Beticht van fraude

Dubbel gedupeerd: toeslagenouders op zwarte lijst kregen geen schuldsanering

Gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire lopen begin november mee in de Mars met de Moeders.  Beeld ANP
Gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire lopen begin november mee in de Mars met de Moeders.Beeld ANP

Wie door de Belastingdienst als fraudeur was bestempeld, en toeslagen moest terugbetalen, kreeg er nog een probleem bij.

Esther Lammers

Vele duizenden burgers zijn dubbel benadeeld door de zwarte lijst die de Belastingdienst jarenlang hanteerde, omdat ze ook geen toegang tot de schuldsanering kregen. Dat zijn ‘onacceptabele’ gevolgen van de zwarte lijst, schrijft demissionair staatssecretaris Hans Vijlbrief van belastingen. Want deze gedupeerden zijn ten onrechte in het zogeheten fraudesignaleringssysteem van de Belastingdienst opgevoerd, waardoor ze in financiële problemen kwamen.

Deze gedupeerde toeslagenouders werden vervolgens ook geweigerd om via de ‘minnelijke’ schuldregeling van hun schulden af te komen, juist omdat ze op de zwarte lijst stonden. Het is een lot dat naar schatting tussen de 5000 en 15.000 mensen heeft getroffen, volgens de Belastingdienst. En dit aantal kan volgens staatssecretaris Vijlbrief nog stijgen, want het onderzoek naar deze dubbel gedupeerden is voorlopig nog niet afgerond.

Er wordt ook nog onderzocht hoeveel kleine ondernemers door de zwarte lijst ten onrechte failliet zijn verklaard, en welke gegevens van de lijst zijn gedeeld met gemeenten, hypotheekverstrekkers en banken.

Geen schuldsanering want fraudeur

De zwarte lijst is jarenlang gebruikt om mensen als fraudeur te bestempelen. Inmiddels heeft de Belastingdienst aan 200.000 mensen gemeld dat zij op deze lijst stonden. Waarom dat was, is nog niet voor iedereen duidelijk. De toeslagenouders moesten hun hele kinderopvangtoeslag terugbetalen, alleen omdat ze op de lijst stonden. Vaak was dat onterecht.

Mensen kwamen hierdoor in grote financiële problemen. Toen zij een beroep wilden doen op de minnelijke schuldsanering, werd dat geweigerd omdat ze als ‘fraudeur’ te boek stonden. Deze schuldsanering is een betalingsregeling die met schuldeisers (zoals de Belastingdienst) wordt afgesloten om te voorkomen dat gezinnen geen geld overhouden voor betaling van huur, elektra en voedsel.

Duizenden toeslagenouders zijn hierdoor in nog veel grotere problemen gebracht. Het gaat om gedupeerden die tenminste 10.000 euro schuld bij de Belastingdienst hebben. Vijlbrief noemt het ‘ongemakkelijk’ te moeten vaststellen dat het nog veel tijd gaat kosten om alle dossiers opnieuw te beoordelen.

Zwarte lijst ook gebruikt voor wraakacties

De zwarte lijst werd vorig jaar februari door Toeslagen stopgezet, nadat Trouw en RTL Nieuws schreven dat in dit systeem oneigenlijke informatie verzamelde, waar bovendien teveel ambtenaren toegang toe hadden. De privacyautoriteit AP oordeelde vorige maand keihard over de lijst. Het was volgens AP-voorzitter Aleid Wolfsen ‘een vergaarbak van vermoedens, verdenkingen, goedbedoelde meldingen of wraakacties’ waardoor mensen als potentiële fraudeur werden bestempeld. De dubbel-gedupeerden zullen worden gecompenseerd, maar onduidelijk is nog hoe.

De Belastingdienst werkt inmiddels aan een nieuw fraudesignaleringssysteem dat in februari in gebruik moet gaan. Sinds de zwarte lijst is uitgezet, neemt de dienst geen ‘signalen van fraude’ meer in behandeling.

Lees ook:
Wat als de kleur en het merk van je auto bepaalt of je extra wordt gecontroleerd op fraude door de Belastingdienst?

De vraag is op welke gronden precies de Belastingdienst mensen profileerde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden