Vaccinaties

Een gewone zomer dankzij de vaccins? Dat is allerminst zeker

Volle terrassen op de Ginnekenmarkt tijdens een landelijke protestactie. Duizenden deelnemende ondernemers vinden het onterecht dat winkels deels open mogen, terwijl horecagelegenheden gesloten moeten blijven. Beeld ANP
Volle terrassen op de Ginnekenmarkt tijdens een landelijke protestactie. Duizenden deelnemende ondernemers vinden het onterecht dat winkels deels open mogen, terwijl horecagelegenheden gesloten moeten blijven.Beeld ANP

Brengen de vaccins het oude normaal terug? Of alles deze zomer weer los kan, is de vraag.

Het wordt een kritische periode. Een jaar lang is de Nederlander voorgehouden dat het coronabeleid er vooral op is gericht de zorg te ontlasten. Als we de teugels te veel laten vieren, stromen de ziekenhuizen en de ic’s vol en komen de zwarte scenario’s op tafel. We moeten de kwetsbaren in de samenleving beschermen, is het ­motto.

Nu het vaccinatieprogramma op stoom lijkt te komen, ziet het ernaar uit dat de meeste kwetsbaren in april of mei hun injecties kunnen hebben gehad. Dat moet in de ziekenhuiscijfers terug te zien zijn. Afgelopen weken kwamen er al gunstige berichten uit Israël en het Verenigd Koninkrijk waar door voortvarend vaccineren de druk op de ziekenhuizen begon af te nemen. Zo ver zijn we in Nederland nog niet. Tot nu toe zijn de meest kwetsbaren ingeënt. Het effect daarvan blijkt uit een afname van de sterfte in verpleeghuizen, maar nog niet in het ziekenhuis. Daar kwam deze groep al met corona zelden terecht.

Maar nu de zestigplussers aan de beurt komen en de mensen met een medische indicatie, wordt dat anders. En wordt de verleiding voor de rest groot om de boel open te gooien. De risicogroepen zijn immers grotendeels beschermd, de zwarte scenario’s uit beeld.

‘De ziekenhuizen zullen alsnog volstromen’

Een onverstandig besluit, vindt Susan van den Hof, epidemioloog van het RIVM. Die rest, de gezonde zestigminners, is niet onkwetsbaar. “Als we het virus nu al vrij baan geven, wordt een deel van hen ernstig ziek. Het is misschien een klein percentage van de besmettingen maar het zijn wel veel mensen. De ziekenhuizen zullen alsnog volstromen.”

Bovendien, zegt ze, veel kwetsbaren zullen dan om wat voor reden dan ook nog niet zijn ingeënt. “Zonder de restricties houden we het virus niet bij hen vandaan. Dat hebben we bij de eerste twee golven gezien.”

Vergeet de groep niet die milde Covid doormaakt, benadrukt Esther Metting, als epidemioloog en psycholoog verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Voor de mensen die niet in het ziekenhuis belanden, is het lang niet altijd een ‘griepje’. Ongeveer tien procent heeft nog drie maanden na de infectie met klachten te kampen. Dat treft ook gezonde jongeren en sommigen hebben er na een jaar nog last van. Dus nee, een verminderde druk op de zorg is nog niet het startsein om de maatregelen los te laten. Het aantal nieuwe besmettingen zal moeten dalen.”

Volgens minister Hugo de Jonge kunnen we in juli zo ver zijn. Hij berekende deze week dat op 1 juli iedere Nederlander die dat wil, een eerste prik kan hebben gehad. En twee derde van de bevolking zelfs beide benodigde prikken. Maar of dan alles los kan, is de vraag.

Groepsimmuniteit

Het zou mooi zijn als Nederland groepsimmuniteit bereikt. Grofweg geldt: als twee derde van de Nederlanders immuun is voor het virus – dankzij een vaccin of doordat ze na een infectie afweer hebben opgebouwd – wordt de epidemie tot stilstand gebracht. Er zullen dan nog wel uitbraken zijn, maar die worden in de kiem gesmoord doordat het virus nauwelijks nieuwe slachtoffers vindt.

Die twee derde van De Jonge is dan te krap. Kinderen worden nog niet ingeënt, dus bij de rest moet de vaccinatiegraad hoger zijn. Bovendien biedt het vaccin geen honderd procent bescherming, en moeten er vanwege de Britse variant, die besmettelijker is, meer mensen zijn gevaccineerd. We weten ook niet hoelang de bescherming van het vaccin aanhoudt, zegt Van den Hof. “Wat het ook lastig maakt: we weten niet goed hoezeer het vaccin beschermt tegen verspreiding van het virus.” Straks is iedereen ingeënt, wordt (bijna) niemand meer ernstig ziek, maar waart het virus nog vrolijk rond.

We moeten dus wachten tot we de cijfers zien dalen, zegt Metting, totdat het reproductiegetal duidelijk onder de één is gezakt. “Misschien is het virus dan onder controle, en kunnen we terug naar het oude normaal.”

Variant waar de vaccins niet zo effectief tegen zijn

Al moeten we daar niet van uitgaan, vervolgt ze. Het kan goed dat we in het najaar met een variant van het virus worden geconfronteerd waar de vaccins niet zo effectief tegen zijn. “Daar moeten we op voorbereid zijn. Mensen hebben het zwaar en kunnen niet veel meer hebben.”

Ze juicht de initiatieven toe die ons uit de lockdown moeten halen, zoals de snelteststraten en de experimenten met horeca- en theater­bezoek. “We moeten zoeken naar slimme manieren om de samenleving open te kunnen gooien. Zodat mensen weer perspectief krijgen en we minder afhankelijk zijn van de grillen van het virus.”

Lees ook:

‘Gooi de terrassen weer open’

De steun voor de coronamaatregelen neemt af, blijkt uit onderzoek van I&O research. Experts weten wel waarom. ‘Mensen hebben een chronisch tekort aan vitamine S.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden