het model valide is. Dit is geen wetenschappelijk onderzoek te noemen.”

Voss benadrukt dat de Fieldlab-onderzoeken uiteindelijk moeten leiden tot een wetenschappelijke publicatie. “Dat vind ik het allerbelangrijkst”, zegt hij. “Maar zo’n publicatie kan maanden duren. Vandaar dat we éérst met rapporten komen, zodat het kabinet daar beleid mee kan maken.”

Een ‘eerste stap’, noemt epidemioloog Van Smeden die geplande wetenschappelijke publicatie. “Maar zolang we niet alle informatie hebben over het onderzoek, blijft het gissen of de Fieldlabs goed zijn uitgevoerd.”

Lees ook:

Polonaise tijdens Fieldlab Mud Masters: ‘Dit is het leven’

Bij een Fieldlab-proefexperiment in de Haarlemmermeer overheerst het festivalgevoel.‘We moeten dit proberen.’

Bij het afblazen van de 538 Oranjedag in Breda won de emotie het van de rede

Het vooralsnog grootste testevenement, de 538 Oranjedag in Breda, gaat zaterdag niet door. Een reconstructie van de wijze waarop emoties volledig de wetenschappelijke waarde van het Fieldlab deden ondersneeuwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden