Manifest

Drie keer op de intensive care door luchtvervuiling: ‘Dit is het moment om onze kinderen gezonde lucht te geven’

De zesjarige Noelle Jansen, die vanwege vuile lucht vaak in het ziekenhuis ligt.  Beeld Jerry Lampen
De zesjarige Noelle Jansen, die vanwege vuile lucht vaak in het ziekenhuis ligt.Beeld Jerry Lampen

Sinds het jonge astmapatiëntje Noëlle Jansen (6) met haar moeder naar een dorp bij de Rotterdamse haven is verhuisd, belandde ze drie keer op de intensive care. Haar kinderlongarts ziet een verband met haar woonomgeving. Maandag verschijnt een manifest van artsen en wetenschappers dat pleit voor schonere lucht.

Ze schrikt, iedere keer weer, als ze zelf door de Rotterdamse havens rijdt. “Het is een heel indrukwekkend industriegebied, een en al fabrieken met pijpen waar je continu rook uit ziet komen”, zegt Ismé de Kleer, kinderlongarts in het Rotterdamse Franciscus Ziekenhuis. “Ik vind het bijna onvoorstelbaar dat je daar ook kunt wonen.”

Rozenburg, een dorp onder de rook van Rotterdam, ligt in het hart van deze industrie. Het is de woonplaats van Naisheline Jansen (35), zzp’er in de zorg. Toen haar relatie drie jaar geleden op de klippen liep en ze snel een goedkope sociale huurwoning nodig had, kwam ze hier terecht. Jansen was dolblij: een betaalbaar huis met een tuintje, dat krijg je in de regio Rijnmond niet zomaar. Dat je door het raam van de slaapkamer van haar dochter Noëlle (6), die lijdt aan ernstige astma, de rook uit hoge pijpen van de fabrieken zag komen, viel haar wel op. “Maar ongezonde lucht? Ik wist nog van niks”, zegt ze. “Maar had ik toen geweten wat ik nu weet, dan was ik hier nooit komen wonen.”

Intensive care

De verhuisdozen waren drie jaar geleden nog niet uitgepakt, toen haar dochter haar eerste zware astma-aanval kreeg. Noëlle belandde op de intensive care. Ze herstelde, maar werd daarna enkele malen weer zo ernstig benauwd, dat ze met spoed moest worden opgenomen. In de behandeling van Noëlle waren “alle factoren al geoptimaliseerd”, vertelt De Kleer, haar behandelend kinderlongarts. “Ze krijgt de beste medicijnen, we hebben voor de beste lucht in huis gezorgd en we hebben zelfs extra medisch onderzoek naar de longen gedaan. Maar we konden niet vinden waarom het dan tóch telkens mis ging. Tot bleek dat iedere keer als Noëlle in het ziekenhuis belandde, er in hun woonomgeving nóg meer vervuiling dan anders in de lucht zat.”

Frustrerend, vindt De Kleer. “Want we doen zo ons best, maar die vieze lucht kunnen we niet beïnvloeden.” Ook zij zet daarom haar handtekening onder het door het Longfonds opgezette manifest (zie kader). “Want de gezondheid van onze kinderen is in gevaar.”

Urgentieverklaring

Voor de moeder van Noëlle, een vrolijk, springerig meisje dat het liefst spelletjes speelt op moeders telefoon, lijkt de enige oplossing ondertussen een vertrek. Ze kreeg dankzij het ziekenhuis een urgentieverklaring. Terug naar Rotterdam dan maar, waar ze vermoedelijk een flatje krijgt. “Maar ook daar is de lucht beroerd”, zegt De Kleer. “Je zou eigenlijk naar Friesland moeten, of naar Zeeland. Het punt is: je ziet het probleem niet. Daarom zijn mensen zich ook zo weinig bewust van het gevaar. Maar de cijfers zijn zorgwekkend: bij een op de vijf kinderen met astma is het ontstaan van die ziekte gerelateerd aan stikstofdioxide. Uitlaatgassen dus.”

Ooit woonde Jansen in Delfzijl. Ze overweegt een vertrek naar Groningen, al worstelt ze met de gedachte dat ze dan familie en de vader van haar dochter achter moet laten. “Ik denk non-stop aan de keuze die ik moet gaan maken”, zegt ze. “Ik lig ervan wakker.” Wat ze zich nog het meest afvraagt is dit: waarom laten ze hier eigenlijk mensen wonen? Kinderen vooral? “Terwijl ze weten dat de lucht hier zó ongezond kan zijn?” Soms, als ze met Noëlle op de achterbank terugrijdt van weer een medische controle, vervloekt Jansen de industrie die haar gemeente omringt. “Dan zeg ik tegen mezelf: ja hoor, nu rijd ik weer de duisternis in.”

Twaalfduizend doden per jaar

Tientallen longartsen, kinderartsen, huisartsen en wetenschappers hebben hun handtekening gezet onder een manifest voor schonere lucht dat maandag verschijnt. Het nieuwe kabinet moet de strijd tegen luchtvervuiling aangaan en een speciale gezant aanstellen voor gezonde lucht, vinden zij. In het door het Longfonds en de Long Alliantie Nederland opgestelde manifest wordt het komende kabinet opgeroepen om werk te maken van de luchtkwaliteit. Die is volgens de ondertekenaars op veel plekken in Nederland zo slecht dat het grote medische gevolgen heeft.

Uit onderzoek blijkt volgens het Longfonds dat vervuilde lucht jaarlijks leidt tot twaalfduizend sterfgevallen en zestienduizend opnames op de spoedeisende hulp. In het manifest wordt vooral om aandacht gevraagd voor het effect van deze luchtkwaliteit op de gezondheid van minderjarigen. “Vieze lucht heeft enorme gevolgen voor kinderen”, zegt Michael Rutgers, directeur van het Longfonds. “Er komt zelfs fijnstof terecht in placenta’s! Er moeten maatregelen komen. Er is een nieuw kabinet aanstaande, en in de partijprogramma’s zagen we hier al aandacht voor. Dit is het moment, nu kunnen we met elkaar een stap maken. Geef onze kinderen gezonde lucht; daar hebben ze recht op.”

Het Longfonds dringt erop aan een nieuwe gezant voor gezonde lucht aan te stellen. “Deze gezant kan de aanpak van vervuilde lucht verbinden met de aandacht voor bijvoorbeeld klimaatverandering, energietransitie en de stikstofproblematiek. Zo kunnen we de strijd pas echt goed aan.”

Lees ook:

Luchtvluchteling Arie Mulder kan in Drenthe weer ademen

De vuile lucht in Zwolle dwong astmapatiënt Arie Mulder tot een verhuizing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden