ReportageProRail

Een nieuwe treinverkeersleider tover je niet zomaar uit de hoge hoed

Een post van de verkeersleiding van ProRail in Alkmaar. Verkeersleiders puzzelen met treinen, na een opleding van negen maanden. De spoorbeheerder kampt met een nijpend tekort aan treinverkeersleiders. Beeld Olaf Kraak
Een post van de verkeersleiding van ProRail in Alkmaar. Verkeersleiders puzzelen met treinen, na een opleding van negen maanden. De spoorbeheerder kampt met een nijpend tekort aan treinverkeersleiders.Beeld Olaf Kraak

Spoorbeheerder ProRail kampt met een tekort aan treinverkeersleiders. Die moeten kunnen hollen en stilstaan.

Floris Akkerman

Een hert in het hek, krijgt Jeffrey Visser als melding te horen. Het dier zit verstrikt tussen Haarlem en Zandvoort. Visser, turend naar acht beeldschermen, kijkt het nog even aan. Zolang het hert vastzit, laat hij de langsrijdende treinen geen snelheid minderen.

Visser (35) doet dit werk niet iedere dag: vandaag valt hij in als treinverkeersleider vanwege een personeelstekort. Hij kreeg de vraag om bij te springen op de treinverkeersleidingspost van spoorbeheerder ProRail in Alkmaar, bij het station.

Op zoek naar 60 verkeersleiders

Waar Visser invalt, zit de regiomanager vandaag niet op haar plek in Alkmaar. Ze is nodig in Utrecht, waar het personeelstekort onder treinverkeersleiders nijpend is. Deze week vielen treinen uit omdat er niet genoeg verkeersleiders waren. ProRail is landelijk naarstig op zoek naar zestig verkeersleiders.

Vanuit hun post in Alkmaar bestrijken de verkeersleiders een groot deel van Noord-Holland. Zij zorgen voor de veiligheid op het spoor en grijpen in als er bijvoorbeeld een defect is, een persoon op het spoor loopt of als er een brand in een trein is.

Treinverkeersleider Gerrit de Boer (46) waakt over het treingebied rond Heerhugowaard, Purmerend, Uitgeest, Beverwijk en staalfabriek Tata Steel. Op zijn beeldschermen zijn treinsporen teruggebracht tot grijze lijnen, die soms groen of geel kleuren. Groen is de bestemde route voor een trein, geel als de trein er gebruik van maakt. De Boer krijgt een melding van een goederentrein van Tata Steel die over het spoor moet. Even later springt het grijze lijntje voor de goederentrein op geel.

Scherp zijn

Tata Steel geeft hem wat te doen op een kalme ochtend. Het past bij het werk van de treinverkeersleider. Een werkdag kan bestaan uit rustig achteroverleunen in comfortabele bureaustoelen en dan plots, als het werk er bijna opzit, is er actie verreist: door een storing, een suïcidaal persoon of een hert. Dan moet je scherp zijn. Tegen deze afwisseling moet een verkeersleider kunnen. “Onderstress en overstress”, omschrijft De Boer zulke momenten.

Het is hollen en stilstaan, zegt locatiemanager Anna Veit (32), en dat maakt niet iedereen geschikt als treinverkeersleider. Het is een van de oorzaken van het personeelstekort, zegt ze. “Je moet ertegen kunnen om acht uur naar een scherm te kijken”, voegt ze als oorzaak toe. “Ik zou er gek van worden.” En, lang niet iedereen komt door het sollicitatietraject. “Dat is streng”, weet Veit. “Als honderd mensen zich aanmelden voor een vacature, hou je één treinverkeersleider over.”

Negen maanden opleiding

Andere oorzaken, aangegeven door de Alkmaarse verkeersleiders: de geringe bekendheid van de functie van verkeersleider, concurrentie van andere bedrijven en collega’s die met pensioen gaan. “Een nieuwe treinverkeersleider tover je niet uit de hoge hoed”, zegt De Boer, die treinverkeersleiders opleidt. “Het duurt negen maanden voordat je iemand hebt opgeleid.”

Donderdag maakte ProRail bekend dat er een compensatietoeslag van 300 euro bruto per maand komt voor treinverkeersleiders voor het extra werk als gevolg van de onderbezetting. Arthur Florijn (58), buurman van De Boer, is “blij verrast” met het geld. Maar daarmee los je het probleem niet op, geeft hij toe.

Hij ondervindt het tekort zelf. Al is dat in Alkmaar niet zo nijpend als in Utrecht. Florijn moet vrije dagen opofferen voor een dag achter zijn beeldschermen. Soms levert hij een pauze in, omdat niemand hem eventjes kan vervangen.

‘Gekkenhuis’

De leukste dagen als treinverkeersleider? Wanneer het hard sneeuwt, lacht De Boer. Dan moet hij puzzelen met sporen en treinen. “Gekkenhuis. De puzzel van wat ik nog kan laten rijden aan treinen met beperkte middelen. Wat werkt er nog? Welke wissels doen het nog? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de reizigers tóch ’s avonds thuiskomen.”

En het hert? Dat, laat Visser later op de dag weten, werd door hulpdiensten bevrijd uit het hek.

Lees ook:

Staking bij ProRail na één dag afgebroken

Er is alsnog een akkoord over een nieuwe cao.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden