CoronaMelder

Eindelijk is de corona-app er. Hoe nuttig is hij om het virus te stoppen?

De corona-app.Beeld ANP

De corona-app was al een tijdje te downloaden, maar wordt zaterdag officieel landelijk geïntroduceerd. Dat betekent dat CoronaMelder in het hele land wordt ondersteund door de GGD: wie besmet blijkt, kan met behulp van die GGD andere gebruikers van de app die in de buurt zijn geweest waarschuwen. Vijf vragen naar aanleiding van de landelijke lancering.

Waarom duurde het zo lang?

Al op de persconferentie in april kondigde ‘coronaminister’ Hugo de Jonge de app aan, na een advies van het Outbreak Management Team. De app zou de kern gaan vormen van het nieuwe testbeleid, zei hij destijds.

Er volgde een valse start. Verschillende marktpartijen presenteerden tijdens een in de haast opgezette ‘appathon’ hun plannen, die met name door privacydeskundigen van tafel werden geveegd. De minister kreeg ook kritiek: hij zou zich te veel hebben gericht op technische en privacy-aspecten en te weinig op bredere vragen. Zoals: wat zijn de maatschappelijke gevolgen van de introductie van een dergelijke traceerapp?

Nadat het ministerie besloot een eigen team samen te stellen, dat een hele nieuwe app zou ontwikkelen, ging het beter. CoronaMelder was afgelopen zomer af, maar had nog wel een wettelijke inbedding nodig. Dus was het wachten op de Eerste en Tweede Kamer. De senaat stemde uiteindelijk eerder deze week voor de nieuwe wet.

Hoe betrouwbaar is de app?

Technologie is geen wondermiddel. Zo is bluetooth, de techniek die de app gebruikt om te bepalen of iemand in de buurt is geweest, niet nauwkeurig genoeg om precies te kunnen bepalen hoe dichtbij iemand kwam – laat staan of dat binnen anderhalve meter was. Het signaal wordt bovendien beïnvloed door de omgeving, denk aan een raam en andere obstakels of het weer.

De Jonge en de appontwikkelaars vonden daar een oplossing voor. De app kan niet precies bepalen wat de afstand is, maar meet iemands nabijheid in combinatie met de duur van die nabijheid. Als de signaalsterkte op een bepaalde waarde komt en daarop vijftien minuten blijft, dan is er genoeg risico op een besmetting en wordt het contact opgeslagen.

Er zullen mensen zijn die onterecht een melding krijgen dat ze nauw contact hebben gehad met een besmet persoon. Dat voedt het risico dat het vertrouwen in de app afbrokkelt. De kunst is om de app zo in te stellen dat de onterechte meldingen beperkt blijven, maar er tegelijkertijd ook niet te veel contacten worden gemist. De appbouwers hebben er vertrouwen in dat dat bij de CoronaMelder is gelukt.

Wat zijn de resultaten van de proef?

Vanaf half augustus was CoronaMelder onder het mom van een proef in vijf regio’s te gebruiken. In die regio’s gaven in totaal 614 mensen via de app door dat ze besmet zijn met het virus. Hun contacten werden dus gewaarschuwd. In de laatste week van september bleek dat ongeveer 10 procent van de mensen die een melding kregen ook besmet was, aldus het ministerie van volksgezondheid. Hoewel de cijfers nog verder moeten worden geanalyseerd, stemt die resultaat de minister tevreden.

Gaat de app helpen het virus te stoppen?

Afgelopen zomer schreef De Jonge in een Kamerbrief dat de app onderdeel zou worden van ‘dijk’ die een eventuele tweede golf in het najaar zou tegenhouden. We weten nu dat dat niet gelukt is.

Ook over de vraag hoeveel mensen CoronaMelder moeten gebruiken voordat de app nut heeft, bleef veel onduidelijk. In eerste instantie werd gezegd dat het moest gaan om minimaal 60 procent van de bevolking. Inmiddels zegt De Jonge dat elke gebruiker winst is, omdat het een mogelijke verspreidingsketen doorbreekt. Duidelijk is dat de app tot nu toe ongeveer 1,4 miljoen keer is gedownload. Gebruik is vrijwillig, dat is wettelijk vastgelegd. 

Het nut van de app zit vooral in de aanvulling op het bron- en contactonderzoek van de GGD. Iemand die besmet is, moet een lijstje doorgeven met mensen waarmee zij of hij contact heeft gehad. Maar het geheugen van mensen is slecht. Bovendien weet iemand waarschijnlijk nog wel met welke vriend hij van de week een kop koffie dronk, maar niet wie de persoon in de trein naast hem was. De app lost dat op door elk toestel (waarop de app is geïnstalleerd) die de afgelopen twee weken vijftien minuten in nabijheid is geweest, te onthouden. Dat gebeurt via een willekeurig gegenereerde cijferreeks, wat de anonimiteit moet waarborgen.

Maar of de app nut heeft, hangt uiteindelijk vooral af van het gedrag van mensen. Nemen zij een melding serieus? Gaan zij dan uit voorzorg in quarantaine?

Heeft de app wel zin als het testbeleid rammelt?

Deskundigen die het kabinet adviseren zijn heel duidelijk: de CoronaMelder is vooral effectief als iedereen die een melding krijgt zich kan laten testen, ook zonder klachten. Het biedt ‘handelingsperspectief’ en vergroot de kans dat mensen de app installeren en blijven gebruiken.

De realiteit is anders. Het testbeleid wankelt door capaciteitsproblemen en hoewel De Jonge hard zegt te werken aan een oplossing, krijgen gebruikers na een melding voorlopig niet het advies zich te laten testen. Ondermijnt dat niet de hele app? Ron Roozendaal, directeur informatiebeleid bij het ministerie van volksgezondheid en nauw betrokken bij de ontwikkeling van de app, denkt van niet. In een blog eerder deze week schreef hij dat het wat hem betreft draait om vrijwillige quarantaine na een melding.

Lees ook 

De corona-app is een hit, maar de kritiek houdt aan

De corona-app van het kabinet is populair, ondanks aanhoudende kritiek op de rol van Apple en Google. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden