Vijf vragenPaxlovid

Eindelijk is daar de goed werkende pil tegen covid. Maar wie krijgt hem?

Een medewerker van Pfizer controleert dozen met Paxlovid. Beeld via REUTERS
Een medewerker van Pfizer controleert dozen met Paxlovid.Beeld via REUTERS

Een veelbelovend antiviraal middel mag nu officieel de markt op. Er komt een run op, hoewel de prijs hoog is, want het medicijn is schaars.

Marco Visser

De coronapil van Pfizer is donderdagmiddag goedgekeurd door het Europees geneesmiddelenbureau EMA. Dat is een flinke stap op weg naar een goede behandeling van covid.

Vooruitlopend op de definitieve goedkeuring, gaf de EMA al eerder toestemming het nieuwe medicijn te gebruiken, al wachtte Nederland op het definitieve oordeel. Die voorlopige toestemming laat zien hoe hoog de verwachtingen zijn. Vijf vragen over de pil die de behandeling van covid moet veranderen.

Wat doet de coronapil van Pfizer?

Het medicijn beschermt vooral goed tegen ziekenhuisopname en overlijden. Paxlovid, zoals de pil heet, beschermt voor bijna 90 procent tegen ernstige covid. Dat kan een enorm verschil maken. Een medicijn dat covid zo sterk terugdringt, zorgt er in theorie voor dat corona nauwelijks nog kwaad kan. In de praktijk zal dat anders uitpakken. Het medicijn moet binnen vijf dagen na besmetting worden ingenomen. De pil doet niets bij patiënten die al ernstige covid hebben. Veel testen en snel handelen zijn dus essentieel om Paxlovid tot een succesvol antiviraal middel te maken tegen covid.

Een kuur Paxlovid duurt vijf dagen, waarbij elke dag vier pillen worden ingenomen, gecombineerd met twee pillen ritonavir, een medicijn dat onder meer wordt voorgeschreven aan HIV-patiënten. Paxlovid bevat een antiviraal middel dat het Sars-Cov-2-eiwit remt waardoor het virus zich niet kan vermenigvuldigen. Ritonavir voorkomt dat het lichaam het antivirale middel snel afbreekt.

Hoeveel doosjes komen er op de markt en wat krijgt Nederland?

De baas van Pfizer, Albert Bourla, zei deze maand dat zijn bedrijf dit jaar 120 miljoen doosjes met Paxlovid kan leveren; goed voor 120 miljoen behandelingen. In het eerste kwartaal verwacht Pfizer tot 7 miljoen doosjes op de markt te brengen, in het tweede komen daar nog eens 23 miljoen bij en in het derde en vierde kwartaal elke 45 miljoen.

De vraag naar de pil zal veel groter zijn dan het aanbod. Oftewel: landen gaan dringen om er zoveel mogelijk te bemachtigen.

De Verenigde Staten hebben al 20 miljoen doosjes besteld. Nederland heeft zelf contact gelegd met Pfizer, en doet mee met de Europese inkoop. Die inkoop verloopt op dezelfde manier als bij de vaccins. De EU sluit een overeenkomst namens de 447 miljoen Europeanen, waardoor de prijs wat omlaag zal gaan. De geleverde doosjes Paxlovid zullen dan over de landen worden verdeeld.

Wie krijgen deze coronapillen?

Niet iedereen. Vanwege de schaarste, maar ook vanwege de prijs, zullen de medicijnen aanvankelijk alleen bestemd zijn voor de besmette personen die een verhoogd risico lopen op ernstige covid. Dus: de ouderen met chronische ziekten, mensen met diabetes, nierfalen, longziekten en een verstoord immuunsysteem.

Het nieuwe middel heeft negatieve bijwerkingen in combinatie met bepaalde medicijnen, waaronder een aantal veelgebruikte middelen. Zo heeft Paxlovid een zogeheten contra-indicatie bij bepaalde bloedverdunners, rustgevende middelen, cholesterolmedicatie en hormonale anticonceptie. Voordat iemand die positief test Paxlovid krijgt, zal de arts altijd uitgebreid vragen naar de medische geschiedenis om bepaalde medicatie tegen bijvoorbeeld een te hoog cholesterol te stoppen of te vervangen.

Waarom wordt de productie niet snel verhoogd?

Waarom opschalen van de productie zo moeilijk is, legt de Amerikaanse medisch-scheikundige Derek Lowe uit op de wetenschappelijke website Science. Bij vaccins lukte het om snel op te schalen, maar daar speelt volume een minder grote rol. Pfizer levert het vaccin in een injectieflacon van 45 ml. Daar kunnen na verdunning zes doses uit worden gehaald.

Bij Paxlovid bevat een doosje 3 gram geneesmiddel. Doe dat maal 120 miljoen, en er doemt een berg op van 360.000 kilo Paxlovid. Daar zijn flink wat grondstoffen voor nodig, en reagentia. Dat zijn hulpstoffen die onmisbaar zijn bij de productie. Welke stoffen precies nodig zijn is niet bekend, maar niet alle reagentia zijn makkelijk verkrijgbaar.

Produceren van de medicijnen is ook een logistieke uitdaging. Diverse bestanddelen van de pil komen uit verschillende fabrieken uit verschillende landen die weer in een andere fabriek tot de pil Paxlovid worden samengesteld. Tot slot is er nog de distributie naar alle landen die een bestelling hebben gedaan. Alles bij elkaar genomen maakt opschalen een flinke klus, maar onmogelijk is het niet, mits de bestanddelen en benodigdheden als hulpstoffen op grote schaal verkrijgbaar zijn.

Wat kosten de medicijnen?

Dat is geheim. Wel is bekend wat de Amerikaanse overheid betaalt; ongeveer 470 euro per doosje. Waarbij één doosje staat voor één kuur. Die prijs is voor armere landen onbetaalbaar. Daarom deelt Pfizer de patenten voor de pil met de Medicines Patent Pool (MPP). Dat is een organisatie die door de Verenigde Naties wordt gesteund. Door de overeenkomst met de MPP kunnen 95 arme landen, goed voor ongeveer de helft van de wereldbevolking, het medicijn tegen een sterk gereduceerd tarief krijgen.

Lees ook:

Welke covidmedicijnen zijn er inmiddels? Het ene middel is het andere niet en timing is alles

Met de komst van het coronavirus, is ook een jacht geopend op geneesmiddelen om de ziekte te remmen die het veroorzaakt. Die zoektocht gaat gepaard met teleurstellingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden