Jaarcijfers euthanasie

Expertisecentrum behandelt minder euthanasieverzoeken door corona

Exterieur van het Expertisecentrum Euthanasie, voorheen de Levenseindekliniek.  Beeld ANP
Exterieur van het Expertisecentrum Euthanasie, voorheen de Levenseindekliniek.Beeld ANP

Een patiëntenstop tijdens de eerste golf zorgde ervoor dat de voormalige Levenseindekliniek ruim 200 euthanasieverzoeken minder aannam dan in 2019, zo blijkt uit de jaarcijfers.

Door de coronapandemie heeft het Expertisecentrum Euthanasie vorig jaar voor het eerst in zijn bestaan minder euthanasieaanvragen in behandeling genomen. Dat blijkt uit het jaarverslag van het expertisecentrum, dat vandaag naar buiten komt. Het aantal aanmeldingen lag op 2901. Dat is ruim 200 minder dan in 2019.

Die daling heeft alles te maken met de patiëntenstop die het expertisecentrum van half maart tot 20 mei vorig jaar had. In die periode stond de aanmeldmogelijkheid op de website uit. Bestuurder Sonja Kersten noemt die beslissing ‘ontzettend pijnlijk’. “Dit zijn mensen die ondraaglijk lijden en nergens anders kunnen aankloppen.”

De patiëntenstop was nodig omdat het centrum niet over beschermende middelen beschikte, vertelt Kersten vandaag in Trouw. Dat gold in die tijd overigens ook voor veel medewerkers in de thuiszorg en de verpleeghuizen. Het RIVM vond mondkapjes destijds niet altijd nodig.

‘We wilden niet een bron van verspreiding worden’

Maar artsen en verpleegkundigen van het centrum vonden het niet verantwoord om zonder mondkapjes huisbezoeken af te leggen. “We wilden niet een bron van verspreiding worden onder de meest kwetsbare mensen”, zegt Kersten. Bovendien is een groot deel van de medewerkers van het centrum ook op leeftijd, en daarmee zelf kwetsbaar.

Daling euthanasie-aanmeldingen  Beeld Brechtje Rood, Trouw
Daling euthanasie-aanmeldingenBeeld Brechtje Rood, Trouw

Waar een euthanasie al was ingepland, ging die wel door tijdens de patiëntenstop. Medewerkers van het expertisecentrum maakten daarvoor gebruik van mondkapjes waarover ze via een andere baan in de zorg konden beschikken.

Vanaf half april kreeg het Expertisecentrum Euthanasie zelf beschermende middelen. Eind mei konden de medewerkers hun werk weer hervatten, maar wel anders dan normaal. Een deel van de gesprekken met patiënten doen de artsen en verpleegkundigen nu via een videogesprek. Het eerste gesprek is wel altijd bij de patiënt thuis.

Het is voor het eerst sinds de oprichting in 2012 dat de voormalige Levenseindekliniek minder aanmeldingen in behandeling nam. Tot dusver steeg het aantal hulpvragen ieder jaar, en dat was zonder corona in 2020 waarschijnlijk ook gebeurd.

Hard werken en de grote loyaliteit

Hoeveel patiënten zich niet hebben kunnen melden terwijl ze dat wel wilden, is niet bekend. Het expertisecentrum weet ook niet wat er met hen is gebeurd. Volgens Kersten zou het kunnen dat zij euthanasie hebben gekregen via hun eigen huisarts of specialist. In elk geval was er geen hausse aan aanmeldingen toen de site van het expertisecentrum weer open ging: de cijfers voor mei en de maanden daarna lagen op het normale niveau.

Het aantal keren dat artsen van het centrum euthanasie verleenden in 2020, is wel ongeveer gelijk gebleven. Het gaat om 899 patiënten, één meer dan in 2019. Ook dit aantal had zonder corona waarschijnlijk hoger gelegen. Dat er ondanks corona toch nog even vaak euthanasie werd verleend als in 2019, komt volgens Kersten door hard werken en de grote loyaliteit van medewerkers aan de cliënten. Daardoor is er op dit moment geen wachtlijst voor euthanasie bij lichamelijk lijden, net zoals voor de pandemie.

Overigens eindigt ongeveer 30 procent van de trajecten bij het expertisecentrum met euthanasie. Dit percentage is redelijk stabiel. Andere patiënten trekken zichzelf terug uit de procedure of krijgen een afwijzing omdat niet aan alle vereisten van de euthanasiewet kan worden voldaan.

Lees ook:

Een interview met Sonja Kersten over euthanasiezorg in coronatijd

Het was een pittig jaar, waarin Sonja Kersten begon als bestuurder bij het Expertisecentrum Euthanasie. Vrijdag presenteert ze haar eerste jaarverslag. ‘Nabijheid kunnen we nu helaas amper bieden. Maar toch lukt het om tot de kern te komen van waarom iemand lijdt.’

Steven Pleiter: ‘Ik ben enorm trots op de euthanasiewet, die is geniaal’

Een Levenseindekliniek: het idee werd in 2011 door tegen­standers verafschuwd. Zou wie er binnenstapte meteen een spuitje krijgen? Dat bleek een karikatuur, maar de kliniek zocht de afgelopen negen jaar wel de randen van de euthanasiewet op. Oud-directeur Steven Pleiter was er al die tijd bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden