Koning Willem-Alexander tijdens een werkbezoek bij een Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur.

Reportage Burgemeesters

‘Een dag niet bedreigd, is een dag niet gewerkt’

Koning Willem-Alexander tijdens een werkbezoek bij een Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur. Beeld ANP

De best beveiligde man van Nederland ging dinsdag op bezoek bij de meest bedreigde. Koning Willem-Alexander ontmoette de geplaagde burgemeester.

Het gemeentehuis van Ouder-Amstel is van tevoren verkend. De ruimtes zijn in kaart gebracht, gangen afgezet, het personeel moet omlopen. Mannen met oortjes houden een oogje in het zeil als de portieren van de blauwe Audi openen. De koning spoedt naar binnen.

De vanmiddag verzamelde burgemeesters staan er niet van te kijken. Zij zijn ook maandenlang op zo’n manier begeleid. Ze hebben in safe-houses geslapen, kregen camerabeveiliging of een beveiliger te slapen, en ’s morgens werden ze opgehaald door een gepantserde personenauto.

De koning is vanmiddag op bezoek bij het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur, opgericht door burgemeesters en ondersteunende organisaties om bestuurders die onder druk staan te hulp te komen. Wordt de koning vooral beschermd tegen mógelijk gevaar, deze burgemeesters kregen ondersteuning na concrete en vaak al uitgevoerde dreigingen.

Wapen

Zo kreeg burgemeester Wil Houben van Voerendaal in februari 2018 een wapen op zich gericht, toen hij in zijn auto op weg was naar zijn werk en een man hem staande hield op een besneeuwde buitenweg. Gaat die man nou schieten of niet, dacht hij in die seconden die uren leken. Uiteindelijk is hij achteruit gereden en ontkomen.

“Toen ik de reconstructie een paar maanden later zag bij ‘Opsporing Verzocht’, besefte ik voor het eerst dat deze actie minutieus was voorbereid. Dat gaat je niet in de koude kleren zitten”, vertelt hij de koning tijdens dit informele overleg

De auto van Marjolein van der Meer, in 2015 burgemeester van de gemeente Rucphen, ging voor haar eigen deur in vlammen op. “Dat raakt niet alleen de burgemeester, maar vooral ook mij als persoon, en feitelijk mijn hele gezin.”

Drugsmisdaad

Voor bedreigde burgemeesters was tot voor kort weinig geregeld, krijgt koning Willem-Alexander te horen. Het Openbaar Ministerie vindt doorgaans dat burgemeesters de bedreigingen niet te zwaar moeten opnemen, vertellen ze, maar ook op de werkvloer wordt er te gemakkelijk over gedaan.

Burgemeester Jan Hamming ervoer het verschil toen hij zijn functie in het Brabantse Heusden verruilde voor het ambt in Zaanstad. “Een dag niet bedreigd, is een dag niet gewerkt, was in Zaanstad het motto.” Daar heeft hij direct een einde aan gemaakt. Toch waren ze in het kleinere Heusden al een stuk verder. Er is ook verschil tussen provincies. In Noord-Brabant wordt de drugsmisdaad bestreden met provinciale teams, in Limburg is iedere gemeente voor zich bezig.

Samenwerken

De vandaag verzamelde burgemeesters zijn daarom zelf in dat gat gesprongen. Ze komen met regelmaat bij elkaar, delen ervaringen, verzamelen kennis en proberen nieuwe slachtoffers te ondersteunen. Maar er zijn ook structurele en proactieve maatregelen nodig, legt burgemeester Jean Paul Gebben van Dronten aan de koning uit. “Het industriële criminele complex kan alleen ontmanteld worden als diensten samenwerken, en gebruikmaken van de verschillende wetboeken. De politie kan dit niet alleen, maar de burgemeester ook niet. Samen zullen ze moeten optreden, ondersteund door het gehele ambtenarenapparaat, maar ook de Belastingdienst.”

Dat is niet alleen efficiënter, maar ook veiliger, merkt de koning zelf op. Op werkbezoek in Noord-Brabant heeft hij gehoord dat burgemeesters minder kwetsbaar zijn als ze samen in de frontlinie staan.

Helemaal waar, zegt Gebben, de bedreigde burgemeester moet koste wat kost beschermd worden. Alleen al om het feit dat wanneer hij wordt aangevallen, de héle gemeente van schrik meetrilt. De koning krijgt er vanmiddag iets van mee.

Lees ook: 

De burgmeester moet een boegbeeld zijn, geen schietschijf

Bernt Schneiders, de voorganger van Jos Wienen als burgemeester van Haarlem, kreeg ook te maken met intimidatie. Hij vindt dat burgemeesters te veel crimefighters worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden