Koninklijk huwelijk

Drie vragen over de paleisruzie: ‘Willem-Alexander zou alles opgeven voor zijn grote liefde’

Wijlen Wim Kok plaveide de weg voor het huwelijk van prins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta. Hij wist het verzet tegen de partnerkeuze van de prins van Oranje te kanaliseren door Jorge Zorreguieta weg te houden bij de trouwplechtigheid op 2 februari 2002. Beeld ANP
Wijlen Wim Kok plaveide de weg voor het huwelijk van prins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta. Hij wist het verzet tegen de partnerkeuze van de prins van Oranje te kanaliseren door Jorge Zorreguieta weg te houden bij de trouwplechtigheid op 2 februari 2002.Beeld ANP

Een nieuwe documentaire over het gekonkel rond het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima, werpt meer licht op wat er zich achter de paleisdeuren afspeelde. Drie vragen.

Rianne Oosterom

De traan. Dat moment, woensdag twintig jaar geleden, dat Máxima haar gezicht droog veegt met een kanten zakdoek in de Nieuwe Kerk in Amsterdam, haar kersverse man Willem-Alexander naast haar, het geluid van de bandoneon aanzwellend op de achtergrond – wie herinnert het zich niet?

Maar wat er allemaal achter schuilging? Daarop werpt de nieuwe documentaireserie Een porseleinen huwelijk, dinsdagavond op de televisie, uitgebreid licht. De makers, Hans Hermans en Martin Maat, ontdekten dat Beatrix, premier Wim Kok en Willem-Alexander en geschil hadden voorafgaand aan de trouwerij.

1. Waar ging die paleisruzie precies over?

Over twee dingen, blijkt uit de aantekeningen van onderhandelaar Max van der Stoel, die op 15 januari 2001 bij het gesprek op Paleis Noordeinde zat en die in de documentairereeks voor het eerst openbaar worden. Willem-Alexander wilde als verrassing naar Buenos Aires af reizen om aan haar vader haar hand te vragen, maar Beatrix verzette zich hiertegen.

Het lag te gevoelig: Jorge Zorreguieta als staatssecretaris onder het Argentijnse Videla-regime, dat tienduizenden politieke tegenstanders om het leven bracht. Dat Kok en Van der Stoel dit probeerden tegen te houden, kon op de goedkeuring van Beatrix rekenen. Ze zou – ietwat cryptisch – tegen Kok gezegd hebben: ‘Ik ben u dankbaar, gevolgen niet te overzien’.

In het gesprek kwam ook naar voren dat Kok en Van der Stoel niet wilden dat Zorreguieta op de bruiloft van het paar zou komen. Dat zou goedkeuring van het huwelijk door de Staten-Generaal in de weg kunnen zitten. Willem-Alexander reageerde volgens de aantekeningen ‘boos’ en voelde zich voor het blok gezet.

Premier Kok en Maxima Zorreguieta brengen een toost uit. De Nederlandse regering bood het aanstaande paar een diner aan in de Ridderzaal in Den Haag ter gelegenheid van hun voorgenomen huwelijk.  Beeld ANP /  ANP
Premier Kok en Maxima Zorreguieta brengen een toost uit. De Nederlandse regering bood het aanstaande paar een diner aan in de Ridderzaal in Den Haag ter gelegenheid van hun voorgenomen huwelijk.Beeld ANP / ANP

2. Dreigde er een constitutionele crisis?

“Wat dreigde te gebeuren, was dat Máxima zo graag wilde dat haar vader erbij was, dat Willem-Alexander daar de troon voor zou afstaan”, zegt Marcia Luyten, die al een biografie schreef over de jaren van Máxima in Argentinië en nu aan een vervolg werkt.

Maar een ‘dreigende constitutionele crisis’, vindt ze overdreven. “Dat impliceert dat de monarchie wankelde. Maar je had op dat moment Constantijn en Friso die het konden overnemen.” Die optie was niet ver weg, weet Luyten uit haar eigen onderzoek. Ook omdat Willem-Alexander echt alles zou opgeven voor zijn grote liefde.

“Dat staat voor mij vast, na alle interviews met vrienden die ik had. Voor Willem-Alexander was Máxima een buitencategorie. Hij was stapelverliefd.” Daarnaast, zegt Luyten, is het in de Argentijnse familiecultuur nog ‘factor tien erger’ dan in Nederland, om een vader van de bruiloft van zijn eigen dochter te weren.

3. Hoe kwam het zover dat Zorreguieta zich afmeldde voor de bruiloft?

Onderhandelaar Max van der Stoel krijgt van premier Kok de opdracht om te zorgen dat Máxima’s vader wegblijft. Na de bijeenkomst op 15 januari, waarover de documentaire verhaalt, volgt nog een bijeenkomst, op 21 februari. “Daarin maken de politici Willem-Alexander en Máxima duidelijk dat ze druk moeten uitoefenen op Zorreguieta”, zegt Luyten.

Willem-Alexander en Máxima tijdens hun huwelijk in 2002.  Beeld ANP
Willem-Alexander en Máxima tijdens hun huwelijk in 2002.Beeld ANP

Daar gaf het paar niet direct aan toe. “Maxima huilde heel veel in die periode en was zwaar aangeslagen. Wanneer ze om zijn gegaan, dat is een slaapkamergeheim. Of een keukentafelgeheim, als Beatrix er ook een rol in speelde.” Feit is dat er op 10 maart 2001 een bijeenkomst is met Zorreguieta in Sao Paulo.

Eerst wilde hij alleen verklaren dat hij ‘bereid was te overwegen’ er niet bij te zijn. Maar nadat hij een uur alleen was met Willem-Alexander en Máxima, was de kogel door de kerk: hij komt niet. Zijn verklaring tikte Máxima persoonlijk uit op haar laptop, volgens Luyten een ‘groot offer’.

Lees ook:

Máxima-biograaf Marcia Luyten: ‘Haar Argentijnse vrienden praten makkelijker dan haar Nederlandse’

Vriendinnen in Argentinië praten met meer gemak over Máxima dan bekenden van nu, merkte Marcia Luyten. Ze besloot een biografie in twee delen te schrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden