InterviewHoogleraar veerkracht

Even hoop, en hup, het dal weer in. Hoe behouden we onze veerkracht?

Tijdens voorgaande golven was wandelen populair om de zinnen te verzetten.  Beeld ANP
Tijdens voorgaande golven was wandelen populair om de zinnen te verzetten.Beeld ANP

Moedeloosheid overvalt de Nederlander bij al dat slechte coronanieuws. En dat zorgt voor een minder veerkrachtige samenleving. Maar daar is iets aan te doen, zegt hoogleraar Boutellier.

Marco Visser

Al is de harde klap met de hamer om het virus te doven volgens sommigen te zacht, hij komt hard aan bij de Nederlandse bevolking. Hier eindigt het niet, is de vrees. De uitzichtloosheid doet iets met de samenleving. De veerkracht erodeert, ziet bijvoorbeeld Hans Boutellier, bijzonder hoogleraar polarisatie en veerkracht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. “Het is niet alleen de langdurigheid van de pandemie. Het gaat maar op en af. Dat is uitputtend.”

Even hoop, opluchting, en hup, het dal weer in, schetst Boutellier. Dat zorgt voor moedeloosheid. De grillen van het virus laat Boutellier liever over aan de deskundigen. Wel kan hij vertellen over de moedeloosheid. Daar valt namelijk iets aan te doen. Dan moet er wel perspectief zijn over hoe Nederland op de langere termijn leert omgaan met het virus.

Drie fases

Boutellier onderscheidt drie fases die een samenleving in een tijd als deze kan doormaken: incasseren, herstellen en verbeteren. Incasseren lukt wel, herstellen (met terugvallen) ook, maar verbeteren, daar schort het aan. Mede daarom valt de fase van opnieuw incasseren telkens zo tegen.

Verbeteren begint bij een perspectief over de langere termijn. Een eerlijk perspectief. Dus geen ‘licht aan het einde van de tunnel’, maar een realistisch beeld van leven met het virus gedurende een langere tijd.

“Door de zure appel heen bijten, licht aan het einde van de tunnel, dat soort metaforen zijn verkeerd”, zegt Boutellier. “Niemand weet hoe lang de tunnel nog is.” Een bevolking die is voorbereid op een lange mars, zit minder in zak en as als na de bocht de uitgang nog steeds niet is te zien.

Scenario's per domein

Is het realistische perspectief geschetst, dan moet een langetermijnvisie volgen op hoe Nederlanders die lange mars moeten afleggen. “Dat mis ik nu. Waar is het grotere verhaal over hoe we gaan leven met het virus, de grotere scenario’s per domein? In het onderwijs, om een voorbeeld te noemen, lijkt het nu alsof er twee opties zijn. Open of dicht. Er zit nog veel tussenin. Je kunt in kerken onderwijs geven, digitaal, met halve klassen. Dat soort scenario’s kun je ook bedenken voor de zorg en de horeca. Dat geeft het gevoel dat je wat groter bezig bent, wat voor meer vertrouwen zorgt. Nu hebben we het idee dat we achter de ontwikkelingen aanhollen en vrij willekeurig de schuif met ad hoc-maatregelen meer of minder openzetten.”

Oftewel: als het kabinet deze zomer een scenario had gepresenteerd over hoe Nederland een nieuwe coronawinter doorkomt, zou de bevolking meer het gevoel hebben gehad dat de situatie onder controle was.

Boutellier: “Als de bevolking het idee heeft dat het kabinet greep heeft op de ontwikkelingen, ontstaat het gevoel van controle. En controle leidt tot gevoel van zekerheid en daardoor meer veerkracht. Dat is belangrijk in periodes van langdurige ontwrichting.”

Ook belangrijk is dat de bevolking zelf iets te zeggen heeft over de hoe maatregelen uit te voeren. “Ik pleit zeker niet voor een Poolse landdag waarop iedereen zijn zegje doet”, zegt Boutellier. “Maar betrek de samenleving erbij. Neem het onderwijs weer als voorbeeld. Praat met de sector als je opties voor maatregelen voor de langere termijn gaat ontwikkelen. Voor de moraal van de bevolking is het echt niet lekker als de overheid in onzekerheid en zonder samenspraak regels uitvaardigt.”

Lees ook:

Nederlanders voelden zich psychisch de laatste twintig jaar nog nooit zo slecht als nu

De ervaren psychische gezondheid van Nederlanders bereikte in het eerste halfjaar van 2021 het laagste punt sinds 2001, toen het statistiekbureau CBS de eerste meting deed. Sinds de uitbraak van het coronavirus zijn mensen minder goed geluimd. Jongvolwassenen voelen zich het vaakst somber.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden