ReportageDroogte

Een binnenvaartschipper en sluiswachter zien de IJssel opdrogen

Schipper Kasper Lanting op de Nautictrans.  Beeld Herman Engbers
Schipper Kasper Lanting op de Nautictrans.Beeld Herman Engbers

Door langdurige droogte staat het waterpeil van de IJssel op een van de laagste standen ooit. Rijkswaterstaat dreigt eenrichtingsverkeer op de rivier in te voeren en het aangrenzende Twentekanaal helemaal te sluiten. Binnenvaartschipper Sven Oomens en sluiswachter Bernard Visser zien de waterwegen opdrogen.

Tammie Schoots

“Het water staat meestal hoger”, zegt binnenvaartschipper Sven Oomens (35). Zijn schip dobbert op het Twentekanaal, wachtend op het seintje dat hij door de sluis bij Eefde mag gaan. Al vijftien jaar vervoert hij goederen tussen Hengelo en Rotterdam. Elke reis moet zijn transportschip Nautictrans door sluizencomplex Eefde, waar het Twentekanaal overgaat in de IJssel. Maar door droogte staat de IJssel nu lager dan ooit.

Rijkswaterstaat waarschuwde vorige week, toen het water op anderhalve meter stond. Als het peil in de IJssel nog vijf centimeter omlaag gaat, dan moet het Twentekanaal dicht en dreigt eenrichtingsverkeer te worden ingevoerd op de IJssel.

Op de IJssel: aan het grind van de kribben is goed te zien waar het water normaliter staat.  Beeld Herman Engbers
Op de IJssel: aan het grind van de kribben is goed te zien waar het water normaliter staat.Beeld Herman Engbers

Binnenvaart

Oomens blijft er nuchter onder. “Als ik vast kom te liggen op het Twentekanaal, dan gaan we met het gezin wel een paar daagjes op vakantie.” Zijn vrouw Danielle Oomens (32) en zijn dochter Feline zitten naast hem in de bestuurskamer bovenop het vrachtschip. Het gezin woont voltijds op de boot. “Ik zie wel minder boten op- en afvaren”, vertelt zijn vrouw.

Het risico om vast te liggen willen veel schippers niet nemen. Oomens is in dagdienst bij containerterminal Twente. Van daaruit verscheept hij bier van Grolsch en zout van AkzoNobel. Hij durft het risico wel aan: “Ik ga ervan uit dat Rijkswaterstaat en containerterminal Twente zich tot het uiterste inspannen om de schade zoveel mogelijk te beperken.”

De capaciteit is al flink teruggeschroefd. “Ik heb nu maar zeventien van de vierenzestig containers gevuld,” vertelt hij. “Meer mag niet omdat ik anders te zwaar ben.” De lichtbepakte reizen maken het transport kostbaar. Alternatieven zijn er niet. Op het spoor is geen capaciteit meer en het kost veel geld om de vracht via trucks te vervoeren. “Het gaat een maatschappelijk probleem worden”, zegt Oomens. “Hogere transportkosten worden doorberekend naar de consument, die meer gaat betalen voor producten.”

Sluis

In de toren naast de sluis bij Eefde zit Bernard Visser (49). De sluiswachter leunt wat achterover in een leren stoel terwijl hij naar de knipperende schermen kijkt. “De lage waterstanden zijn een symptoom van klimaatverandering”, zegt hij. In zijn jarenlange carrière heeft hij het water nog nooit zo laag zien staan.

Om het peil in het Twentekanaal hoog te houden, heeft Rijkswaterstaat één van de twee doorgangen gesloten en daar een pomp neergezet. Visser legt uit dat de pomp extra water het Twentekanaal in pompt. Dat die maatregel nodig is, baart hem zorgen. “Het smelten van de gletsjerwateren zorgt ervoor dat de rivieren hoog blijven staan,” legt hij uit. “Maar dat is net geweest. Dus we moeten weer driekwart jaar wachten.”

Een zakkend waterpeil in het Twentekanaal blijft volgens Visser niet zonder gevolgen. “Vanuit dit kanaal stroomt water naar de sluis bij Aadorp,” legt hij uit. “Die pompt vervolgens water door naar het achterland. Als het kanaal verder zakt, wordt dat lastiger.”

null Beeld Herman Engbers
Beeld Herman Engbers

Gevolgen

Ondertussen is Oomens voorin zijn schip gaan staan terwijl het water in de sluis bij Eefde langzaam naar beneden zakt. Zijn medeschipper Kasper Lanting (33) heeft het roer van hem overgenomen. “We zijn inmiddels al zo’n zes meter naar beneden gezakt,” vertelt de schipper. Hij wijst naar de lengtemeter die aan de rand van de sluis staat. Wie over de poorten van de sluis kijkt, kan zien dat het water nog veel verder moet zakken om op het niveau van de IJssel te komen.

Terwijl het schip door de sluis komt, worden de gevolgen van het lage water steeds duidelijker zichtbaar. De hoge houten palen, die eens diep onder water stonden, zijn helemaal ontbloot. Slechts de witte aanslag is te zien. Op de kant zijn witte kiezelstenen te zien die anders onder water staan.

Het schip vaart verder, onder de Eefdense brug door. “Het water stond vorige zomer juist heel hoog, waardoor ik er niet onderdoor kon varen,” vertelt Oomens. “Het zijn de grillen van de natuur. We kunnen het toch niet tegenhouden, dus moeten we er maar mee omgaan zoals het komt. Desnoods zoek ik een andere baan.”

Lees ook:

Droogte zorgt voor spanning rondom IJssel en Twentekanaal. ‘Sluiting zal dramatisch zijn’

Op de IJssel wordt door de droogte wellicht eenrichtingsverkeer ingevoerd en het Twentekanaal zou zelfs geheel gesloten kunnen worden. Dat meldt Rijkswaterstaat. Bedrijven in Gelderland en Twente verliezen belangrijke handelskanalen. ‘We hebben nooit eerder dit soort maatregelen hoeven nemen.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden