1,25 miljoen euro

Een Nederlandse verblijfsvergunning is te koop, kritiek groeit

Nederlandse parlementariërs protesteren tegen de paspoortenhandel op Malta, maar Nederland kent een soortgelijke regeling. Voor 1,25 miljoen euro koop je een verblijfsvergunning. De kritiek daarop neemt toe.

De Kamer zit in zijn maag met de omstreden verkoop van verblijfs­documenten. In Nederland kunnen rijke Russen, Pakistanen of Saudiërs voor 1,25 miljoen euro een verblijfsdocument – geen paspoort – kopen door een bedrijf op te zetten of te investeren in een onderneming, blijkt uit een inventarisatie van Trouw.

“Het is bizar dat Nederland zo’n regeling heeft”, reageert SP-Kamerlid Renske Leijten die pleit voor afschaffing. “Het brengt grote veiligheidsrisico’s met zich mee.”

Tot nu toe concentreert de discussie over de omstreden paspoortenhandel zich op Malta en in mindere mate Cyprus, terwijl Nederland een soortgelijke regeling kent. Vorige week vroegen vier Kamerfracties (D66, SP, PvdA en CDA) Wob-documenten op in Brussel over paspoortenprogramma’s die Europese lidstaten hebben opgezet na de crisis van 2008. Dat leek een makkelijke manier om de economie uit het slop te trekken. Inmiddels is dit soort regelingen omstreden, omdat het voor rijke criminelen uit landen als China, Rusland of Pakistan een handige manier is om geld wit te wassen bij Europese banken; met een Europees paspoort op zak hebben ze toegang tot de Schengenzone.  

De Nederlandse handel kan niet tippen aan die van Malta

Nederland kan met de verkoop van verblijfsvergunningen bij lange na niet tippen aan Malta. Sinds de introductie in 2013 hebben minder dan tien rijke investeerders zo’n verblijfsdocument gekocht. Dat komt enerzijds doordat Nederland de herkomst van het geld zorgvuldig checkt, anderzijds is de concurrentie met andere lidstaten te groot. Precies om deze reden werd de Nederlandse regeling in 2016 versoepeld door toenmalig staatssecretaris van justitie Klaas Dijkhoff. Hij noemde het Nederlandse programma toen restrictief.

“Opvallend in het licht van de huidige discussie”, aldus D66-Kamerlid Maarten Groothuizen. Hij doelt op de verhalen over rijke criminelen die Europa inkomen. “Ik vind het geen logische keuze.” Leijten vult aan: “Het is een vorm van negatieve concurrentie.” Ze doelt op het feit dat rijke investeerders landen uitzoeken met de minst strenge voorwaarden voor het verkrijgen van een verblijfsdocument.

“De problematiek in Nederland lijkt minder groot dan in andere lidstaten, maar ik vind dat we moeten oppassen voor foute mensen en fout geld”, zegt Groothuizen. Hij bepleit zeer streng toezicht. “En een uiterste consequentie is dat je het niet doet.”

De wereld op z’n kop

Europarlementariër en partijgenoot Sophie in ’t Veld doet er nog een schepje bovenop. Zij vindt dat alle lidstaten de handel in verblijfsdocumenten moeten staken. Al is het maar vanuit moreel oogpunt. “Nederland boycot Rusland vanwege de ramp met de MH17, maar concurreert op het binnenhalen van rijke Russen: de wereld op z’n kop.”

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken, die samen met haar collega’s het Wob-verzoek in Brussel indiende, heeft minder moeite met de Nederlandse regeling. “Natuurlijk moet je een vinger aan de pols houden, maar het gaat in Nederland om kleine aantallen mensen, het gaat om verblijfsvergunningen, niet om paspoorten, en de controle gebeurt zorgvuldig.”  Het CDA was niet in de gelegenheid om te reageren op vragen van Trouw.

Toch noemde de Europese Commissie vorig jaar ook Nederland als land met veiligheidsrisico’s in verband met paspoortenhandel. Het versnipperde toezicht op belastingontduiking en witwassen in Europa is daaraan debet. Dat toezicht moet volgens In ’t Veld op z’n minst Europees worden geregeld. 

Het kabinet lijkt daar niet voor te voelen. Mark Harbers, oud-staatssecretaris van justitie, schreef vorig jaar Europese regelgeving niet wenselijk te achten.

Lees ook: 

Met een zak geld ben je zo binnen

Niet alleen Malta en Cyprus, ook Nederland haalt geld binnen met de verkoop van verblijfsdocumenten aan rijke Russen en Chinezen. Omdat het niet erg opschoot met de aanvragen, is de procedure in 2016 zelfs makkelijker gemaakt. Maar dat is niet zonder risico’s.

Vooral Russen krijgen via Malta een Europees paspoort

Malta probeert de economie een oppepper te geven door paspoorten te verkopen aan rijke Russen en Saudiërs, en dat lukt heel aardig. Maar de ‘gouden visa’ trekken wel fout geld aan, en de huizenmarkt op het eiland raakt oververhit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden