Uitgestelde zorg

Door corona werd hun operatie uitgesteld. Nu zijn Freya en Corina er nog slechter aan toe

Amanda Stoel en haar dochter Freya. Beeld
Amanda Stoel en haar dochter Freya.

Doordat ziekenhuizen de handen vol hadden aan coronapatiënten, zijn de afgelopen twee jaar honderdduizenden operaties uitgesteld. Volgens het RIVM heeft dit 320.000 gezonde levensjaren gekost. Twee mensen vertellen over de schade die het wachten aanricht.

Tammie Schoots

Waar de 17-jarige Freya twee jaar geleden nog vrolijk in bomen klom, is ze inmiddels na drie stappen buiten adem. In de zomer van 2020 ontdekte haar moeder Amanda Stoel dat de kromming in de wervelkolom van haar dochter, die scoliose heeft, toenam. Pas dit voorjaar kon Freya daarvoor worden behandeld in het ziekenhuis. “De vorm van haar rug is van een halve maan in een hoofdletter C veranderd. Dat kan nooit meer teruggedraaid worden.”

Freya’s operatie kon medisch gezien langer dan een maand wachten, en werd daarom keer op keer uitgesteld omdat de ziekenhuizen vol lagen met coronapatiënten. Uit een dinsdag gepubliceerd onderzoek van het RIVM blijkt dat het uitstellen van niet-spoedeisende operaties 320.000 gezonde levensjaren heeft gekost.

De onderzoekers gaven een gezond leven de waarde 1. Deze waarde ging omlaag naar gelang een aandoening de levenskwaliteit aantast. De 132 uitgestelde scoliose-operaties kosten 218 levensjaren, berekende het RIVM.

Rugkromming

“We zijn er op tijd bij”, dacht Amanda Stoel toen ze twee jaar geleden een lichte rugkromming bij haar dochter ontdekte. Volgens het ziekenhuis zou ze binnen drie maanden geholpen kunnen worden. Het ging al mis bij de vooronderzoeken. “We moesten een MRI-scan, hartfilmpje en een longonderzoek laten doen,” vertelt ze, “maar van het ziekenhuis hoorde we maar niets.” Ook de uitnodiging voor een operatiedatum viel maar niet door de brievenbus.

Na talloze mails en telefoongesprekken kreeg Stoel van het ziekenhuis steeds hetzelfde antwoord: “We kunnen niet zeggen wanneer de operatie plaats kan vinden.”

Ook de 41-jarige Corina Pols ondervindt de gevolgen van uitgestelde zorg. Zij wilde het liefst zelf voor haar pasgeboren kindje zorgen, maar doordat ze kampt met endometriose zijn simpele zaken al te veel. Na haar zwangerschap in 2020 kreeg ze hevige bloedingen. Vanwege aangetaste darmen moest ze binnen een paar meter van de wc blijven. De ziekte veroorzaakt ontstekingen in de baarmoeder maar is niet dodelijk. Volgens het ziekenhuis kon ze wel even wachten. Pas toen haar endeldarm twee jaar later dreigde dicht te groeien, kon ze in het ziekenhuis terecht.

Pols ontwikkelde al op haar elfde endometrioseklachten. Maar in november 2020, na de geboorte van haar derde kind, werden de pijnklachten heviger. “Ik zou liever nog een keer bevallen dan endometriosepijnen krijgen”, vergelijkt ze. Volgens het RIVM kostten 1386 uitgestelde endometriose-operaties 1032 levensjaren.

Radeloze verpleegkundigen

Net als Freya kreeg Corina Pols de standaard drie maanden wachttijd voorgeschoteld. Maar toen ze niets hoorde, besloot ze het heft in eigen handen te nemen: “Ik ben naar het ziekenhuis gegaan en daar waren de verpleegkundigen ook radeloos.” Met wat pijnstillers werd Pols naar huis gestuurd. Er zat niets anders op dan te wachten op de operatiedatum.

Corina Pols Beeld
Corina Pols

“Ik voelde me een zombie, ik moest mezelf constant afleiden van de pijn”, vertelt ze. Naarmate de tijd vorderde werden de klachten heviger. Vanwege bloedarmoede viel ze regelmatig flauw. Ook haar darmklachten verhevigden; door ontstekingen groeide haar endeldarm dicht. In februari 2021 werd ze met spoed opgenomen, omdat de klachten uit de hand liepen.

Dagelijks leven

“Het leven van mijn gezin stond compleet stil”, vertelt Pols. Aanvankelijk probeerde ze nog om de verzorging van haar baby op zich te nemen, soms vanaf het toilet. “We hadden een kinderbadmatje bij de wc gelegd, en een leesboekje.” Maar toen de baby begon te lopen, werd het voor Pols lastig om haar te volgen. Als ze haar andere twee kinderen naar school bracht of lunch voor haar gezin maakte, moest ze een uur herstellen.

Pols leed ook aan duizeligheid, die ervoor zorgde dat ze niet meer kon lopen of fietsen. “Het hele gezinsleven begon om mij te draaien. Ik voelde me heel schuldig”, verzucht ze. Haar man moest naast een voltijds baan ook voor hun drie jonge kinderen zorgen. Het gezin besteedde duizenden euro’s aan huishoudelijke hulp en schoonmakers. Leden van de kerk ondersteunden het jonge gezin door regelmatig te koken.

Bomen klimmen

Vóór haar rugkromming was voor Freya geen boom te hoog. Haar favoriet? Een knoestige eik aan de rand van de Bussumerheide. Het gezin maakte graag lange wandelingen, soms wel zes uur achter elkaar. Dat gaat nu niet meer. Freya’s scheve rug zorgt voor een inkeping in haar zij, waardoor haar longinhoud hevig is afgenomen. “Doordat de operatie zo lang heeft geduurd, heeft ze ernstige vergroeiingen overgehouden”, vertelt haar moeder.

Voor Freya is de ellende nog niet voorbij. Ze mocht in mei 2022 onder het mes, maar staat inmiddels voor de controle op de wachtlijst. “Na de operatie is het gebruikelijk dat je na zes weken weer op controle moet. Wij staan gepland voor eind juli.”

Lees ook:

De schade door misgelopen zorg kan vaak niet meer worden ingehaald

Het uitstel van minder urgente ingrepen door corona heeft 320.000 gezonde levensjaren gekost, zo heeft het RIVM nu uitgerekend. Patiënten leveren een vijfde gezonde levensjaren in door uitgestelde zorg.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden