Nieuwe feiten

Documentaire over de Arnhemse villamoord werpt nieuw licht op de zaak

Beeld uit de documentaire over de villamoord. Beeld
Beeld uit de documentaire over de villamoord.

Een nieuwe documentaireserie over ‘de Arnhemse villamoord’ werpt volgens de advocaat van de veroordeelde mannen nieuw licht op het politiedossier. Dat deugde niet, dus moet de zaak over, is zijn conclusie.

De mannen die werden veroordeeld voor ‘de Arnhemse Villamoord’ gaan opnieuw een poging doen hun onschuld aan te tonen. Advocaat Paul Acda werkt namens zeker zes van hen aan een nieuw herzieningsverzoek. Dat verzoek moet in zijn woorden ‘de dreun’ geven waarmee deze opzienbarende zaak eindelijk wordt heropend.

Afgelopen april wees de Hoge Raad nog een eerder herzieningsverzoek af. Aanleiding voor dat verzoek was dat één van de negen veroordeelde mannen de bekentenis over zijn betrokkenheid bij de overval in 1998 op een villa in Arnhem introk. Hij had die verklaring – het belangrijkste bewijs in de zaak – naar eigen zeggen onder grote druk van de recherche afgelegd. Bij de overval kwam de 63-jarige bewoonster van de villa om het leven en raakte een vrouw die bij haar op bezoek was ernstig gewond.

De politie verzweeg informatie

Dat de Hoge Raad het herzieningsverzoek afwees, had een strikt juridische reden. Wil de hoogste rechter van Nederland het gerechtshof de opdracht geven een zaak over te doen, dan moet er een nieuw feit op tafel liggen. Iets waarmee de rechters die destijds tot een veroordeling kwamen geen rekening hadden kunnen houden. Dat was bij de Arnhemse villamoord en het intrekken van de verklaring niet het geval, vond de Hoge Raad. Het hof was op de hoogte van de verhoren en de druk die destijds op de verdachten was uitgeoefend en nam dat mee in de beslissing.

Advocaat Acda ziet nu een nieuwe aanleiding nog een herzieningspoging te doen. Uit het tweede seizoen van de documentaireserie ‘De Villamoord’ – vanaf maandag te zien bij KRO-NCRV – zou blijken dat de politie destijds informatie voor de rechter verzweeg. Dat ging met name over de vraag hoe de recherche de negen verdachten op het spoor kwam.

Bij toeval, verklaarde de onderzoeksleider destijds in de rechtszaal. Maar dat klopt niet volgens een geheim rapport en verklaringen van oud-rechercheurs en andere betrokkenen die aan het woord komen in de documentaire. Ook zouden verklaringen van twijfelachtige informanten uit het criminele milieu in het dossier gepresenteerd zijn als informatie afkomstig van onafhankelijke getuigen.

Dubieuze verhoortechnieken

Volgens Acda is de rechter daarmee belangrijke kennis onthouden. “Het hof ging ervan uit dat er een redelijke verdenking tegen mijn cliënten bestond. Dat hebben ze meegewogen bij de veroordeling. Maar nu blijkt dat die verdenking is gefabriceerd door de politie. Dan zeg ik: welk eerlijk proces heeft er dan nog plaats kunnen vinden?”

Dat betrokkenen bij het onderzoek naar de moord nu hun twijfels uiten bij de gang van zaken, is het gevolg van de eerste documentaireserie die vorig jaar werd uitgezonden. Daarin waren onder meer beelden te zien van de dubieuze verhoortechnieken van de recherche. Acda sluit niet uit dat er ook na de volgende afleveringen meer informatie naar voren komt. Dat wil hij allemaal betrekken bij het nieuwe verzoek de zaak over te doen.

Kritiek op de afwijzing

Na de afwijzing van het eerdere herzieningsverzoek door de Hoge Raad volgde kritiek. Zo vindt de Adviescommissie afgesloten strafzaken dat de hoogste rechter de afwijzing te veel op formele, procedurele gronden baseerde. De Hoge Raad liet de kans liggen om de pijnpunten in het dossier grondig te onderzoeken. De Adviescommissie bestempelde de veroordelingen voor de villamoord zelf als ‘(potentieel) onveilig’.

De afwijzing van de Hoge Raad roept ook de vraag op of de drempel om een mogelijk onterechte veroordeling in Nederland van tafel te krijgen, te hoog is. Op Kamervragen daarover antwoordde verantwoordelijk demissionair minister Sander Dekker onlangs nog dat dat wat hem betreft niet zo is. Enige barrière is nodig om te voorkomen dat een zaak zich eindeloos voortsleept. Wel kan iemand in principe steeds opnieuw herzieningsverzoeken indienen bij de Hoge Raad, zolang die maar nieuwe informatie bevatten.

Voor de Arnhemse villamoord zaten negen mannen straffen uit tussen de vijf en twaalf jaar. Een van hen pleegde zelfmoord in de cel. Advocaat Acda staat ook diens nabestaanden bij.

Lees ook

Een echt neutraal politieverhoor is zeldzaam

De huidige technieken voor politieverhoren bieden nog ruime kans op een valse bekentenis. Zo’n 85 procent van de ondervragingen deugt niet, blijkt uit onderzoek van de Universiteit Maastricht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden