InterviewGerdi Verbeet

‘Dodenherdenking en Bevrijdingsdag krijgen extra betekenis door de coronacrisis’

Vorig jaar werd de nationale Dodenherdenking in Amsterdam door velen bijgewoond. Dit jaar zal er bij de kranslegging op de Dam geen publiek aanwezig zijn.Beeld ANP

Inmiddels is duidelijk dat de coronacrisis ook de plannen voor herdenkingen en vieringen van het einde van de Tweede Wereldoorlog, dit jaar exact 75 jaar geleden, dwarsboomt. Wat nu?

Al bijna een jaar wordt het publiek rijp gemaakt voor de grote herdenking en vieringen van 4 en 5 mei 2020, 75 jaar na de Tweede Wereldoorlog. Maar het coronavirus zet een streep door de planning. Heel veel activiteiten rond Dodenherdenking en Bevrijdingsdag zijn afgelast. Toch klinkt Gerdi Verbeet, de voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, vastberaden: de nationale Dodenherdenking wordt anders, maar gaat door. 

Het is zelfs haar overtuiging dat de herdenking en de vrijheidsviering door de huidige moeilijke situatie waar het hele land zich in bevindt extra betekenis kunnen krijgen. Dodenherdenking 2020 moet ‘indrukwekkend’ worden en ‘vol betekenis’, juist doordat het land nu zelf in zo’n moeilijke tijd zit, maakt zij duidelijk. “Mooi vind ik dat herdenken in de geschiedenis altijd weer anders gebeurt, nu dus noodgedwongen ook. En dit keer gaan we er wel degelijk iets heel bijzonders van maken.”

Bij de nationale Dodenherdenking op de Dam kan geen publiek aanwezig zijn. Verbeet verwacht dat koning Willem-Alexander en koningin Máxima wel een krans zullen leggen. Het ‘Wilhelmus’ zal klinken na de twee minuten stilte en de koning zal een toespraak houden. “Het is heel spannend om te zien of het ons zal lukken  datzelfde gevoel van verbinding, dat we ieder jaar voelen tijdens Dodenherdenking, weer tot stand te kunnen brengen. Maar dan zonder publiek. Ik denk dat het kan. Hoe we dat precies gaan doen, daar gaan we de komende weken onze hersens op kraken.”

Het land realiseert zich nu wat vrijheid is

Juist deze heel bijzondere tijd waarin veel Nederlanders die de oorlog niet meemaakten worden teruggeworpen op zichzelf als nooit tevoren, vraagt om een zeer gedenkwaardige 4 en 5 meiherdenking, vindt de voormalig Kamervoorzitter. Want het land realiseert zich nog meer dan in andere tijden wat vrijheid betekent.

Verbeet: “Als je je toch realiseert hoe open onze samenleving is, hoe het kabinet probeert iedereen mee te krijgen in de maatregelen die nodig zijn voor de bestrijding van het virus. Dit is zo’n mooie rechtsstaat, ik ben daar zo trots op. Zij die de leiding hebben stellen zich op als echte dienaren van de kroon. Ze zijn er niet op uit hun zin door te drijven of op politiek gewin, nee, ze willen samen met ons dit virus aanpakken.”

Nu moet je oppassen met vergelijkingen met de oorlog, stelt zij. “Dit virus is geen mogendheid die we moeten bestrijden, het is de natuur die ons een streek levert.”

Maar toch is het voor heel veel mensen de eerste keer dat ze met zoiets groots geconfronteerd worden waar ze geen controle over hebben. “We worden teruggeworpen op onze kleinste kring. En ik hoor van mensen die ondergedoken hebben gezeten in de oorlog dat die ervaring van toen nu weer boven komt.”

Mooie verhalen brengen verbinding

Ze moedigt zelf in privékring haar beide zoons en hun gezinnen aan iets bijzonders te maken van deze tijd én van de komende Dodenherdenking en Bevrijdingsdag. “En dat zeg ik ook tegen anderen: maak er echt iets van dat je kinderen altijd bij zal blijven.”

Hoe je dat doet? De vraag ‘waar denk je aan bij twee minuten stilte’ zou iedereen elkaar kunnen stellen. Dat kan ook via Skype met opa en oma. “Ik stel die vraag vaak en hoor dan de mooiste verhalen. Dat brengt verbinding. Als koninkrijk hebben we samen de oorlog meegemaakt 75 jaar geleden, en nu moeten we weer in dezelfde spirit deze coronacrisis overwinnen, met elkaar.”

Dat de veertien bevrijdingsfestivals in het land ook niet doorgaan, vindt ze ‘heel treurig’. Er waren dit jaar veel grootste plannen. Het Nationaal Comité doet een beroep op betrokken overheden, sponsors en partners om te doen wat in hun vermogen ligt om de organisaties van de Bevrijdingsfestivals te blijven steunen op weg naar 5 mei 2021.

Haar persoonlijke grootste teleurstelling is het afzeggen van de duizend vrijheidsmaaltijden die in vele buurten en gemeenten in het hele land gehouden zouden worden op 5 mei. “Mensen vonden elkaar vroeger in de kerk, raakten daar in gesprek, maar dat is minder geworden. Met die maaltijden willen we mensen elkaar weer laten ontmoeten in een zinvol gesprek. Ik hoop van harte dat die maaltijden volgend jaar alsnog doorgaan.”

Lees ook:

Wat heb je nou aan interviews over een oorlog die 75 jaar geleden is geëindigd?

Behalve journalisten interviewen ook geschiedwetenschappers geregeld mensen over wat ze vroeger hebben beleefd. Volgens ‘oral historians’ levert dat waardevolle informatie op, ook al is ons geheugen soms onbetrouwbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden