InterviewMH17

‘Erkenning van ons leed is de grootste winst van deze rechtszaak’

Robbert van Heijningen staat met zijn vrouw Loes de pers te woord na de uitspraak. Beeld AP
Robbert van Heijningen staat met zijn vrouw Loes de pers te woord na de uitspraak.Beeld AP

De uitspraak in de MH17-zaak kon weinig bevredigender, vinden Robbert en Loes van Heijningen. Zij verloren op 17 juli 2014 Robberts broer Erik, schoonzus Tina en neefje Zeger bij de ramp.

Orkun Akinci

Schadevergoeding, het is misschien wel het minst belangrijke aspect van de uitspraak. Toch zit Robbert van Heijningen in zittingszaal C op het puntje van zijn stoel als rechtbankvoorzitter Hendrik Steenhuis het oordeel daarover uitspreekt. Tranen wellen op. Het is alsof Steenhuis zich rechtstreeks tot hem en zijn vrouw Loes wendt. Hij beschrijft hoe onrechtvaardig het is dat volgens Oekraïens recht (waarop de ingediende vorderingen zijn gebaseerd) broers en zussen nergens aanspraak op maken. Het is exact een pijn die ze zelf zo ervaren. Ze raken er enorm door geroerd dat de rechtbank daar zo bij stilstaat.

Via schermen volgen Robbert en Loes in deze ruimte met zo’n zestig andere nabestaanden de uitspraak. Die is in de naastgelegen zaal. Kan een dag als deze misschien niet mooi zijn, dan is hij op zijn minst bevredigend. Dat de rechtbank voor drie verdachten moord bewezen acht, verrast Robbert en Loes. De vrijspraak voor Oleg Poelatov valt in het niet bij de ondubbelzinnige manier waarop de rechtbank de betrokkenheid van Rusland vaststelt. “Daar hoopten wij vooral op. Het is jammer dat Poelatov de dans ontspringt, maar het toont ook aan dat het een objectieve rechtszaak is geweest.”

‘Teruggeslingerd naar de pijnkant’

Een paar uur voor de uitspraak ogen ze nog ontspannen. Robbert en Loes hebben uitgekeken naar de dag, die hen, zo verwoorden ze het zelf, weer een stap verder moet brengen op de ladder van droefheid. Hoe blij ze er ook mee zijn, de rechtszaak is een uitputtingsslag geweest. Loes: “In een normaal rouwproces beweeg je langzaam naar het stadium van doorleven. De nabestaanden van MH17 worden al acht jaar lang met de pijn geconfronteerd. We worden steeds weer naar de pijnkant terug geslingerd.” Robbert: “Hadden de Russen erkend dat ze per ongeluk op een burgervliegtuig hadden geschoten, was het waarschijnlijk een ander verhaal geweest. Dat zou de pijn niet minder hebben gemaakt, maar de afhandeling wel lichter.”

Ze hebben de rechtszaak geen dag verfoeid. Nooit drong zich de gedachte op dat ze beter af waren geweest zonder. Genoegdoening is daarvoor te belangrijk, zegt Loes. “We hebben allemaal een wond opgelopen. Natuurlijk is de rechtszaak pijnlijk, maar een wond schoonmaken is dat ook.” Robbert weet zeker dat er een tijd vóór en een tijd na de uitspraak zal zijn. “Zoals er ook voor en na de vliegramp was, voor en na mijn spreektijd in de rechtszaal en straks ook voor en na het hoger beroep. Want dat komt er vast. Zo gaan we van fase naar fase.”

‘De stemming was wat euforisch’

Aan het einde van de twee uur durende uitspraak spreekt Steenhuis de hoop uit dat duidelijkheid over de schuldvraag de nabestaanden verlichting kan bieden. Dat is zeker het geval, zegt Robbert. “Dat merkten we na de uitspraak al direct. De stemming was wat euforisch, mensen feliciteerden elkaar. Zelf zijn wij niet zo van wraak. De veroordeelden zullen ook geen dag achter de tralies zitten, dat zij zo. Ik denk dat de erkenning van ons leed de grootste winst is van deze rechtszaak. En dat er toch voldoende bewijs is geleverd, ondanks al het zand dat Rusland in de motor strooide.”

Dat laat onverlet dat niet alle vragen zijn beantwoord. Zo zijn Igor Girkin, Sergej Doebinski en Leonid Chartsjenko weliswaar degenen onder wier bewind de fatale Buk-raket werd afgeschoten, zij hebben niet daadwerkelijk op de knop gedrukt. Toch boeit het Robbert en Loes minder wie dat wel heeft gedaan. “Waarschijnlijk is het een bevel geweest. Wij vinden het veel belangrijker waarom dat bevel is gegeven. Dan moet je hoger in de hiërarchie zoeken. Ik vraag me af of degenen die hebben gevuurd, misdadigers zijn. Misschien hebben zij net zulke trauma’s opgelopen als wij, wetende wat ze hebben gedaan. Al staan de meeste nabestaanden daar anders in. Sterker, Erik zou ook woedend zijn dat wij er zo over denken.”

Lees ook:
Drie MH17-verdachten veroordeeld tot levenslang, Poelatov vrijgesproken

Drie verdachten in het omvangrijke MH17-proces zijn veroordeeld tot levenslang voor hun betrokkenheid bij het neerhalen van de vlucht op 17 juli 2014. Een vierde werd vrijgesproken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden