Onderzoek

Een derde van de jongeren met een migratieachtergrond worstelt met meervoudige identiteit

Jongeren op school in Rotterdam. Beeld Arie Kievit

Nederlandse jongeren met een migratieachtergrond kunnen vaak moeiteloos omgaan met de verschillende aspecten van hun identiteit. Maar ongeveer een derde worstelt daarmee, schrijven wetenschappers in een rapport dat dinsdag verschijnt.

Het is een ‘ingewikkeld concept’, identiteit, zegt onderzoeker Mehmet Day van het Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS). “Alle jongeren zijn op zoek naar wie ze zijn en bij welke sociale groepen ze horen. Maar voor jongeren met een migratieachtergrond is dat een extra uitdaging.”

Dat komt door de ‘meervoudigheid’ aan identiteiten die ze ervaren, zegt de wetenschapper. “Die identiteiten wisselen elkaar af afhankelijk van de situatie. Jongeren met een migratieachtergrond switchen net als hun leeftijdsgenoten tussen bijvoorbeeld student op de universiteit en dochter thuis, maar daarnaast voelen ze zich in bepaalde situaties Marokkaans, Nederlander, moslim of atheïst.”

Om te onderzoeken of het jongeren lukt om die vele identiteiten samen te verenigen in één samenhangend  zelfbeeld, ondervroegen Day en zijn collega’s zo’n 800 jongeren tussen de 16 en 25 jaar oud wier ouders of grootouders buiten Nederland zijn geboren. Een meerderheid (zeventig procent) lijkt goed om te kunnen gaan met zo’n meervoudige identiteit. Maar dertig procent zegt er wel mee te worstelen. Day is wel een beetje geschrokken van dat percentage. “Ik vind dat niet weinig. Het is in ieder geval opvallend te noemen.”

Sterke band

Dat sommige jongeren deze problemen hebben, kan uiteenlopende oorzaken hebben. “Daar moet echt diepgaander onderzoek naar worden gedaan.” Maar het onderzoek dat nu verschijnt, bevat wel aanknopingspunten. “Jongeren die zeggen een sterke band te voelen met hun gezin, familie of vrienden hebben minder moeite met het combineren van identiteiten.”

Omgekeerd kan het vervelende gevolgen hebben, als je moeite hebt met begrijpen wie of wat je precies bent, zegt hij. “Uit internationaal onderzoek weten we bijvoorbeeld dat die jongeren vaker kampen met stress en depressie.”

Er ligt daarom een maatschappelijke taak om die jongeren te helpen, zegt hij. “Dit soort jongeren staan vaak alleen voor dit soort vraagstukken. Er is wel aandacht voor, bijvoorbeeld bij jongerenwerkers, maar de hulp is weinig systematisch.”

‘Ben je wel een loyale Nederlander?’

Maar ook buiten hulpverlening ziet Day kansen. “Het debat over identiteit is zó gepolitiseerd. De vraag die jongeren daarin wordt gesteld is vaak zoiets als: ben je wel een loyale Nederlander?” Maar daar gaat het deze jongeren niet om, weet hij. “Veel jongeren voelen zich hier thuis, dat staat vast. Identiteit is eerder een psychologische zoektocht. En daar is eigenlijk te weinig kennis over in Nederland.”

De Black Lives Matter-demonstraties, drukbezocht door jongeren van kleur, kunnen een rol spelen in het vergaren van die kennis, denkt Day. “Racisme en discriminatie maken een grote indruk op jonge mensen. Het kunnen bepalende gebeurtenissen zijn voor hoe iemand zichzelf en zijn plek in de maatschappij ziet. Uit ons onderzoek blijkt ook dat jongeren die ervaring hebben met racisme en discriminatie, vaker moeite hebben met het vormgeven van hun identiteit. Ik hoop dat de aandacht die er nu is voor dit onderwerp ons meer leert over hoe jongeren over zichzelf nadenken en hoe we hen als maatschappij daarin kunnen ondersteunen.”

Lees ook:

Wel of geen Nederlander? Jongeren met een migratieachtergrond hebben geen zin om te kiezen

Ze zijn hier geboren en getogen. Jongeren met een migratieachtergrond voelen zich thuis in Nederland en combineren onbewust verschillende culturen tot een eigen identiteit, blijkt uit eerder onderzoek van Mehmet Day en zijn collega's. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden