Openbaar Vervoer

Dorpen zijn de dupe van accent op drukke buslijnen

Een zelfrijdend shuttlebusje in Drimmelen. Het busje vervoert 10 weken lang passagiers in het havengebied van Drimmelen.Beeld ANP

Busbedrijven richten zich, in opdracht van de provincies, op de drukkere lijnen. Dat heeft gevolgen voor de bereikbaarheid van het platteland.

De bus verdwijnt hoe langer hoe meer in gebieden waar weinig mensen wonen. Dat maakt dorpen en andere kleine woonkernen moeilijk bereikbaar, constateert de ov-ombudsman in de kwartaalrapportage. De voornaamste oorzaak van de verdwijnende lijnen zit hem in de trend van busmaatschappijen om het accent vol te leggen op grote doorgaande lijnen.

“Deze ‘dikke’ buslijnen komen vaak niet op alle haltes of rijden om de woongebieden heen. Mensen die, bijvoorbeeld omdat ze minder goed ter been zijn, aangewezen zijn op het openbaar vervoer, kunnen hiervan de dupe zijn", rapporteert de ov-ombudsman. Busbedrijven als Connexxion, Arriva, Qbuzz en Hermes versterken hun drukke lijnen vaak met de inzet van luxere bussen, wat ten koste gaat van de ‘dunnere’ lijnen die dikwijls worden geschrapt omdat ze te weinig opleveren.

Cruciaal

“Mobiliteit is cruciaal op het platteland”,  zegt Bettina Bock, hoogleraar plattelandsontwikkeling aan Wageningen University (Wur). “School, werk, winkels; je moet voor alles buiten het dorp zijn. Als een buslijn niet meer langs een zorginstelling gaat is dat funest. Ik ben het er dus mee eens dat het zorgelijk is. Bereikbaarheid is belangrijk voor de leefomgeving.”

Bock benadrukt dat ook weer niet iedereen in dorpen of kleine woonkernen wordt getroffen door een uitgeklede busdienst. Veel mensen hebben immers minstens één auto, scooter of (elektrische) fiets. Zij hebben hun mobiliteit aangepast aan het leven in een kleine woonkern. “Het gaat om ouderen die niet meer kunnen autorijden, jongeren die nog geen rijbewijs hebben en mensen die zich gewoon geen auto kunnen veroorloven.”

Volgens haar is het verkrijgen van een rendabele buslijn of een aantrekkelijke plattelandsgemeente met alles erop en eraan een ‘kip of ei kwestie’: “Loopt een buslijn slecht omdat ie zo weinig gaat of gaat ie minder frequent omdat er zo weinig mensen meegaan?”

Meest rendabele lijnen

Dat busmaatschappijen zo inzetten op de meest rendabele lijnen, kun je de connexxions en arriva's van deze wereld niet kwalijk nemen, zegt Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft. Busbedrijven die immers een zogeheten concessie, een aanbesteding, hebben verworven voeren slechts uit wat de opdrachtgever hen heeft opgedragen. Van Wee: “Dat is meestal de provincie dus die is hier als eerste aan zet.”

De hoogleraar snapt de bezorgdheid van de ov-ombudsman wel maar hecht ook aan nuance en realisme als het gaat om de bereikbaarheid van kleine woonkernen: “De meeste mensen wonen daar vrijwillig en hebben vaak een auto. Natuurlijk is het fijn als er een goede busverbinding is op het platteland, maar dat is gruwelijk duur. Je kunt niet met het belastinggeld van burgers  tot iedere prijs streekvervoer aanbieden.”

Volgens Van Wee is het daarom belangrijk dat de opdrachtgever van de vervoersmaatschappijen - in de praktijk meestal de provincies dus - scherpe afwegingen maken voor ze de aanbesteding aan een vervoerder gunnen. “Welke klanten willen wij bedienen, tegen welke prijs, en wat vinden wij daarbij belangrijk. Dat moeten de vragen zijn.”

Overigens constateert de ov-ombudsman dat het verdwijnen van lijnen niet uitsluitend een  plattelandsfenomeen is. In buitenwijken van grote steden als Den Haag en Utrecht  ziet de ov-ombudsman eveneens dat vaker busverbindingen worden geschrapt.

Lees ook:

Minder maar slimmere buslijnen in stad en streek

In landelijke gebieden is de trend: slimmere busroutes, beter gericht op de vraag van de reizigers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden