Schaarsbergen

Een militair leert grenzen te verleggen, nu schuurt dat soms

Op de kazerne in Schaarsbergen. Defensie kampt met grote personeelstekorten, mede doordat opleidingen nu stilliggen. Beeld Koen Verheijden

Na jaren van bezuinigen mocht Defensie weer eens investeren in nieuw personeel, maar door de virusuitbraak lagen opleidingen en keuringen maandenlang zo goed als stil. Een groot personeelstekort is op komst, maar op de kazerne in Schaarsbergen merken ze daar weinig van. 

Ze slapen doorgaans met zijn achten in een kamer, poetsen met zijn twintigen op een rij snel hun tanden in de douchecabines, en ze lunchen met zijn zestigen in de kantine. Nee, dat is allemaal even niet mogelijk als een pandemie uitbreekt, maar bij Defensie hebben ze geen keuze, zegt commandant van de luchtmobiele brigade Nico. Ze móeten blijven opleiden. Aan nieuwe militairen is ook zonder corona voldoende gebrek.

Makkelijk is het niet, maar hier in Schaarsbergen, waar jongeren worden klaargestoomd voor de gevechtseenheid, hervatten ze de opleidingen daarom vrij snel na de uitbraak weer. In aangepaste vorm, dat wel. Zo kunnen normaal 190 militairen in opleiding terecht in een van de drie legeringsgebouwen, maar is dat nu nog maar de helft, zodat ze op afstand van elkaar theorielessen volgen en overnachten. Eten doen ze buiten in een grote tent.

Bij de opleidingsgroepen is zoveel uitval, jaarlijks 20 tot 40 procent van de tientallen aanmeldingen, dat ze de overgebleven jonge militairen met een beetje spreiding nu allemaal kunnen huisvesten. Enige vertraging is onvermijdelijk; sommige verplichte oefeningen waar fysiek contact wordt gemaakt mogen nog niet, maar de schade blijft beperkt, verwacht Nico. Als de maatregelen het toelaten en ze de oefeningen na de zomer weer mogen opschalen, levert hij dit jaar mogelijk bijna net zoveel militairen aan de brigade af als gebruikelijk.

Beeld Louman & Friso

Hoog verloop van ervaren personeel

Daarin lijkt Schaarsbergen een vreemde eend in de bijt, want defensiebreed gaat het helemaal niet zo goed met de werving van nieuw personeel, zei staatssecretaris Barbara Visser (VVD) onlangs in een interview in AD. Militairen werden de voorbije maanden slechts mondjesmaat opgeleid en gekeurd. De VeVa’s, opleidingen op het mbo, liggen nog steeds stil.

De vertraging uit zich in de cijfers. Door het hoge verloop van vooral ervaren personeel heeft Defensie structureel jaarlijks vijfduizend nieuwe medewerkers nodig om de gaten te vullen. Momenteel zijn er zelfs negenduizend openstaande vacatures: 5500 bij de gevechtseenheden en 3500 bij ondersteunende eenheden, zoals logistiek. Die laatste groep banen is juist gecreëerd uit de miljarden die Defensie deze kabinetsperiode na 25 jaar van bezuinigen kreeg om te hervormen.

Maar, zei Visser onlangs in de Tweede Kamer, er zullen minder medewerkers een aanstelling krijgen dan het ministerie beoogt. Bovendien leeft de vrees dat Defensie door de gevolgen van de crisis straks weer moet bezuinigen.

Op 9 juli doet het gerechtshof in Arnhem uitspraak tegen vijf militairen van luchtmobiele brigade in Schaarsbergen die drie van hun collega‘s in 2013 zouden hebben mishandeld, bedreigd en vernederd. In juli vorig jaar sprak de rechtbank in Arnhem de militairen, van wie twee nog actief zijn, vrij van de beschuldigingen, omdat er te veel tegenstrijdigheden in het strafdossier staan. Daar nam het OM geen genoegen mee en ging in hoger beroep. De aanklager eist taakstraffen van 40 tot 180 uur. 

Hun doorzettingsvermogen maakt ook kwetsbaar

In Schaarsbergen maken ze zich vooralsnog geen zorgen. Nieuwe opleidingsplaatsen worden hier structureel goed gevuld, zegt Nico, en de virusuitbraak zorgt soms ook voor nieuwe, positieve inzichten. Zo reizen de militairen doorgaans af naar Duitsland voor een verplichte sprongoefening. Nu dat niet kan, voeren ze een alternatieve variant uit op de eigen kazerne. Dat blijkt goed te werken, en scheelt ook weer in de portemonnee.

De kazerne in Schaarsbergen is ook het terrein waar een kleine twee jaar terug legionella uitbrak. Bovendien stond de kazerne die periode, evenals negen andere kazernes, onder verscherpt toezicht vanwege een slechte hygiëne in de keuken. De jarenlange bezuinigingen werkten door in het schoonmaakpersoneel. Maakt ze dat extra kwetsbaar voor corona? “Dat waren incidenten”, antwoordt Nico kort. 

Wat ze wel kwetsbaar maakt, is het doorzettingsvermogen dat zo vervlochten is in de cultuur. Een militair leert zijn of haar grenzen te verleggen, en dat schuurt soms. Zo moesten ze in Schaarsbergen opleidingsgroepen tijdelijk naar huis sturen, omdat jonge militairen met lichte klachten toch kwamen opdagen. Een grote uitbraak bleef uit. “Juist als militair, waarbij je fysiek van cruciaal belang is, moet je op tijd je grenzen herkennen. Dat is een goede les geweest.“

Om veiligheidsredenen staat de achternaam van commandant Nico niet vermeld. De volledige naam is bekend bij de hoofdredactie. 

Lees ook:

Wel aanwijzingen, geen bewijs: verdachten in zaak-Schaarsbergen vrijgesproken

Vijf (oud-)militairen van de Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen zijn vrijgesproken. Ze werden ervan beschuldigd drie andere militairen te hebben mishandeld, bedreigd en vernederd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden