Nieuwe testmethodes

E-nose en Lamp-test: zo ziet de teststraat 2.0 eruit

De adem-sneltest bij de GGD in de Amsterdamse Rai. Beeld Patrick Post
De adem-sneltest bij de GGD in de Amsterdamse Rai.Beeld Patrick Post

Het duurde iets langer dan gehoopt, maar inmiddels doen innovatieve testmethoden hun intrede in de teststraat van de GGD.

Eindelijk zijn ze er: nieuwe betrouwbare snufjes die het testen op het coronavirus eenvoudiger maken. Nadat de antigeen-sneltest, een soort zwangerschapstest, vorig jaar al was geïntroduceerd in de teststraat van de GGD, is daar deze week een ademtest bijgekomen. Deze zogeheten SpiroNose, een elektronische neus (e-nose) waarin mensen uitademen, geeft binnen enkele seconden uitsluitsel als iemand het virus níét heeft. Handig, want iedereen die volgens het apparaat coronavrij is, hoeft daarna niet tijdelijk in thuisquarantaine.

De ademtest wordt ingezet door de GGD in Amsterdam, die meehielp bij de ontwikkeling van het apparaat. De komende periode wordt de methode langzaam uitgerold in teststraten in de rest van het land. Het ministerie van volksgezondheid heeft inmiddels honderden van deze apparaten besteld bij het Leidse bedrijf Breathomix, dat de ademtest heeft bedacht. Ze lukraak bij een GGD-testraat gebruiken kan overigens niet: de e-nose is gevoelig voor omgevingslucht en werkt daarom niet in een drive-through-teststraat.

Uitslag na 45 minuten

Parallel aan de komst van de e-nose verschijnt ook de Lamp-test in GGD-teststraten. Deze test, ontwikkeld door onder meer kennisinstituut TNO, lijkt op de traditionele PCR-test, maar geeft al na 45 minuten uitslag. Net als de ademtest heeft ook de Lamp-test zo zijn voor- en nadelen. Afhankelijk hiervan worden de verschillende testen op advies van het Outbreak Management Team en het ministerie ingezet door de GGD.

Vorig jaar zomer werd al gedroomd over efficiënte teststraten die het sneller en eenvoudiger maken om op het coronavirus te testen. De veelgebruikte PCR-test, die gebruikmaakt van neus- en keelslijm, is weliswaar erg betrouwbaar, en om die reden nog altijd een steunpilaar van het testbeleid, maar kost veel tijd. De doorstroomtijd van testen moet sneller wil het testbeleid ook echt een rol gaan spelen bij het voorzichtig openen van de samenleving.

Het daadwerkelijk invoeren van nieuwe testsnufjes bleek minder eenvoudig dan gehoopt, erkende Adam Meijer, afdelingshoofd respiratoire virussen van het RIVM, deze week tijdens een digitale sessie over testen voor journalisten. Het duurde iets langer dan verwacht om nieuwe testtrajecten van begin tot eind te controleren en in te voeren in de teststraat van de GGD. Maar dat het nu zover is, is goed nieuws.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood


PCR-test

De prettigste test is het nooit geweest. Een wattenstokje verdwijnt diep in de neus- en keelholtes voor een goeie swab. Maar betrouwbaar is hij wel, de PCR-test. Op zeer nauwkeurige wijze speurt de test naar genetisch materiaal van het Covid-19-virus. Vrijwel iedere uitslag klopt. Het nadeel van de test is de tijd: afname, opslag, transport en analyse van de duizenden kweekjes kosten gemiddeld tussen de 24 en 48 uur per test. Dat is niet zo’n probleem als mensen toch al thuis zitten, maar een snelle uitslag verhoogt wellicht de testbereidheid.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Lamp-test

Deze test combineert de kwaliteit van de PCR-test met de snelheid van een antigeentest. In essentie lijkt de test op de PCR-test; hij zoekt ook erfelijk materiaal van het virus in slijm. Het voordeel: dit kan in een mini-laboratorium op locatie en duurt slechts drie kwartier. In een reageerbuis worden enzymen (van het Nederlandse DSM) toegevoegd. Die wordt verhit en met magnetische bolletjes wordt het genetische materiaal van het virus uit het monster gehaald en in de Lamp-test gedetecteerd. Mensen kunnen op de uitslag wachten tot ze bijvoorbeeld verder reizen. Maar ook een nadeel: het analyseren van de test vraagt om zo’n laboratorium op elke locatie en kost meer mankracht dan normaal.

Antigeensneltest

Ook wel de ‘zwangerschapstest’ genoemd. Op een strip zijn al antilichamen tegen het coronavirus aangebracht. Hier wordt een monster aan toegevoegd. Als iemand besmet is, dan binden de viruseiwitten zich en verschijnt er een streepje. De ‘sneltest’ kost nog geen kwartier en is sterk in opkomst. De GGD en vooral commerciële bureaus gebruiken de test. Maar er kleven nadelen aan: de test is minder betrouwbaar en werkt het best bij mensen die veel virus aanmaken. In veel gevallen wordt bij een negatieve uitslag geadviseerd alsnog een PCR-test of een Lamp-test te doen.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Speekseltest

Even sabbelen op een spons in plaats van zo’n lang wattenstaafje in de neus en keel. De speekseltest is duidelijk (kind)vriendelijker, maar wordt nog niet veelvuldig ingezet. Het RIVM heeft de kwaliteit van speekseltesten onderzocht en als voldoende beoordeeld. De vraag of de betrouwbaarheid toereikend is om de testen in te zetten op scholen. Het nadeel is dat in speeksel materiaal zit dat erfelijk materiaal van het virus juist afbreekt. Ook vergt het opvangen van speeksel uit een sponsje in een potje meer en andere handelingen dan een normale test, waardoor de test niet zomaar op grote schaal toe te passen is.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Ademtest

De SpiroNose, of ook wel e-nose, wordt sinds deze week gebruikt door de GGD in Amsterdam. De test meet componenten in de adem die aanwezig zijn doordat cellen door ziekte in een lichaam afbreken. Zijn deze niet aanwezig, dan is iemand virusvrij. Als de e-nose geen negatieve uitslag kan bepalen, dan volgt alsnog een andere test. De test kan fungeren als screening vooraf: binnen enkele seconden filtert de test iemand die niet besmet is eruit. Die kan naar huis, en dat scheelt de GGD veel reguliere testcapaciteit. Het nadeel: er zijn veel apparaten nodig die vervolgens niet op iedere locatie werken. De lucht moet er schoon zijn.

Lees ook:

Basisscholen open? Nog even niet in regio Bergen op Zoom

Bij sommige ouders is er begrip, maar bij veel anderen overheerst woede: de 31 basisscholen die vallen onder de Lowys Porquinstichting in de regio Bergen op Zoom houden de deuren voorlopig gesloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden