Anonieme zaaddonatie

Donorkind Maria krijgt de gegevens van haar vader niet

Het ziekenhuis Rijnstate te Arnhem. Rijnstate hoeft van de rechter de gegevens van de donorvader van Maria niet aan haar te verstrekken. Beeld
Het ziekenhuis Rijnstate te Arnhem. Rijnstate hoeft van de rechter de gegevens van de donorvader van Maria niet aan haar te verstrekken.

De 22-jarige Maria krijgt de gegevens van haar donorvader niet, oordeelde de rechtbank woensdag. Maar de uitspraak is niet alleen slecht nieuws.

Hoe begrijpelijk het ook is dat Maria wil weten wie haar biologische vader is, het ziekenhuis Rijnstate hoeft de gegevens van de zaaddonor niet te verstrekken. Dat bepaalde de rechtbank in Arnhem woensdag. Maria is het eerste Nederlandse donorkind dat via de rechter probeerde de identiteit van haar donorvader te krijgen.

“Ik zit nu met een onbekende helft, ik wil rust in mijn hoofd”, zei ze tijdens een eerdere zitting. Ze hoeft geen warme band op te bouwen met de donor van wie ze alleen het nummer kent: K34. Ze wil slechts weten wie hij is. Haar moeder Hedda koos in de jaren negentig bewust voor een zogeheten B-donor: een bekende donor, zodat haar dochter op haar zestiende zijn gegevens kon opvragen.

Daardoor heeft Maria ‘in beginsel’ recht op de gegevens van haar biologische vader, oordelen de rechters nu. Maar de kink in de kabel is dat de donor later aan het ziekenhuis liet weten tóch anoniem te willen zijn. Daardoor draaide de rechtszaak om de ethische vraag wiens belang zwaarder woog: dat van Maria om haar afkomst te weten, of dat van de donor op zijn privacy.

Behoudende vrouw

Over de motieven van K34 heeft de rechter slecht summiere informatie gekregen. Hij heeft na de periode dat hij zaad doneerde een vrouw ontmoet die in zijn eigen woorden ‘zeer behoudend’ is op dit gebied. In de uitspraak staat dat ze er ‘heel stellig’ in is dat ze ‘onder geen beding openstaat voor contacten tussen hem en zijn afstammelingen’.

Door die summiere informatie en het feit dat niet de donor terechtstaat, maar het ziekenhuis dat zijn gegevens niet prijsgeeft, vinden de rechters dat zij de belangenafweging onmogelijk kunnen maken. ‘Een onbevredigende slotsom’ noemen de rechters de uitspraak.

Want wel meer bekende donoren hebben hun status aangepast naar anoniem. Dat gebeurde veelal rond de ingang van een nieuwe wet in 2004, waarin anoniem doneren verboden werd. Donorkinderen als Maria zijn hierdoor volgens de rechter ‘bijzonder hard getroffen in hun grondrecht te weten van wie zij afstammen’.

Donor 605

Parallel aan de zaak van Maria (die haar achternaam in de rechtszaak niet prijsgeeft) loopt nog een vergelijkbare zaak. Daarin eisen vijf donorkinderen dat het Medisch Centrum Kinderwens de gegevens van donor 605 – met wiens zaad zij allemaal verwekt zijn – bekendmaakt. Ook hij trok zijn status als bekende donor in. Die uitspraak volgt in juni.

Volgens de rechters is de wetgever nu aan zet. Eerder liet minister van volksgezondheid Hugo de Jonge aan de Tweede Kamer weten dat hij een wetswijziging overweegt, waardoor de gegevens van een B-donor van voor 2004 in principe worden verstrekt, tenzij de donor een zwaarwegend belang heeft om dat niet te willen. Maar hij wil eerst de rechterlijke uitspraken afwachten.

Gedeeltelijke overwinning

Voorzitter Ties van der Meer van stichting Donorkind heeft een dubbel gevoel nadat hij de uitspraak heeft gelezen. “Een teleurstellende, frustrerende uitspraak”, zegt hij. “Maar ook een gedeeltelijke overwinning, omdat deze groep donorkinderen volgens de rechtbank recht heeft op een afweging tussen hun belangen en die van de donor.”

Alle mannen die na 2004 hun zaad hebben gedoneerd, zijn natuurlijk niet meer anoniem. Maar zij hebben, als zij tóch anonimiteit willen, recht op een procedure waarin die belangen worden afgewogen, legt Van der Meer uit. “Eigenlijk zegt de rechtbank: er is geen reden om donorkinderen van voor 2004 anders te behandelen dan die van na 2004.”

Lees ook:

Maria (22) wil alleen de naam en het gezicht van haar vader, K34, kennen

Donorkind Maria schreef historie toen ze de rechter in schakelde om te achterhalen wie haar biologische vader is. Lees hier het rechtbankverslag van de zitting waarin ze uitlegde waarom ze zo'n behoefte heeft om te weten wie hij is.

Donorkind vindt halfbroer na jaren speurwerk: ‘Ik zit op een blauw wolkje’

‘DNA-detective’ Fiom beloofde te speuren naar verwantschap tussen donorkinderen. Maar het DNA van Josine van Dongen lag jarenlang naast dat van haar halfbroer, zonder dat iemand het doorhad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden