Een leeg terras in het centrum van Den Haag nadat horeca gesloten is vanwege maatregelen tegen het coronavirus.

Coronamaatregelen

Elke versoepeling geeft nieuwe dilemma’s

Een leeg terras in het centrum van Den Haag nadat horeca gesloten is vanwege maatregelen tegen het coronavirus. Beeld ANP

Dinsdag maakt het kabinet bekend of, en zo ja welke lockdownmaatregelen versoepeld worden. Premier Rutte probeerde de verwachtingen al te temperen. Elke verlichting roept nieuwe dilemma’s op.

Worden de strenge coronamaatregelen volgende week eindelijk versoepeld? Morgen overleggen de adviseurs van het kabinet en dinsdag buigt de Ministeriële Commissie Crisisbestrijding, voorgezeten door premier Mark Rutte, zich over deze vraag. Daarna wordt bekend welke beperkingen per 28 april in stand blijven. Verlichting is allerminst zeker. En als het al gebeurt, dan wordt zeker niet alles ineens zoals het was.

Bij al zijn optredens afgelopen week deed Rutte aan verwachtingsmanagement: het zou zomaar kunnen dat het virus nog zo sterk rondwaart en dat de ic’s nog zo vol zijn, dat voorlopig van geen enkele versoepeling sprake kan zijn. Tijdens het Kamerdebat van donderdag zei hij: “Ik ben zelf helemaal niet zo positief over de cijfers. Ze ontwikkelen zich in een wat gunstiger richting. Maar nog steeds zijn er meer dan 1200 mensen op de ic’s.”

Toch tekenen zich voorzichtig contouren af van de nieuwe ‘anderhalvemetersamenleving’ en van de eerste plekken die misschien open kunnen. Waarbij bij elke versoepeling zich, in de woorden van Rutte, nieuwe ‘duivelse dilemma’s’ ontvouwen.

Als er iets opnieuw open gaat, dan waarschijnlijk de basisscholen…

Als er een beperking versoepeld wordt, dan komen basisscholen en kinderdagverblijven naar alle waarschijnlijkheid als eerste aan de beurt. In een advies van afgelopen week van het Outbreak Management Team, de wetenschappers die het kabinet ondersteunen, staat dat het virus zich zál verspreiden in basisscholen, maar dat de intensive cares dan niet zullen volstromen. “Het openen van basisscholen laat in de modellering nauwelijks een verschil zien in bezetting op de ic’s.” Middelbare scholen zijn nog een brug te ver, vindt het OMT, omdat die vaak een regionale functie hebben. De scholen zullen bijdragen aan ‘een mogelijke bovenregionale verspreiding van het virus’.

Stel dat de basisscholen na de meivakantie weer open gaan, dan ontstaan er weer nieuwe dilemma’s. Er moet plek zijn om de leerlingen op anderhalve meter afstand van elkaar te houden. Moeten klassen opgesplitst worden? Krijgt de ene helft ’s ochtends en de andere ’s middags les? Zit er iets in leeftijdscohorten? Of moeten alleen de leerlingen met de grootste leerachterstanden naar school komen?

Ook buiten de school levert zo’n (gedeeltelijke) openstelling direct nieuwe problemen op. Het zal drukker worden op straat, omdat ouders hun kinderen brengen en ophalen. Daardoor is er een groter risico dat mensen geen anderhalve meter afstand houden. Met de kinderen op school, zullen meer ouders bovendien weer naar het werk gaan. Dit leidt tot vollere bussen, trams en treinen.

De burgemeesters van onder meer Rotterdam, Amsterdam, Utrecht en Breda vroegen het kabinet eind deze week om naast de gevolgen voor de volksgezondheid ook te kijken naar ‘sociaalmaatschappelijke gevolgen’ van een langere lockdown. Zij signaleren dat er een ongelijkheid ontstaat in hun steden, waarbij het thuiszitten voor veel groepen kwalijke effecten heeft, bijvoorbeeld huiselijk geweld. Burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen, voorzitter van het Veiligheidsberaad van 25 burgemeesters, zei in ‘WNL op Zaterdag’ dat het goed zou zijn om sommige maatregelen voor jongeren vanaf 28 april te versoepelen. Volgens hem is het ‘niet reëel’ om van jongeren te verwachten dat ze niet naar school, sportclubs en  en andere sociale gelegenheden kunnen. Rutte zei tijdens het debat ook oog te hebben voor de toename van huiselijk geweld en het mogelijk vereenzamen van mensen.

Voor veel andere sectoren zijn er nog veel beren op de weg…

Evenementenorganisatoren krijgen mogelijk een harde mededeling te verwerken. De 25 burgemeesters in het Veiligheidsberaad dringen er bij het kabinet op aan om alle evenementen, van voetbalwedstrijden tot festivals en concerten tot 1 september af te gelasten. Een maatregel waar organisaties zelf om vroegen. Die annuleren liever nu hun evenement, dan dat ze kostbare voorbereidingen doorzetten en het later alsnog moeten afgelasten. Of Rutte dinsdag iets zegt over de evenementen, die vooralsnog tot 1 juni verboden zijn, is nog onduidelijk.

Ondertussen snakken alle bedrijfstakken ernaar om weer open te gaan. Café’s, restaurants, kapsalons, musea en sportscholen zien hun kasreserves verdampen en hopen snel weer klandizie te kunnen ontvangen. Veel bedrijven maakten al plannen over hoe zij zullen omgaan met de afstandsregel, een vereiste van minister Eric Wiebes van economische zaken.

Rutte schetste tijdens het Kamerdebat van afgelopen donderdag de dilemma’s die gaan spelen ‘als je in een land woont waar je ooit weer naar het terras kunt’. Misschien lukt het wel om op anderhalve meter van elkaar te zitten op het terras, maar je moet door steegjes of over trappetjes naar de café’s toe, waarbij mensen tegen elkaar kunnen botsen. “Hoe ga je dat crowdmanagement vormgeven?” Rutte opperde zelf om massaal mensen in gele hesjes toezicht te laten houden.

Mondkapjes kunnen schijnzekerheid bieden

Mogelijk bieden mondkapjes op enig moment een oplossing. Hoewel Duitsland en België ze al grootschaliger inzetten, noemt Rutte ze, ook vanwege de schaarste, een optie voor later. Hij denkt dat ze vooral nuttig kunnen zijn bij het uitvoeren van contactberoepen, zoals kappers of fysiotherapeuten. Ook in de horeca kunnen ze een uitkomst bieden, als het personeel in de buurt van de gasten komt.

Maar ook aan het gebruik van mondkapjes kleven bezwaren. Het luistert heel nauw hoe je ze opzet, en je mag ze niet per ongeluk met de handen aanraken, omdat je dan het virus kunt oplopen. Daarnaast kan het schijnzekerheid opleveren, zegt Rutte. “Dan heb je de kans dat mensen met klachten met dat ding de straat op gaan.” Of dat ze geen anderhalve meter afstand houden.

Lees ook:

Het nieuwe normaal in bus en trein: minder passagiers, die meer verspreid over de dag reizen

De anderhalvemetersamenleving lijkt in bus, tram of metro bijna onmogelijk te realiseren. Toch kan het wel, al kost het bakken met geld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden