Pop-upredactiePrinsenbeek

Een begrafenis in coronatijd: geen zoen, geen troostende omhelzing

De door de corona-uitbraak versoberde uitvaart van Cor Klijsen.Beeld Ton Toemen

Een massale herdenking en innige condoleances zijn er in coronatijd niet bij. ‘Dat het koor niet wil komen zingen, heeft één voordeel: er kunnen vijftien anderen naar binnen.’

Als de klokken luiden en de kist van Cor Klijsen naar buiten wordt gedragen, volgen ongeveer 25 gasten de directe familieleden van de overledene. Het is niet het aantal dat je verwacht bij het afscheid van de vader van een kastelein uit een hecht Brabants dorp. Maar daar hadden zoon Corné Klijsen en zijn partner Linda Leliveld al rekening mee gehouden. Ze schatten zo’n 200 kaarten te hebben ontvangen, vaak van ouderen die in coronatijd eerst twee keer nadenken voordat ze zich tussen andere mensen begeven. Bovendien bestaat er verwarring of bezoekers wel welkom zijn. Mensen trekken zelf conclusies, heeft Linda Leliveld ervaren. “Het gaat zeker niet door, vroegen mensen ons. Tegen Annie Klijsen, de vrouw van Cor, hebben we al gezegd dat er minder mensen komen dan er anders waren geweest. Dat is ook begrijpelijk, we nemen het niemand kwalijk.”

Er zijn heel wat tranen gevloeid de afgelopen dagen. Van verdriet, maar ook van onmacht. Nadat Cor woensdag was overleden, moesten Corné en Linda hun draaiboek dagelijks aanpassen. “We zijn meer bezig geweest met het oplossen van problemen dan met herinneringen ophalen”, zegt Corné. Er waren afzeggingen, van de koster bijvoorbeeld. Ook het kerkkoor wilde niet komen zingen. Dan weer werden van hogerhand nieuwe beperkingen opgelegd, zoals over het toegestane aantal bezoekers. En om nog maar wat te noemen: uren zijn ze bezig geweest om desinfecterende doekjes te regelen, tevergeefs. “Bij alles waarover we moesten beslissen, had corona de overhand. Rouwen? Daar zijn we nog weinig aan toegekomen.”

Ongewoon

Toch is het een mooi afscheid, op een stralende dag nog wel. Rond het middaguur wordt de kist van Cor café Elsakker binnengedragen, in het buitengebied van Prinsenbeek. Het was zijn grote wens dat hier het samenzijn zou plaatsvinden, in het etablissement dat vroeger van zijn broer was en nu van zijn zoon. Vrienden en klanten komen condoleren, al doet dat ongewoon aan. Er is geen omhelzing, er zijn geen zoenen om een sterktewens kracht bij te zetten. Wel zijn er handen, want bij de ingang kunnen mensen latex handschoenen aantrekken. Maar bovenal is het fijn dat dit gedeelte door kan gaan. De Elsakker is immers een horecagelegenheid en daardoor sinds zondagavond verplicht gesloten. Enkel omdat het voor de familie een privéonderkomen is, is er toestemming voor deze bijeenkomst. “De burgemeester heeft ons alleen op het hart gedrukt verstandig met elkaar om te gaan”, zegt Corné.

De nabestaanden zijn niet de enigen die zich dagenlang zorgen over de uitvaart hebben gemaakt. Maandagochtend kwam bij Annie de buurvrouw in paniek binnen, omdat er even sprake van was dat alleen eerstelijns familie aanwezig mocht zijn. Eerder had een vaste klant, goed bevriend met Cor, al laten weten ondanks zijn grote verdriet thuis te blijven. Linda: “Dan zouden we niet in problemen komen en mensen moeten weigeren. Lief, hè?”

Er hadden drie koren bij gekund

Maar mensen weigeren, is niet aan de orde. De honderd beschikbare plaatsen in de kerk zijn lang niet bezet. Bezoekers worden zo ver mogelijk uit elkaar gezet. Eerder zeiden Corné en Linda nog ironisch dat het wel goed uitkwam dat het koor zich had afgemeld, dat scheelde vijftien plaatsen. Nu hadden er drie koren bij gekund. Het zij zo. “We hebben de afgelopen dagen zelfs bedacht wat we moesten doen als de kerk helemaal niet zou doorgaan. Zo ver heeft het gelukkig niet hoeven komen.”

Na de Elsakker volgt met een select gezelschap de gang naar het crematorium. Daar mogen ze slechts met hun drieën naar binnen: Annie, Corné en Linda. Verdere familie, zoals de zus van Annie die ze er graag tot het laatste moment bij hadden gehad, moet buiten de laatste groet aan Cor geven. De zoveelste aanpassing kan er ook wel bij. Al is dat geen berusting, haasten Corné en Linda zich te zeggen. Met een minzame glimlach: “We weten gewoon dat heel veel mensen er in gedachten wel bij zijn geweest vandaag.”

Lees ook:

Als niemand meer komt, moet de kroeg dan dicht?

De vader van Corné Klijsen is er niet meer. Maandag werd hij ziek, dinsdag volgde een coronatest, woensdag werd de longontsteking hem fataal. Hij werd 88. Of hij het virus bij zich droeg? Klijsen denkt van niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden