AnalyseHeropening

Druk om te versoepelen is groot, maar kan het ook?

Ernst Kuipers, minister van volksgezondheid, arriveert voor de eerste ministerraad van het nieuwe kabinet Rutte-IV op het Binnenhof.  Beeld Anp
Ernst Kuipers, minister van volksgezondheid, arriveert voor de eerste ministerraad van het nieuwe kabinet Rutte-IV op het Binnenhof.Beeld Anp

De druk op het kabinet om de samenleving te heropenen neemt van alle kanten toe. Maar veel risico’s kan de nieuwe minister Kuipers niet nemen.

Niels Markus

Premier Mark Rutte mag graag naar andere landen wijzen om vast te stellen dat hun corona-aanpak precies hetzelfde is als de Nederlandse. Dan zegt hij bijvoorbeeld dat de Nederlandse strategie “gewoon exact copy-paste is van wat alle andere Europese landen doen.”

Die verdedigingslinie is niet langer houdbaar, nu Nederland als enig Europees land al bijna een maand in lockdown zit. Andere regeringen sloten de horeca gedeeltelijk, of stellen beperkingen aan groepsgroottes, maar zo’n botte lockdown als Nederland hanteren ze nergens.

Het is lang niet de enige reden waarom Rutte en zijn nieuwe coronaminister Ernst Kuipers tijdens het Catshuisberaad van donderdag grote druk zullen voelen om tijdens de persconferentie van vrijdag de Nederlandse lockdown te verlichten. In de samenleving broeit onvrede.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW roept op de economie te heropenen en winkeliers en kappers in verschillende dorpen en steden willen dit weekend weer opengaan. Veel burgemeesters zeggen niet te zullen handhaven als er nog een lockdown is en winkels de deuren openen. Ook de sportsector wil de deuren weer openen. Die wijst erop dat als de fitnessruimte open mag in het Erasmus MC, de vorige werkgever van Kuipers, dat dit ook in de rest van het land kan.

Woensdag wilde Kuipers nog niet vooruitlopen op de besluiten van de komende dagen. “Alle scenario’s zijn denkbaar”, zei hij voordat hij het nieuwe OMT-advies had ingezien. Maandag had de minister, nadat hij door zijn voorganger Hugo de Jonge welkom was geheten op het ministerie van volksgezondheid, nog gezegd dat hij “heel weinig ruimte om veel te versoepelen” zag.

De Jonge wilde ‘tijd kopen’

In december besloot het toenmalige kabinet uit voorzorg in lockdown te gaan. Code zwart in de ziekenhuizen door de deltavariant was ternauwernood afgewend, toen de omikronvariant alweer zijn intrede deed.

Onduidelijk was toen nog of het ziektebeeld van die nieuwe mutatie milder zou zijn, wel waren er toen al sterke aanwijzingen dat omikron veel besmettelijker is. Bovendien had geen Europees land op dat moment relatief zo weinig mensen geboosterd als Nederland. Vanwege de geleidelijk afnemende immuniteit is het risico op ernstige ziekte door omikron groter bij mensen die in de zomer hun laatste prik gehad hebben. De Jonge wilde met de lockdown ‘tijd kopen’ tot het moment dat een meerderheid van de bevolking beter beschermd was.

De nieuwste boosterstatistieken geven voorstanders van een heropening nieuwe munitie. Inmiddels is Nederland opgeklommen naar de tiende plek op de Europese boosterranglijst. 47 procent van de volwassenen heeft de afgelopen weken een extra prik gekregen.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Ondertussen blijkt inderdaad dat omikron veel besmettelijker, maar ook minder ziekmakend is. De Nederlandse besmettingscijfers waren de hele epidemie nog nooit zo hoog als de afgelopen weken. Maar de ziekenhuisbezetting neemt nog af. In andere landen waar de besmettingscijfers geëxplodeerd zijn, zijn lockdowns vooralsnog niet nodig gebleken om overbelasting van de ziekenhuizen te voorkomen. Omikronpatiënten blijken met name minder op de ic’s terecht te komen, precies de ziekenhuisafdeling waar Nederland relatief weinig bedden heeft.

De persconferentie komt op een lastig moment

De persconferentie komt voor het kabinet op een ingewikkeld moment. Nu vergaand versoepelen, heeft grote risico’s. Vorige week zijn de basis- en middelbare scholen al opengaan, de precieze gevolgen van die opening voor de besmettingscijfers zijn nog niet terug te zien. En de ergste druk op de ziekenhuizen is weliswaar afgenomen, maar in veel ziekenhuizen kan nog niet alle ‘kritiek planbare zorg’ geleverd worden binnen de zes weken die daarvoor staan. Ook valt veel besmet ziekenhuispersoneel uit, waardoor er minder patiënten geholpen kunnen worden.

Kuipers zei na zijn aantreden dat hij meer oog wil hebben voor de langere termijn. Maar met de erfenis van het vorige kabinet die hij aantreft, een nog altijd zwaar belaste zorgsector, komt hij daar voorlopig niet aan toe.

Lees ook:

Ook zonder versoepelingen gaan de winkeliers in Geleen zaterdag open. ‘Ondernemers zijn door hun reserves heen’

Ondernemers zijn het zat. Zaterdag wordt een landelijke actiedag als er geen versoepelingen komen voor het einde van de week.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden