Drempelwaarde

Een vrijwillige corona-app? Dat werkt eigenlijk nergens

Een app die in Japan wordt gebruikt om het werk van zorgmedewerkers te verlichten. Beeld REUTERS

Overal ter wereld blijkt: vrijwillige corona-apps van het soort waar Nederland nu ook aan werkt, worden te weinig geïnstalleerd om effectief te zijn. Daarom stappen landen langzaam af van vrijblijvendheid.

Als het ergens had moeten lukken met een corona-app, dan wel in Singapore. Daar is het vertrouwen van burgers in hun overheid bovengemiddeld hoog en de reputatie van die overheid op het gebied van ict bovengemiddeld goed. De app TraceTogether werd wereldwijd bovendien al snel een schoolvoorbeeld van hoe je digitaal contactonderzoek uitvoert zonder privacy uit het oog te verliezen: de broncode is openbaar, je gegevens worden niet centraal opgeslagen, en het gebruik ervan is vrijwillig.

Toch moet Singapore ruim een maand na de lancering concluderen dat de app niet werkt. Want het aantal gebruikers blijft steken op 1,1 miljoen, nog geen twintig procent van de bevolking. Dat betekent dat bij een ontmoeting tussen twee mensen de kans twintig procent van twintig procent is dat ze allebei de app geïnstalleerd hebben. Zo registreert TraceTogether dus slechts vier procent van de ontmoetingen. En dat is veel te weinig om een betekenisvolle aanvulling te bieden op het klassieke contactonderzoek, waarbij een onderzoeker coronapatiënten persoonlijk vraagt met wie ze allemaal contact hebben gehad, en die mensen vervolgens probeert op te sporen.

Ook in Australië, Israël en elders is men matig enthousiast

Zoals het in Singapore ging, lijkt het nu ook in Australië ook te gaan. Dat land lanceerde vorige week een op Singaporese leest geschoeide corona-app. Ook was het enthousiasme op de eerste dag groot, om daarna snel af te vlakken. Zo’n 3 miljoen Australiërs hebben de app nu, slechts 12 procent van de bevolking. Dat betekent dat slechts anderhalf procent van alle ontmoetingen tussen twee mensen momenteel gelogd wordt. Australië lijkt zelfs de bescheiden doelstelling van tien miljoen downloads niet te halen.

Overal zijn de ervaringen vergelijkbaar. Israël lanceerde de app Hamagan: het gebruik daarvan stokt bij ongeveer 25 procent van de bevolking. Noord-Macedonië, Colombia, Tsjechië, Oostenrijk, er zijn inmiddels tientallen landen die het de afgelopen tijd geprobeerd hebben, en overal is het verhaal hetzelfde: vrijwillige installatie lijkt een natuurlijk plafond te kennen, dat onder de drempelwaarde ligt die zo'n app nodig heeft om effectief te kunnen zijn. 

Mensen in China gebruiken een app om te bewijzen dat ze gezond zijn en mogen reizen in Peking. Beeld AFP

‘Vrijwillig is niet stiekem alsnog verplicht’

Hier gaat het kabinet ervan uit dat 60 procent van de Nederlanders de app zou moeten installeren om hem goed te kunnen laten werken. Toch is ook een vrijwillig te installeren app nog steeds waar Nederland aan werkt. “Vrijwillig is vrijwillig, dus vrijwillig is niet stiekem alsnog verplicht, maar dan via een andere route”, bevestigde minister Hugo de Jonge onlangs nog tegenover EenVandaag. Dat er op geen enkele manier druk wordt uitgeoefend om de app te installeren is ook een van de voorwaarden van enkele Nederlandse privacy-organisaties om zo’n app te steunen.

In steeds meer landen komt men inmiddels terug van zulke vrijblijvendheid. Meer en meer gaan de gedachtenin de richting van wat een land als Zuid-Korea doet. Dat gebruikt niet eens de omweg van een app, maar oogst gps-data, creditcardgegevens en camerabeelden om de gangen van positief geteste patiënten na te gaan. Het was een van de manieren waarmee Zuid-Korea zonder lockdown de epidemie in een vroeg stadium de kop in wist te drukken.

Ook China biedt een minder vrijblijvend model: daar is in veel steden het gebruik van een corona-app verplicht om in te checken in het openbaar vervoer. Israël overweegt nu eveneens een veel strengere app, met centrale opslag van data, die verplicht zou worden om bijvoorbeeld winkelcentra binnen te komen.

De meeste landen proberen het vooralsnog goedschiks. Colombia geeft telefoongebruikers die de app installeren beltegoed cadeau. En de Australische premier Scott Morrison houdt zijn burgers al dagen voor: hoe meer mensen de app installeren, hoe sneller jullie weer naar het café kunnen.

Lees ook:

Technologie kan deze pandemie bestrijden, maar wel tegen een prijs

Big data en elektronische surveillance lijken effectief in de strijd tegen het coronavirus. Data-activisten waarschuwen echter voor het lukraak achter een technologische oplossing aanlopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden