Drugsafval

Een zeven meter diepe drugsput verontreinigt een Brabants bos. ‘Hier waren we al bang voor’

Dit soort dumpingen met vaten in de natuur komt minder vaak voor. Toch stijgt het aantal drugslabs.  Beeld ANP
Dit soort dumpingen met vaten in de natuur komt minder vaak voor. Toch stijgt het aantal drugslabs.Beeld ANP

Een put vol drugsafval zorgt voor enorme verontreiniging in een Brabants natuurgebied. De milieugevolgen zijn niet te overzien.

Een stuk natuurgebied op de Brabantse Wal in West-Brabant is zwaar vervuild door een megalozing van drugsafval. Criminelen hebben lange tijd – mogelijk jarenlang – chemicaliën via een gegraven gat in het gebied geloosd. Tot 26 meter rondom deze ‘drugsput’ op een diepte van 7 meter is zeer zware verontreiniging aangetroffen. Hij is daarmee een potentieel gevaar voor de drinkwaterwinning in het gebied en moet zo snel mogelijk worden gesaneerd.

Het chemische afval is afkomstig van de productie van synthetische drugs. Omdat er nog een politieonderzoek loopt, kunnen eigenaar Brabants Landschap en de politie nog niet zeggen hoe het drugsafval in het bos terechtkwam. “Dit is de grootste drugsafvalstort in de natuur die ooit is ontdekt in Nederland”, beweert boswachter Erik de Jonge. “Een drama waar we al langer bang voor waren.”

Onderdeel van een trend

De vondst van de ondergrondse put tekent een trend die sinds 2019 is ingezet. Daarbij komen ‘traditionele’ dumpingen van drugsafval verpakt in vaten minder vaak voor. In 2018 werden 292 locaties ontdekt waar criminelen afval van synthetische drugsproductie dumpten, vorig jaar waren dat er nog 178. Een daling van bijna 40 procent, blijkt uit recente cijfers van de politie. Opvallend is dat het aantal opgerolde drugslabs in diezelfde periode juist steeg van 82 in 2018 naar 108 vorig jaar.

De politie leidt daaruit af dat criminelen andere manieren bedenken om van hun chemische afval – afkomstig van de productie van bijvoorbeeld xtc of amfetamine – af te komen. Bijvoorbeeld door het te lozen in een ondergrondse put, het riool of het oppervlaktewater.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Zicht ontbreekt

“Zorgwekkend”, noemt Max Daniel de verschuiving van ‘traditionele’ dumpingen met vaten in het bos naar meer lozingen waarop het zicht ontbreekt. Hij is portefeuillehouder drugs bij de Nationale Politie. “Dit soort putten zien we vaker. Wat verder opvalt is dat grote hoeveelheden drugsafval achterblijven bij labs. Ook worden chemicaliën geloosd in gierputten of rechtstreeks in het oppervlaktewater.” Hij geeft toe dat het volledig zicht op de afvalstroom ontbreekt.

Criminelen wijken vaker uit naar andere manieren, vanwege een grotere pakkans, weet Daniel: “Wandelaars in natuurgebieden melden steeds vaker verdachte situaties, zoals een busje dat rondrijdt. Die worden tegenwoordig heel snel gespot, zeker in coronatijd.” Hij spreekt van een waterbedeffect. “We hebben te maken met enorme hoeveelheden drugsafval, de productie van synthetische drugs neemt eerder toe dan af. Maar we zien een daling van het aantal dumpingen in de natuur.”

De blinde vlek wordt groter

Criminoloog Shanna Mehlbaum ziet een blinde vlek die steeds groter wordt. Ze deed in het verleden onderzoek naar drugsafval en voorspelde toen al de verschuiving naar meer lozingen. “Het is een hardnekkig probleem”, vertelt ze. Waar traditionele drugsafvaldumpingen in vaten zichtbaar zijn, worden lozingen meestal niet ontdekt. “We schatten dat het grootste deel van het afval wordt geloosd in plaats van gedumpt, ongeveer twee derde.”

Weinig bekend over de gevolgen

Juist omdat het niet meteen zichtbaar is, is er over de gevolgen voor mens en milieu volgens Mehlbaum nog heel weinig bekend. “Daar zou je meer onderzoek naar moeten doen”, vindt de criminoloog. De chemicaliën kunnen namelijk een groot risico met zich meebrengen. “Bijvoorbeeld het effect van lozingen in beschermingsgebieden voor grondwater of lozingen die via mest in de voedselketen terechtkomen.”

In natuurgebied de Brabantse Wal vond boswachter Erik de Jonge onlangs een enorme drugsput waar drugsafval in is gedumpt. Bodemexperts maken de schade op. Beeld Roos Pierson
In natuurgebied de Brabantse Wal vond boswachter Erik de Jonge onlangs een enorme drugsput waar drugsafval in is gedumpt. Bodemexperts maken de schade op.Beeld Roos Pierson

Onderzoek in riool

Wel wordt inmiddels meer onderzoek gedaan naar drugslozingen in het riool. Wateronderzoeksinstituut KWR is vorige week in opdracht van Noord-Brabant en Gelderland gestart met een nieuw onderzoek op basis van eerder verzamelde gegevens. Daarin wordt gekeken naar de omvang van verschillende vormen van dumpingen en lozingen van drugsafval.

Uit eerder onderzoek in de regio Eindhoven bleek al dat dumping op het riool voorkomt. “Uit ons onderzoek bleek dat wekelijks drugsafval op het riool werd geloosd ”, vertelt onderzoeker Thomas ter Laak. Hij pleit voor meer metingen. “Als je landelijk meer zou meten, kun je bijvoorbeeld achterhalen in welke gebieden productielocaties liggen.”

Lees ook:

De grootste drugsput uit de Nederlandse geschiedenis is gevonden in een kwetsbaar natuurgebied

Een stuk natuurgebied op de Brabantse Wal is zwaar verontreinigd, nadat criminelen enorme hoeveelheden drugsafval ondergronds loosden. Deze ontdekte ‘drugsput’ tekent de steeds roekelozere manier waarop criminelen hun chemicaliën storten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden