Van links naar rechts: Jorgos, Lyvv, Bertina, Kim en Litsa.

Nederland van het slot

Drie generaties blikken terug op de lockdown: ‘Toen de bruiloft niet doorging, hebben we wel even gehuild’

Van links naar rechts: Jorgos, Lyvv, Bertina, Kim en Litsa.Beeld Werry Crone

Nederland is vanaf vandaag, 1 juli, bijna volledig verlost van de lockdown. Hoe hebben verschillende generaties de afgelopen periode ervaren? De familie Adamakis uit Gorinchem blikt terug.

Het nieuws dat sociale contacten moeten worden beperkt, hakt erin bij de familie Adamakis. Litsa Adamakis (32), haar partner Kim Luking (26) en Litsa’s ouders zijn hecht. Ze weten nog precies waar ze waren toen ze halverwege maart hoorden dat het land op slot ging. Litsa’s moeder Bertina Adamakis: “We zaten in de broodjeszaak van de familie van mijn andere schoondochter”. Kim: “Daar hebben ze schermen waar ze normaal gesproken gezellige kookprogramma’s op hebben staan”.

Nu zat de hele broodjeszaak aan de buis gekluisterd voor de persconferentie van premier Rutte. Heftig nieuws, ook omdat het ziekenhuis waar het eerste coronageval werd vastgesteld in woonplaats Gorinchem stond. Litsa: “Het is net alsof je opeens in een slechte rampenfilm bent beland. The Day After Tomorrow, maar dan in het echt.”

We zien mijn ouders en de zussen van mijn moeder dagelijks

De familie doet haar verhaal in de woon­kamer van Kim en Litsa. Dochter Lyvv (2) drentelt door de aangrenzende keuken. Aan een geïmproviseerde keukentafel – er zijn net nieuwe meubels besteld, dus de woonkamer is wat leeg – zitten ook de ouders van Litsa, Bertina (58) en Jorgos Adamakis (59). Allemaal verheugden ze zich enorm op de bruiloft van Kim en Litsa deze lente. Het zou een echte ­familieaangelegenheid zijn geweest. Kim: “Het eerste wat Bertina tegen mij zei toen ik haar voor het eerst ontmoette, was: ‘Welkom in de familie’.”

Dat beeld herkent Litsa, die beaamt dat ze ‘superhecht’ zijn. Uit een scheur in haar spijkerbroek piept een knie met daarop een getatoeëerde rode roos. “Mijn ouders en de zussen van mijn moeder wonen allemaal in de buurt. We zien elkaar dagelijks, met één tante ga ik ook gewoon stappen.”

Ook Litsa’s broer en diens vriendin zijn belangrijk voor het stel. Litsa: “Mijn schoonzus is mijn beste vriendin. Ze was er ook bij toen ik van Lyvv beviel.” Kim: “De halve familie heeft een sleutel van ons huis. Ze lopen gewoon binnen, ook als we niks hebben afgesproken. Dat vinden we gezellig. En waar zie je dat nou nog tegenwoordig?”

Die sociale kruisbestuiving kwam plotsklaps tot stilstand door de lockdown. De vanzelfsprekendheid waarmee ze de deur bij elkaar platliepen, was voorbij. Litsa, Kim en Lyvv waren op elkaar aangewezen, Bertina en Jorgos bleven binnen. Het is exemplarisch voor veel Nederlandse families waar verschillende generaties elkaar in toenemende mate opzoeken en helpen. Dat kon van de een op de andere dag niet meer. En iedere generatie kampte ineens met eigen problemen, ook een nieuwe ervaring.

De twintiger en dertigers: je leven on hold

Neem de twintigers en dertigers: ze hebben vaak jonge kinderen, zitten in de bloei van hun leven en zijn een carrière aan het opbouwen. Deze lente bijvoorbeeld had voor Kim en Litsa in het teken moeten staan van een bijzondere volgende stap: op 20 mei zouden ze trouwen. “Toen duidelijk werd dat het niet door kon gaan, hebben we echt wel even gehuild met zijn tweeën”, zegt Litsa. Kim: “In de ringen stond de datum gegraveerd, ik had mijn jurk al uitgezocht”. Dat was geen kwestie van zomaar iets uit een rek trekken, vertelt ze. “Ik ben met iedereen die ­belangrijk voor me is gaan kijken.”

Bovendien werd het contract van Kim, die werkte als klantenservicemedewerker, niet verlengd. Officieel valt ze met haar 26 jaar niet meer in de categorie jeugdwerklozen, waarop corona een grote impact had, maar haar situatie lijkt wel op die van veel twintigers. Zij werken vaker in sectoren waar flexibele contracten de norm zijn. Nu is Kim druk op zoek naar een baan, maar het is lastig. “Ik heb al veel brieven geschreven, maar ben tot nu toe niet uitgenodigd voor een gesprek.” Ze haalt haar schouders op. “Ze zeiden bij mijn vorige werk dat het echt aan corona lag dat ik geen volgend contract kreeg, dus ik blijf gewoon positief.” Ze hoopt dat het, nu de lockdown is versoepeld, makkelijker wordt om een nieuwe baan te vinden.

Litsa is rij-instructeur – een contactberoep – en ze stopte een week voordat de maatregelen van kracht werden met werken om geen ­risico te lopen. Tot 11 mei zat ze op de bank, maar als ze eerlijk is, heeft ze stiekem best genoten van het thuiszitten, vertelt ze. Ze kocht twee dozen lego, niet voor dochter Lyvv, maar voor zichzelf. “Van die volwassenenlego met een dik boek als gebruiksaanwijzing. Terwijl Lyvv haar middagslaapjes deed, heb ik het ­Vrijheidsbeeld en het café van de serie ‘Friends’ gebouwd.”

Opa en oma: geen contact met de kleinkinderen 

De oudere generatie kampte met andere problemen tijdens de lockdown. Neem opa’s en oma’s die steeds intensiever betrokken zijn bij hun opgroeiende kleinkinderen. De corona­crisis kwam hard aan; al dat kleine grut werd erg gemist.

Ook door Jorgos en Bertina – de laatste omschrijft zichzelf als ‘fulltime oma’ – was het even slikken. De familie nam de lockdown erg serieus vanwege Jorgos’ hartproblemen. Kim en Litsa hebben wel geprobeerd om oplossingen te vinden, zodat opa en oma Lyvv konden zien. Kim: “Dan reden we langs om te zwaaien. Ik dacht: dan kunnen ze in elk geval even zien hoe het met haar is.”

Deze oplossing viel niet helemaal in goede aarde. Nu kan de familie er wel om lachen, maar op het moment zelf was het juist erg frustrerend om kleine Lyvv niet te kunnen knuffelen. Bertina: “Zo’n klein meisje begrijpt dat ook niet. En voor jezelf is er ook niks aan. Je wilt zo’n kindje toch knuffelen. Je wilt je kleinkind gewoon vastpakken.”

De niet erg spraakzame Jorgos maakt een weids gebaar met zijn armen. “Het breekt echt je hart”, zegt hij, opeens een beetje emotioneel. Hij en Lyvv, die haar Griekse opa ‘pappoe’ noemt, lijken gek op elkaar. Als hij later vertrekt, staat ze hem achter de voordeur na te roepen.

De allerkleinsten: niet naar de crèche

Ook op Lyvv die normaal gesproken naar het kinderdagverblijf gaat, had de lockdown impact. Vanaf 16 maart moesten Kim en Litsa hun dochter thuis houden, ze hebben immers geen vitaal beroep. Litsa zegt dat voor Lyvv de lockdown het zwaarst is geweest. Het thuisblijven was niks voor haar dochter. “Op een ­gegeven moment waren we zo veel samen thuis, ik merkte gewoon dat ze me zat was.”

Kim, met een liefdevolle blik op Lyvv: “Ze wil graag dingen doen, buitenspelen met andere kinderen. Ze vond dit helemaal niks.” Dat terwijl er aan vermaak geen gebrek is in het huis in Gorinchem. Litsa: “Kijk nou wat voor leuke dingen ik allemaal voor haar heb gehaald: een zwembadje, een trampoline”.

De versoepeling van de regels komt dus als geroepen. Opa en oma werden duidelijk gemist. “De eerste keer dat we weer bij mijn ­ouders waren wilde ze meteen niet meer weg.”

Het is soms net ‘Goede Tijden, Slechte Tijden’

Ook al was het af en toe even doorbijten, de familie is tijdens de lockdown altijd optimistisch gebleven. De familieleden zijn wel wat gewend, want ze hebben al veel met elkaar meegemaakt. Bertina is een aantal jaar geleden aangereden en als gevolg van het ongeluk afgekeurd. Jorgos moest vanwege een hartaanval een jaar thuiszitten.

Litsa: “Het is soms net ‘Goede Tijden, Slechte Tijden’”. Maar, zeggen de aanwezigen, ze weten daardoor wel wat ze aan elkaar hebben. Kim: “Je maakt er gewoon het beste van. Toch?”. Bertina: “We zijn allang blij dat we ­allemaal gezond zijn gebleven”. Maar de ver­halen over corona zijn in dit zwaarder getroffen deel van het land nooit ver weg; in een ­aangetrouwde tak vielen twee doden te betreuren door corona.

Bij alle familieleden was er wel twijfel over wanneer je de lockdown goed genoeg uitvoerde. Bertina: “Dan dacht je opeens als je samen een stukje ging wandelen: mag dit eigenlijk wel? Wat als er een boswachter komt die ons verklikt? Terwijl je eigenlijk niks fout deed.” Ook van bijeenkomsten in de tuin hebben ze daarom lange tijd afgezien. “Je wilt geen ruzie met de buren omdat jij wel mensen uitnodigt.”

Naarmate de weken verstreken werd het wel lastiger om rechtlijnig in de coronaleer te blijven. Litsa: “Ik was er wel iets strenger in dan Kim.” Kim: “Tja, als ik een collega op kantoor heb gezien, kan ik toch ’s avonds ook wel wat met haar drinken?” Het stel heeft er niet echt ruzie om gemaakt. “Maar”, zegt Litsa, “ik heb wel gezegd dat ik dat niet tof vond.”

Een weekendje naar de Efteling

Op 20 mei, de oorspronkelijk geplande trouwdag, was er een lichtpuntje voor de familie: de Efteling ging open. Het gezin maakte er een weekendje weg van. Litsa: “Ik wilde er per se meteen heen”. Om drie uur ’s middags, het tijdstip waarop ze elkaar het jawoord zouden geven, zat het stel in de Droomvlucht. Kim: “Toen hebben we elkaar wel even aangekeken: als er geen corona was, waren we nu getrouwd geweest”.

De gegraveerde ringen worden nu gecorrigeerd – de bruiloft is uitgesteld tot de lente van 2021. De ceremonie is ook verplaatst van het nieuwe naar het oude stadhuis van Gorinchem. Dat heeft een balkon aan de voorkant, ideaal voor een romantische balkonscène met kus. Kim: “Het was even balen, maar we gaan het gewoon volgend jaar groots vieren. We kunnen nu ook langer sparen.”

De lockdown heeft de twee in elk geval ­duidelijk gemaakt dat het in goede én kwade tijden wel goed zit. Litsa: “Toen er een keer op het nieuws was dat er meer mensen gingen scheiden, omdat ze er waren achtergekomen dat ze elkaar toch niet echt zaten zitten, konden we ons dat eigenlijk niet voorstellen.” Kim, vanuit de keuken: “Wij zijn gewoon het liefst de hele dag bij elkaar”.

Lees ook: 

Wat verandert er allemaal op 1 juli?

Sneller dan verwacht schiet Nederland uit de lockdown. Op tal van terreinen worden de regels verder versoepeld. Wat verandert er allemaal vanaf 1 juli?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden