Tramaanslag

En opnieuw kon Gökmen T. vertrekken uit de rechtszaal

Advocaat Sébas Diekstra (met sjaal) arriveert bij de rechtbank met de vader van een slachtoffer. Foto ANPBeeld EPA

Verdachte van de tramaanslag Gökmen T. deed er de afgelopen week in de rechtszaal alles aan om te provoceren. De rechtbank bleef proberen er een zitting van te maken zoals alle anderen. 

Gökmen T. maakt een rochelend geluid, zet zich schrap en overbrugt met zijn speeksel de enkele meters tussen hem en de rechters. De voorzitter deinst achteruit, constateert dat het ‘net mis’ is en stuurt T. (38) voor de zoveelste keer deze week de zittingszaal uit. Dan gaat alles, vrijdagochtend in de rechtbank Utrecht, weer snel over tot de orde van de dag.

Het proces rond de tramaanslag vorig jaar maart in Utrecht, gaat de boeken in als hoogst ongewoon. Dat komt voornamelijk door het gedrag van de verdachte. T. stak zijn middelvinger op naar de rechtbank, schoffeerde slachtoffers, schold het publiek uit en bespuugde zijn eigen advocaat en de rechters. Tegen de tijd dat het vrijdag is, de vierde dag in het proces, lijkt het niemand meer echt te verbazen. Na dagen vol spanning is er zelfs ruimte voor een grapje. Als de rechter T. via een videoverbinding vraagt of hij wil reageren op de levenslange celstraf die het Openbaar Ministerie heeft geëist, zegt T.: “Ik pis op jullie allemaal, jullie hoerenkinderen”, waarop de rechter zegt: “Dat is luid en duidelijk, nog iets aan toe te voegen?” T.: “Doe de groeten aan je moeder”. Rechter: “Ik zal het in overweging nemen”.

De rechtszaal als podium

Toch roept de gang van zaken de vraag op of de rechtbank er goed aan deed T. te verplichten aanwezig te zijn. Zo constateerde Sébas Diekstra, advocaat van de vader van de 19-jarige vrouw die omkwam bij de aanslag, dat T. de rechtszaal gebruikt als zijn podium. Met zijn uitingen en gedrag slingert hij volgens de advocaat zijn boodschap van haat de wereld in, in een poging de angst nog verder aan te wakkeren.   

Verschillende slachtoffers en nabestaanden gaven bovendien aan dat T.’s gedrag alleen maar meer leed heeft toegevoegd. Dat was te zien en te horen in de zittingszaal, waar op verschillende momenten heftige emoties opkwamen en scheldpartijen richting T. klonken vanuit het aanwezige publiek. Reden voor de rechter om ook slachtoffers en familieleden meermaals te verzoeken zich te gedragen.

En zo streefde de rechtbank Utrecht er telkens naar om dit abnormale proces zo normaal mogelijk te laten verlopen. T. provoceerde op alle mogelijke manieren. Soms werd dat gedoogd of genegeerd, zoals de middelvinger of het irritant tikken met een voet tegen de tafel. Soms werd er ingegrepen. Maar elke dag opnieuw verwelkomde de rechter hem en werd T. op zijn rechten als verdachte gewezen. Daarmee laat de rechtbank zien: je kunt wel heel hard roepen dat je de Nederlandse rechtsstaat niet erkent, maar aan die rechtsstaat valt niet te ontkomen.

Timing van provocaties

Ook bij de meeste nabestaanden en slachtoffers overheerst na het proces vooral de waardering voor de wijze waarop rechtbank, OM en zelfs T.’s advocaat, zijn omgegaan met deze bijzondere en heftige zaak, zegt Rutger Sturkenboom, die verschillende betrokkenen van de aanslag bijstaat. Slachtoffers voelen zich gehoord, ze hebben zich direct tot T. kunnen richten. Bovendien lijkt het erop dat hun verklaringen hem bereikten, voegt Wendy van Egmond, advocaat van nabestaanden van een andere omgekomen trampassagier, eraan toe. Dat baseert zij op het feit dat T. een paar keer precies op het juiste moment provoceerde. Zoals zijn ‘jammer, jammer’ nadat een slachtoffer vertelde dat hij haar niet kapot heeft gemaakt. 

Sturkenboom vond het nog om een andere reden belangrijk dat de verdachte een week lang, al was het soms vanuit een andere zaal, aanwezig was. Niet alleen de rechter kon zo zijn gedrag zien, en kan dat laten meewegen in het vonnis. Heel Nederland heeft kunnen volgen met wat voor verdachte we hier te maken hebben. “Zijn aanwezigheid was dus ook in het kader van de openbare rechtspraak van belang.” advocaat. 

Lees ook 

Gökmen T. steekt middelvinger op naar rechter en bespuugt advocaat

Al de eerste dag van het proces rond de tramaanslag in Utrecht was er één vol spanning

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden