'El kant'

Eenzaamheid onder Marokkaans-Nederlandse ouderen is een complex probleem, zeker in coronatijd

In de El Islam moskee in Den Haag wordt via een livestream een lezing gegeven. Vanwege de coronacrisis kunnen veel Marokkaans-Nederlandse ouderen nu niet naar activiteiten in de moskee. Beeld ANP

Marokkaans-Nederlandse ouderen zijn vaak eenzaam. De oorzaak daarvan is complex, stellen onderzoekers in een nieuwe publicatie. De groep zou bovendien extra kwetsbaar zijn nu de coronacrisis woedt. 

Er is een Marokkaanse term voor: el kant, dat zich het beste laat vertalen als je neerslachtig of verveeld voelen. Marokkaans-Nederlandse ouderen lijden er bovengemiddeld vaak onder, zegt Hanan Nhass, van Kennisplatform Integratie & Samenleving die samen met collega Joline Verloove onderzocht waarom deze groep mensen zich zo vaak alleen voelt. “Uit meerdere grote studies blijkt dat deze groep oververtegenwoordigd is als het gaat om gevoelens van eenzaamheid.” Om de oorzaken van dit probleem beter te begrijpen, sprak Nhass met leden van de Marokkaanse gemeenschap en professionals uit de zorg.

Eén van de conclusies is dat cultuur en religie een grote rol spelen. Nhass: “Deze ouderen vinden het moeilijk om hun gevoelens te uiten. De vuile was hang je niet buiten en ernaar vragen wordt als onbeleefd beschouwd.” Met God kan wel over eenzaamheid worden gesproken. Nhass: “Ze sluiten hun gebed af met een smeekbede, waarin ze God vragen om hun leven niet te lang te laten duren om hun kinderen niet tot last te zijn.”

Emotioneel taboe op ondankbaarheid

De ouderen zijn ook vaak bang om toe te geven dat ze hun familieleden niet vaak zien, ook al is dat bijvoorbeeld omdat die een drukke baan hebben of in een andere stad wonen, zegt Nhass. “Toegeven dat je eenzaam bent, betekent voor deze ouderen dat de kinderen niet genoeg aandacht aan hen besteden. Dat ligt gevoelig, want het zou impliceren dat zij niet volgens de traditie zijn opgevoed. Er rust ook een emotioneel taboe op ondankbaarheid: ze klagen niet.”

Nhass rondde het onderzoek af voor de coronacrisis begon. Maar er is reden om aan te nemen dat het probleem nu verergert, zegt ze. “Veel van deze ouderen zijn niet digitaal geletterd. Sommigen zijn analfabeet. Dan kan het lastig zijn om contact te onderhouden met anderen.” Ook informatievoorziening is een probleem, denkt ze. “Er is een grote taalbarrière, en de meeste ouderen die ik sprak, kijken vooral naar nieuwsuitzendingen uit hun land van herkomst. Ze krijgen daarom niet alle informatie over de coronacrisis mee.”

Er zijn ook tekenen dat el kant succesvol bestreden kan worden, bijvoorbeeld door het beestje bij die naam te noemen. Nhass: “Over eenzaamheid praten deze ouderen niet, maar over el kant wél.” Bovendien waarderen veel ouderen het als er dingen voor ze worden georganiseerd, zoals activiteiten in de moskee, zagen de onderzoekers. Nhass hoopt dat die activiteiten snel hervat kunnen worden. “Het is voor deze mensen echt belangrijk.”

Lees ook: 

‘Voer het isolement voor ouderen niet te ver door’

Het anderhalvemeterleven valt ouderen zwaar. Voer het isolement niet te ver door, adviseert gezondheidsexpert Julia van Weert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden