Reportage Overlast

Een zomers duo: zonneschijn en burenruzies

Beeld Studio Vonq

Zodra het mooi weer wordt, stijgt het aantal meldingen van burenoverlast. Hoe overleef je luidruchtige tuinfeestjes, blaffende honden en onvermoeibare klussers in de tuin en hou je de relatie met je buren leefbaar?

“Burenoverlast begint bijna altijd bij een kleine irritatie”, zegt buurtbemiddelaar Catharien Hamerslag (42), terwijl ze door de Utrechtse wijk Overvecht loopt. Al vier jaar probeert ze hier buren die er zelf niet uitkomen met elkaar in gesprek te laten gaan. “Als die kleine irritaties niet worden uitgesproken, lopen de emoties snel hoog op. Ik heb met mensen gesproken die vanwege burenoverlast de hele zomer binnen blijven zitten.”

Volgens cijfers van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid is het aantal meldingen van burenoverlast de afgelopen vijf jaar met 40 procent gestegen. Een deel van die stijging wordt veroorzaakt door de toenemende bekendheid van de buurtbemiddeling, maar dat het probleem groot is, staat buiten kijf: vorig jaar werd bij de organisatie 17.000 keer een melding gemaakt van een conflict tussen buren. Bij mooi weer neemt het aantal meldingen snel toe.

Schattige kindjes

Waarom buren in de zomer vaker met elkaar in clinch liggen? “In de zomer zijn mensen vrij en zijn ze veel buiten. Ze horen en zien elkaar meer dan in de winter”, legt José van den Berg uit, coördinator buurtbemiddeling in Utrecht. “De geluiden van de schattige kindjes van de buren kunnen gaan irriteren als die kinderen de hele dag buiten rondlopen terwijl jij rustig een boek wilt lezen in de tuin. Ramen en deuren staan vaak open, barbecues en vuurkorven zorgen voor rookontwikkeling en stank en mensen zijn sneller geïrriteerd door de warmte.”

Om burenoverlast op te lossen zetten steeds meer gemeenten buurtbemiddelaars als Hamerslag in om de ruziënde partijen weer om de tafel te krijgen. De bemiddelaars zijn getrainde vrijwilligers die werken volgens een vaste methodiek. Het doel is om het contact tussen de buren te herstellen en afspraken te maken over hoe het in de toekomst beter kan.

Beeld Studio Vonq

Volgens Hamerslag begint burenoverlast altijd bij dingen waarvan de meeste mensen denken: waar gaat dit over? Maar als ze één ding heeft geleerd is het dat een conflict tussen buren heel veel impact kan hebben. “Mensen zijn vaak ten einde raad. Omdat het een probleem is dat heel dichtbij komt, je kunt er niet van weglopen. Het is immers wel je huis.”

Ze maakt het regelmatig mee: mensen die huilend hun verhaal doen. “Een burenconflict gaat bijna altijd gepaard met een hele hoop emoties.”

Cultuurverschillen

In Overvecht, waar Hamerslag met stevige pas de Amazonedreef is ingeslagen, spelen ook taal en cultuurverschillen mee. “Die kunnen voor misverstanden tussen buurtbewoners zorgen”, legt ze uit, terwijl ze twijfelt of ze wel of niet haar paraplu zal uitklappen nu het begint te miezeren.

Aan de linkerkant passeert ze een flat. Onlangs moest ze in een soortgelijke flat nog bemiddelen. “Een oudere vrouw belde met een klacht. Ze ervoer geluidsoverlast van de bovenburen, ze had het gevoel dat er steeds met meubels werd geschoven. We gingen bij haar langs om haar haar verhaal te laten  doen en hebben aangebeld bij de bovenburen om hun kant van het verhaal te horen. Ze zijn er samen uitgekomen.

“De eerste stap in het oplossen van overlast is zorgen dat je niet uit emotie reageert”, zegt Hamerslag. “Zorg dat je een paar keer diep ademhaalt, dat de emotie zakt. En als dat lukt, bedenk dan wat precies het probleem is en wat realistische eisen zijn om dat te kunnen oplossen. Je kunt niet eisen dat de buurman nooit meer mag klussen, maar je zou wel kunnen vragen of hij het alleen kan doen tot een bepaalde tijd. Als je dat op een rijtje hebt, zou je het gesprek aan kunnen gaan. Belangrijk is om je kwetsbaar op te stellen en te vertellen wat het met jou doet. Leg uit dat je al weken slecht slaapt en dat je graag samen naar een oplossing wilt zoeken.”

Emotionele lading

Hamerslag weet ook dat het gesprek aangaan niet altijd makkelijk is. En precies daar helpt ze buren bij. “Vaak is het de emotionele lading die ervoor zorgt dat mensen zelf moeite hebben een oplossing te zien. Met twee vrijwilligers luisteren we naar beide partijen. Als die bereid zijn met elkaar in gesprek te gaan, spreken we met ze af op een neutrale plek: een buurthuis. En that’s where the magic happens”, zegt Hamerslag lachend.

Uit ervaring weet ze dat als buren op een rustige toon aan elkaar kunnen vertellen wat hen dwars zit, er bijna altijd een oplossing te vinden is. In 70 procent van de gevallen is buurtbemiddeling succesvol. Hamerslag: “Soms is het conflict te ingewikkeld en moeten we het aan de politie of een zorginstelling overdragen.”

Zelf heeft ze van alles meegemaakt. Van overlast door te harde muziek tot buren die nachtdiensten draaien en daarom weleens ’s nachts de trap op- en aflopen. “Bijna altijd ontstaat een conflict tussen buren door geluidsoverlast. Het is een megaprobleem”, zegt Hamerslag. Terwijl ze dit zegt klinkt het geluid van een boor. Ze lacht. “Nou, dit bedoel ik dus.”

Je bedenkt het niet

Behalve met problemen door geluidsoverlast heeft ze ook te maken met burenconflicten over de tuinafscheiding, dieren die in de tuin poepen en stank of rommel. “Laatst moest ik bemiddelen tussen twee buren omdat buur A zonder overleg de schutting van buur B had vervangen toen die op vakantie was. Ja, je bedenkt het niet.”

Maar er is niet altijd iets aan de overlast te doen. In Overvecht buurt wordt geluidsoverlast ook veroorzaakt door de dunne wanden in de flats. “In sommige hoogbouwwoningen heb ik me echt verbaasd over hoeveel je door de muren heen kunt horen. Daar kunnen bewoners zelf vrij weinig aan doen.”

Volgens Fica Djohani, oprichter van de nationale hulplijn overlast, is burengerucht  in grote steden ook vaak gerelateerd aan discriminatie. “Onbekend maakt onbemind en dat kan inderdaad voor misverstanden zorgen. Daarom adviseren we mensen die net zijn verhuisd altijd kennis te maken met de buren. Stel jezelf voor en geef ze gewoon even een hand.”

Plichten

Volgens José van den Berg is jezelf even voorstellen precies wat goed buurschap inhoudt. “We hebben een hele mondige samenleving en we weten precies wat onze rechten zijn, maar soms vergeten we dat we ook plichten hebben. Je moet wel een beetje investeren om het goed te hebben met de buren. Jezelf voorstellen is stap één. Verder is het altijd slim om tijdig aan te geven waar je last van hebt. Als je ’s nachts in je pyjama naar de buurman staat te schreeuwen is het veel lastiger om een constructief gesprek te voeren.”

Volgens Djohani biedt de zomer ook genoeg kansen om de burenband weer te versterken. “Als het lekker weer is kun je met kleine gebaren weer dichter tot elkaar te komen. Organiseer je een barbecue? Laat het de buren weten en nodig ze ook uit. Heb je net ijsjes gehaald en zie je de buurkinderen in de tuin spelen? Geef ze ook een ijsje.

“En als jouw kinderen al het huis uit zijn, maar bij de buren lopen er nog drie, bied ze dan eens dat opblaasbadje dat bij jou ligt te verstoffen aan”, zegt Djohani. “De allerkleinste gebaren kunnen heel veel doen met de sfeer.”

Tips voor als je overlast bij de buren wilt aankaarten...

- Ga niet met je buren in gesprek vanuit je emoties, kom eerst tot rust

- Bedenk van te voren wat het probleem precies is en wat je tegen de buren wil zeggen

- Stel je in het gesprek kwetsbaar op, vertel wat de overlast met je doet

- Stel bij het zoeken naar een oplossing realistische eisen

... en voor als je buren aanbellen omdat ze overlast van jou ervaren

- Luister naar wat de buren te zeggen hebben

- Laat de buren uitspreken

- Probeer je te verplaatsen in de ander

Lees ook: 

De wijkrechter is sneller, goedkoper en hij komt nog naar je toe ook

Voor burenruzies en kleine disputen over wonen en huren heeft de rechtbank Den Haag een ‘wijkrechter’ in het leven geroepen. Voor maar 40,50 euro komt deze rechter al in actie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden